Αν και έχουν περάσει περισσότερα από 100 χρόνια, η ιστορία του «εγκλήματος του αιώνα» στα Κύθηρα στοιχειώνει ακόμα την ελληνική εγκληματολογία. Το φονικό που άφησε πίσω του 15 νεκρούς, το πιο πολύνεκρο από έναν μόνο άνθρωπο στην ιστορία της χώρας, αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Ποιος ήταν ο άνθρωπος πίσω από το μακελειό; Πώς ένα αθώο επεισόδιο οδήγησε σε μια τόσο αιματηρή εκδίκηση;
Η αρχή του κακού: Η κοινωνική εξορία ενός τσαγκάρη
Το 1909, στα Γερακιτιάνικα των Κυθήρων, ο Αντώνης Λαγωνάρης, ένας αγαπητός τσαγκάρης και οργανοπαίκτης, έβλεπε τη ζωή του να ανατρέπεται. Μια παρεξήγηση με μια πελάτισσα και τον σύζυγό της τον οδήγησε σε ξυλοδαρμό και δημόσια διαπόμπευση.
Η μικρή κοινωνία του νησιού τον απομόνωσε αμέσως. Ο Λαγωνάρης έχασε την πελατεία του, έγινε το «μαύρο πρόβατο» και αναγκάστηκε να φύγει για τον Πειραιά. Εκεί, όμως, η ατυχία τον βρήκε ξανά. Συκοφαντήθηκε ως κλέφτης από συναδέλφους του, φυλακίστηκε και έχασε ό,τι είχε χτίσει ξανά.
Αυτή η δεύτερη αδικία τον έσπρωξε στο χείλος του γκρεμού. Αποφάσισε να επιστρέψει στα Κύθηρα. Δεν ήταν πια ο ίδιος άνθρωπος.
Το αιματηρό αμόκ και η καταστροφή
Στις 23 Αυγούστου 1909, ο Αντώνης Λαγωνάρης έφτασε στο χωριό Καλοκαιρινές, όπου γινόταν μια βάφτιση. Χωρίς προειδοποίηση, χτύπησε τις καμπάνες για να συγκεντρώσει τον κόσμο και, μέσα στο πλήθος, άρχισε να σφάζει με το μαχαίρι του όποιον έβρισκε μπροστά του.
Ο απολογισμός ήταν τραγικός: 15 νεκροί, ανάμεσά τους μια έγκυος γυναίκα και τα παιδιά της. Οι κάτοικοι του χωριού, μέσα στον πανικό, νόμιζαν ότι δέχονταν επίθεση από πειρατές. Τελικά, ο παπάς της ενορίας ανέλαβε δράση και τον πυροβόλησε, τραυματίζοντάς τον. Ο Λαγωνάρης εντοπίστηκε λίγο αργότερα και παραδόθηκε στην Αστυνομία. Οι εφημερίδες της εποχής τον αποκάλεσαν «ο μακελάρης των Κυθήρων» και «ο χασισοπότης των Κυθήρων».
Το τέλος του «Καπετάν Δεκάξι»
Ο Λαγωνάρης οδηγήθηκε στη φυλακή, όπου συνέχισε τη βίαιη δράση του, σκοτώνοντας έναν συγκρατούμενό του. Εκεί, απέκτησε το προσωνύμιο «Καπετάν Δεκάξι» (16) για τον αριθμό των ανθρώπων που είχε σκοτώσει, μια τιμή που του έδινε υψηλή θέση στην ιεραρχία των φυλακών. Η δράση του, όμως, τερματίστηκε από έναν συγκρατούμενό του, τον κουρέα της φυλακής, ο οποίος τον σκότωσε.
Η ιστορία του φονικού των Κυθήρων παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο συγκλονιστικά εγκλήματα στην ιστορία της χώρας. Έγινε μέρος της λαϊκής κουλτούρας, με τραγούδια που τραγουδιούνται ακόμα στο νησί, και πρόσφατα ενέπνευσε το βιβλίο «17 κλωστές» του Πάνου Δημάκη και την ομώνυμη τηλεοπτική σειρά σε σενάριο της Μιρέλλας Παπαοικονόμου και σκηνοθεσία του Σωτήρη Τσαφούλια, η οποία προσπαθεί να εξερευνήσει τα βαθύτερα αίτια της τραγωδίας.
Αν σας αρέσουν οι αληθινές ιστορίες εγκλημάτων, η υπόθεση του Λαγωνάρη είναι μια από τις πιο συγκλονιστικές που έχουν καταγραφεί. Μπορεί ένα απλό γεγονός να μετατρέψει έναν φιλήσυχο άνθρωπο σε αδίστακτο δολοφόνο; Ή μήπως η βία κρυβόταν πάντα μέσα του;