Στις αρχές του 20ού αιώνα, το ράδιο θεωρήθηκε το απόλυτο θαύμα της επιστήμης. Το λαμπερό στοιχείο που ανακάλυψαν η Μαρί και ο Πιερ Κιουρί είχε τη φήμη ότι προσέφερε ομορφιά και υγεία. Από καλλυντικά και σοκολάτες μέχρι οδοντόκρεμες, το ράδιο ενσωματώθηκε σε πλήθος προϊόντων. Κανείς δεν υποψιαζόταν όμως ότι αυτή η λαμπερή υπόσχεση έκρυβε ένα φρικτό μυστικό.
Lip, dip, paint: Το θανατηφόρο χαμόγελο
Η μεγαλύτερη ζήτηση για ράδιο προήλθε από τη βιομηχανία ρολογιών, όπου χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή φωσφορίζοντων δεικτών. Χιλιάδες νεαρές γυναίκες, γνωστές ως "Radium Girls", προσλήφθηκαν για να βάφουν τα καντράν. Οι εργοδότες τους έδιναν μια απλή οδηγία: «Lip, dip, paint» - δηλαδή να γλείφουν τις άκρες των πινέλων για να γίνουν πιο λεπτές.
Αρχικά, η δουλειά φάνταζε μαγική. Το βράδυ, τα ρούχα και τα χαμόγελα των κοριτσιών έλαμπαν στο σκοτάδι από το ράδιο. Ήταν σαν να είχαν αστερόσκονη πάνω τους. Κανείς δεν ήξερε ότι κάθε γλείψιμο ήταν μια θανατηφόρα δόση.
Η φρίκη αποκαλύπτεται
Δεν άργησαν να εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Δόντια άρχισαν να πέφτουν, τα σαγόνια των κοριτσιών κυριολεκτικά διαλύονταν, ενώ τα κόκαλά τους έσπαζαν χωρίς αιτία. Καρκίνοι και εσωτερικές αιμορραγίες έκαναν την εμφάνισή τους, καθώς τα σώματά τους είχαν μετατραπεί σε αποθήκες ραδιενέργειας.
Οι εφημερίδες τις ονόμασαν «Radium Girls» και η τραγωδία τους έγινε γνωστή σε όλη την Αμερική. Μερικές από αυτές τόλμησαν να πάνε στα δικαστήρια, αντιμετωπίζοντας ισχυρές εταιρείες που αρνούνταν την ευθύνη τους.
Το αιώνιο μάθημα του ραδίου
Η δίκη των Radium Girls συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Ήταν πλέον ξεκάθαρο ότι το «στοιχείο-θαύμα» ήταν ένα ισχυρό δηλητήριο. Η τελική νίκη των γυναικών στα δικαστήρια οδήγησε στις πρώτες νομοθεσίες για την ασφάλεια των εργαζομένων. Η τραγωδία τους ήταν η κινητήριος δύναμη για τη θέσπιση κανόνων προστασίας και την αναγνώριση των επαγγελματικών ασθενειών.
Ακόμα και η ίδια η Μαρί Κιουρί πέθανε από ασθένεια που σχετίζεται με την έκθεσή της στο ράδιο. Η ιστορία των «κοριτσιών του ραδίου» είναι ένα διαχρονικό μάθημα: κάθε επιστημονικό «θαύμα» πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή, έρευνα και σεβασμό για την ανθρώπινη ζωή.