Στην Ελλάδα, ο Μέγας Αλέξανδρος αποτελεί συχνά αντικείμενο διαφωνίας. Αμφισβητείται, λοιδορείται και κάποιοι τον αποκαλούν "σφαγέα". Πώς όμως ένας "σφαγέας" κατάφερε να λατρεύεται ως Θεός, σχεδόν 2.350 χρόνια μετά τον θάνατό του, στα μέρη που κατέκτησε; Αυτό το άρθρο ταξιδεύει στα βορειότερα σημεία της εκστρατείας του για να ανακαλύψουμε τι απέμεινε από το πέρασμά του.
1. Η Αλεξάνδρεια η εσχάτη: Το ακραίο φυλάκιο της Αυτοκρατορίας
Ο Μέγας Αλέξανδρος ίδρυσε δεκάδες πόλεις με το όνομά του. Η Αλεξάνδρεια η Εσχάτη, η σημερινή πόλη Χουτζάντ του Τατζικιστάν, ήταν το βορειότερο σημείο της αυτοκρατορίας του, που λειτούργησε ως φυλάκιο, εμπορικό κέντρο και εστία του ελληνικού πολιτισμού.
Ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 329 π.Χ. στη νότια όχθη του ποταμού Ιαξάρτη. Αυτό που κάνει την ιστορία της ακόμα πιο ενδιαφέρουσα είναι ότι η περιοχή κατοικούνταν ήδη από Έλληνες εξόριστους, τους οποίους είχε στείλει εκεί η Περσική Αυτοκρατορία. Όταν ο Αλέξανδρος κατέλαβε την περιοχή, βρήκε εκεί ήδη διαδεδομένο τον ελληνικό πολιτισμό και τη γλώσσα.
Προκειμένου να οχυρώσει την πόλη, ο Αλέξανδρος έχτισε ένα τείχος μήκους 6 χιλιομέτρων σε μόλις 20 ημέρες! Εγκατέστησε βετεράνους στρατιώτες του, οι οποίοι ενώθηκαν με τους Έλληνες εξόριστους, δημιουργώντας μια ζωντανή ελληνική κοινότητα που άντεξε μέχρι το 30 π.Χ.
2. Η Λίμνη Iskanderkul: Ο θρύλος του Αλέξανδρου και ο Βουκεφάλας
Στο Τατζικιστάν, σε υψόμετρο 2.195 μέτρων, βρίσκεται μια πανέμορφη παγετώδης λίμνη που φέρει το όνομα του Μακεδόνα βασιλιά: Iskanderkul. Το όνομά της προέρχεται από το "Iskandar", την περσική ονομασία του Αλέξανδρου.
Δύο θρύλοι συνδέονται με τον Αλέξανδρο και τη λίμνη:
- Ο πρώτος λέει ότι ο Αλέξανδρος, εξοργισμένος από την άρνηση των ντόπιων να υποταχθούν, διέταξε να εκτρέψουν τα νερά ενός ποταμού προς τα χωριά τους, πνίγοντάς τα και σχηματίζοντας τη λίμνη.
- Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι ο Βουκεφάλας, το αγαπημένο άλογο του Αλέξανδρου, πνίγηκε στη λίμνη. Ωστόσο, η ιστορική αλήθεια είναι ότι ο Βουκεφάλας πέθανε στον ποταμό Υδάσπη, λόγω ηλικίας και ζέστης, όπου ο Αλέξανδρος ίδρυσε προς τιμήν του την πόλη Βουκεφάλεια.
3. Οι Iskandari Pamirski: Οι υποτιθέμενοι απόγονοι του στρατού του
Στην "στέγη του κόσμου", όπως είναι γνωστό το υψίπεδο του Παμίρ στο Τατζικιστάν, ζει μια ομάδα ανθρώπων που αυτοαποκαλούνται Iskandari Pamirski, δηλαδή "Αλεξανδρινοί του Παμίρ".
- Ο θρύλος: Αυτοί οι άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι απόγονοι στρατιωτών του Μεγάλου Αλέξανδρου. Ο βρετανός αξιωματικός σερ Τζορτζ Ρόμπερτσον ήταν ένας από τους πρώτους που έκανε αναφορά σε αυτούς, το 1895.
- Πολιτισμός και γλώσσα: Ζουν σε υψόμετρο 3.000-4.000 μέτρων. Πιστεύουν ακόμα σε αρχαίους ελληνικούς θεούς, γι' αυτό και οι γειτονικοί μουσουλμανικοί πληθυσμοί τους αποκαλούν "καφίρ", δηλαδή "άπιστους". Η γλώσσα τους είναι ένα κράμα τοπικών διαλέκτων, που περιέχει όμως και ελληνικές λέξεις, όπως το "εις καλόν" που σημαίνει "ωραία".
Αυτοί οι άνθρωποι διηγούνται εκπληκτικές ιστορίες για τη σοφία, τη δύναμη και τη γενναιοδωρία του "Ισκαντάρ", διατηρώντας ζωντανό τον μύθο του.
Είναι πραγματικά παγκόσμιο φαινόμενο: ο άνθρωπος που έφερε τον ελληνικό πολιτισμό μέχρι τα πέρατα της Ασίας να αμφισβητείται στην ίδια του την πατρίδα. Ενώ στην Ελλάδα ακόμα υπάρχουν διαφωνίες, σε μακρινά μέρη του κόσμου ο Αλέξανδρος παραμένει ένας θρύλος που λατρεύεται και τιμάται.
Πώς βλέπετε εσείς αυτή την αντίφαση; Πιστεύετε ότι ο Αλέξανδρος είναι πιο ζωντανός στη μνήμη των λαών που κατέκτησε παρά στον τόπο που γεννήθηκε;