Η απουσία καθηγητών και η απουσία μέλλοντος

Η είδηση ότι από τα 5.849 κενά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση καλύφθηκαν μόλις 2.313 δεν είναι απλώς ένα λογιστικό στοιχείο∙ είναι μια μικρογραφία του τρόπου με τον οποίο μια κοινωνία προετοιμάζει – ή αποτυγχάνει να προετοιμάσει – το μέλλον της.

Στη σημερινή εποχή, που η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία και η κλιματική κρίση ανασχηματίζουν τις βάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, η εκπαίδευση είναι ίσως το τελευταίο συλλογικό εργαλείο που έχουμε για να διαμορφώσουμε ενεργούς πολίτες και όχι παθητικούς καταναλωτές. Όταν λοιπόν τα σχολεία ανοίγουν με χιλιάδες κενά σε καθηγητές, το μήνυμα που στέλνουμε στα παιδιά είναι σαφές: δεν υπάρχει κανείς να σας καθοδηγήσει σε αυτόν τον νέο, επικίνδυνο κόσμο.

Η εκπαίδευση δεν είναι ένα ακόμα διοικητικό πρόβλημα. Είναι η υποδομή της ελευθερίας. Αν μια κοινωνία δεν επενδύει στους καθηγητές της, τότε επενδύει στη λήθη, στην παρακμή και στην εξάρτηση. Στην πραγματικότητα, οι εκπαιδευτικοί είναι οι «μηχανικοί» της ανθρώπινης ψυχής: χωρίς αυτούς, η τεχνολογία θα κυριαρχήσει ανεξέλεγκτη πάνω σε ακατέργαστες συνειδήσεις.

Ας αναρωτηθούμε: τι θα σημαίνει για μια χώρα, σε δέκα ή είκοσι χρόνια, ότι οι έφηβοί της πέρασαν τα μαθητικά τους χρόνια με κενά στη γνώση, με αίθουσες όπου έλειπε η φωνή που θα τους μιλούσε για την Ιστορία, τη Λογοτεχνία ή τη Φυσική; Θα έχουμε πολίτες έτοιμους να αναμετρηθούν με την πολυπλοκότητα της εποχής τους ή απλώς χειριστές συσκευών, έρμαια αλγορίθμων;

Η απουσία καθηγητών σήμερα είναι η απουσία μέλλοντος αύριο. Δεν είναι ζήτημα μισθοδοσίας ούτε γραφειοκρατίας, αλλά μια θεμελιώδης επιλογή για το είδος κοινωνίας που θέλουμε. Αν αδιαφορούμε, τότε η σιωπή στις αίθουσες θα γίνει σιωπή στη δημόσια ζωή∙ μια κοινωνία ανίκανη να σκεφτεί, να κρίνει και να δράσει.

Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα έθνη δεν καταρρέουν από εχθρούς που έρχονται απ’ έξω, αλλά από την αδιαφορία που τα τρώει εκ των έσω. Σήμερα, η Ελλάδα δείχνει να πειραματίζεται με αυτό το μονοπάτι.

Το ερώτημα είναι: θα ακούσουμε εγκαίρως το καμπανάκι ή θα το αφήσουμε να πνιγεί μέσα στη σιωπή των άδειων τάξεων;

Αποστόλης Ζυμβραγάκης, M.Ed. Φιλόλογος