Η ιστορία του Ιωάννη Συκουτρή δεν είναι απλώς η βιογραφία ενός σπουδαίου φιλολόγου. Είναι μια τραγική αφήγηση για το πώς ο φθόνος, η μιζέρια και η υποκρισία μπορούν να συντρίψουν ένα φωτεινό μυαλό. Ο Συκουτρής, ένας άνθρωπος με σπάνιο ταλέντο και διεθνή αναγνώριση, επέλεξε να επιστρέψει στην Ελλάδα για να διδάξει, μόνο για να βρεθεί στο στόχαστρο ενός ανελέητου διωγμού.
Ένας γίγαντας της φιλολογίας και η πτώση του
Γεννημένος στη Σμύρνη το 1901, ο Ιωάννης Συκουτρής ξεχώρισε από νωρίς για την ικανότητά του στην αρχαία ελληνική φιλολογία. Σπούδασε στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Ευρώπης, μαθαίνοντας από τους κορυφαίους φιλολόγους της εποχής. Ενώ ξένα πανεπιστήμια τον ζητούσαν, εκείνος επέμενε να προσφέρει τις γνώσεις του στην πατρίδα.
Η μοιραία στιγμή ήρθε το 1936, όταν διεκδίκησε την έδρα της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας. Οι αντίπαλοί του, φοβούμενοι το ταλέντο του, τον κατηγόρησαν ψευδώς για την περίφημη μετάφρασή του στο "Συμπόσιο" του Πλάτωνα. Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος απέδειξε την ακρίβεια της δουλειάς του, το ανθρωποκυνηγητό που ξεκίνησε εναντίον του τον οδήγησε σε βαθιά κατάθλιψη.
Το «Συμπόσιο», η μετάφραση και η τραγωδία
Η μετάφραση του "Συμπόσιου" ήταν το κύριο όπλο στα χέρια των εχθρών του. Ο Συκουτρής κατηγορήθηκε ότι «διαφθείρει τη νεολαία» με αναφορές σε σεξουαλικές πρακτικές της αρχαίας Ελλάδας, παρόλο που αυτές οι αναφορές υπήρχαν ήδη στο πρωτότυπο κείμενο του Πλάτωνα.
Η δημόσια συκοφαντία, οι καθημερινές επιθέσεις από τον "κίτρινο" Τύπο και η απουσία ουσιαστικής στήριξης, οδήγησαν τον ευαίσθητο διανοούμενο στην απόφαση να δώσει τέλος στη ζωή του. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1937, ο Συκουτρής πήρε δηλητήριο σε ξενοδοχείο της Κορίνθου, αφήνοντας πίσω του έναν κόσμο που δεν τον χώρεσε.
Μια θλιβερή κληρονομιά και ένα διαχρονικό μάθημα
Η κηδεία του ήταν τραγική: λιγοστοί καθηγητές και μερικοί μαθητές ήταν εκεί για να τον αποχαιρετήσουν. Η ιστορία του Ιωάννη Συκουτρή είναι ένα θλιβερό παράδειγμα του πόσο εύκολα μια κοινωνία μπορεί να στραφεί εναντίον της ίδιας της γνώσης. Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, σε άρθρο του, παρομοίασε τον διωγμό του με άλλες περιπτώσεις διανοουμένων όπως ο Ροΐδης, ο Καρυωτάκης και ο Καζαντζάκης.
Ο Συκουτρής δεν ήταν απλά ένα θύμα. Ήταν ένας πρωτοπόρος που τόλμησε να «ταράξει τα νερά» της ακαδημαϊκής ραστώνης και να αναλύσει το έργο του Πλάτωνα με επιστημονική ειλικρίνεια. Η τραγική του κατάληξη μάς υπενθυμίζει ότι η αληθινή πρόοδος συχνά έρχεται αντιμέτωπη με τη μιζέρια και τον φθόνο, αλλά η κληρονομιά του παραμένει ένα φωτεινό παράδειγμα για όσους αγωνίζονται για την αλήθεια.