Με διαδικασίες fast-track και μέσα στο καλοκαίρι, η κυβέρνηση περνά διατάξεις-φωτιά για τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια. Ασυλία για τους αξιολογητές, λειτουργία χωρίς πιστοποιητικό πυροπροστασίας και μια απροκάλυπτη παράκαμψη του Συντάγματος. Δείτε αναλυτικά τις ρυθμίσεις που προκαλούν σάλο.
Λίγο πριν η χώρα μπει σε ρυθμούς καλοκαιρινών διακοπών, η κυβέρνηση, μέσα από ένα πολυνομοσχέδιο-σκούπα, προωθεί δύο εξαιρετικά προβληματικές διατάξεις που ανοίγουν τον δρόμο για τη λειτουργία των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων. Οι ρυθμίσεις αυτές, που κατατέθηκαν χωρίς καμία ουσιαστική δημόσια διαβούλευση, εγείρουν σοβαρά ζητήματα λογοδοσίας, ασφάλειας, και κυρίως, συνταγματικότητας.
Ρύθμιση #1: Ασυλία χωρίς λογοδοσία
Η πρώτη διάταξη (άρθρο 158) παρέχει πλήρη ασυλία στα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου και των επιτροπών που θα αξιολογούν και θα αδειοδοτούν τα νέα ιδρύματα. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι που θα κρατούν στα χέρια τους το μέλλον της ανώτατης παιδείας απαλλάσσονται από κάθε προσωπική αστική ευθύνη για τις αποφάσεις ή τις παραλείψεις τους.
Θα εμπιστευόσασταν ένα σύστημα όπου κανείς δεν είναι υπεύθυνος για τα λάθη του; Αυτή η ρύθμιση απονευρώνει την έννοια της λογοδοσίας και δημιουργεί ένα πρωτοφανές καθεστώς ανευθυνότητας, ανοίγοντας τον δρόμο για αυθαίρετες αποφάσεις χωρίς συνέπειες.
Ρύθμιση #2: Πανεπιστήμια χωρίς πιστοποιητικό πυρασφάλειας
Αν η πρώτη διάταξη είναι θεσμικά προβληματική, η δεύτερη (άρθρο 134) είναι κυριολεκτικά επικίνδυνη. Επιτρέπει στα υπό ίδρυση Μη Κρατικά Πανεπιστήμια να λειτουργούν για τρεις ολόκληρους μήνες χωρίς να έχουν λάβει πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας.
Η δικαιολογία της «μεταβατικής περιόδου» καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα: η πυρασφάλεια δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία. Είναι η θεμελιώδης προϋπόθεση για την ασφάλεια των φοιτητών, των καθηγητών και των εργαζομένων. Η διάταξη αυτή επιτρέπει, ουσιαστικά, τη λειτουργία κτιρίων γεμάτων κόσμο, χωρίς να έχει προηγηθεί ο στοιχειώδης έλεγχος ασφαλείας.
Η καρδιά του προβλήματος
Πέρα από τις επιμέρους ρυθμίσεις, η ίδια η ίδρυση των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων προσκρούει, σύμφωνα με νομικούς κύκλους και την αντιπολίτευση, στον σκληρό πυρήνα του Συντάγματος. Το Άρθρο 16, παράγραφος 5, είναι απολύτως σαφές:
«Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση. Η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.»
Η κυβερνητική προσέγγιση, που βαφτίζει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια «παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων», χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «ερμηνευτικός ακροβατισμός» που επιχειρεί να παρακάμψει μια ρητή συνταγματική απαγόρευση. Δεν πρόκειται για «παράθυρο» στον νόμο, αλλά για μετωπική σύγκρουση με αυτόν.
Όχι μεταρρύθμιση, αλλά απορρύθμιση
Το γεγονός ότι αυτές οι σαρωτικές αλλαγές προωθούνται «νύχτα», σε περίοδο μειωμένης κοινωνικής εγρήγορσης, συνιστά από μόνο του προσβολή στη δημοκρατική διαδικασία.
Αυτό που παρουσιάζεται ως μεταρρύθμιση, μοιάζει περισσότερο με απορρύθμιση. Αυτό που διαφημίζεται ως πρόοδος, είναι στην πράξη ιδιωτικοποίηση χωρίς όρους και εγγυήσεις. Αυτό που βαφτίζεται «άνοιγμα», κινδυνεύει να γίνει υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου.
Η Παιδεία δεν είναι ιδιωτικό προνόμιο, αλλά δημόσιο αγαθό. Και το Σύνταγμα δεν είναι ένα διακοσμητικό κείμενο, αλλά η βάση της δημοκρατίας μας. Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τους ακαδημαϊκούς, αλλά κάθε πολίτη.