.jpg)
Η αθέατη πλευρά της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) βρίσκεται παντού: από τις αναζητήσεις μας στο Google και τις οδηγίες οδήγησης, μέχρι την ιατρική διάγνωση και τη συγγραφή βιογραφικών. Οι κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας (Meta, OpenAI, Microsoft, Google) υπόσχονται έναν κόσμο ευημερίας και ευκολίας, με δισεκατομμύρια δολάρια να επενδύονται καθημερινά στην ανάπτυξη της ΑΙ.
Ωστόσο, πίσω από την αστραφτερή βιτρίνα της ΤΝ, κρύβεται ένα αποκρουστικό ανθρώπινο κόστος. Μία τεράστια μάζα φθηνής εργασίας είναι απαραίτητη για να «εκπαιδευτεί» η ΤΝ. Αυτοί είναι οι «Ghost Workers» (Εργάτες-Φαντάσματα) —Αφρικανοί εργαζόμενοι, κυρίως στην Κένυα (γνωστή ως η «Σιλικόν Σαβάνα»), οι οποίοι, όπως καταγγέλλουν, αντιμετωπίζονται ως σύγχρονοι σκλάβοι.
Εκπαίδευση της ΤΝ: Δουλειά με το κομμάτι και εξαιρετικά χαμηλή αμοιβή
Οι «data labelers» (εργάτες επισήμανσης δεδομένων) αποτελούν τον κρίσιμο ανθρώπινο κρίκο στην αλυσίδα εφοδιασμού της ΑΙ. Χιλιάδες άνθρωποι εργάζονται έως και οκτώ ώρες την ημέρα από το σπίτι, εκτελώντας εργασίες όπως:
- Επισήμανση και κατηγοριοποίηση: Σχεδιάζουν πλαίσια γύρω από αντικείμενα σε εικόνες ή βίντεο, ώστε οι αλγόριθμοι της ΤΝ να αναγνωρίζουν τι βλέπουν (π.χ., ρινόκεροι, έπιπλα, φρούτα).
- Ιατρική επισήμανση: Αναλαμβάνουν την επισήμανση ιατρικών σαρώσεων (π.χ., αρτηρίες της καρδιάς) για να βοηθήσουν σε διαγνώσεις — μια δουλειά για την οποία δεν έχουν καμία ιατρική εκπαίδευση.
Συνθήκες εκμετάλλευσης και αμοιβές
Οι μισθοί είναι σοκαριστικά χαμηλοί. Ενώ για την ίδια εργασία στις ΗΠΑ ένας εργάτης μπορεί να πληρωθεί 50 δολάρια την ώρα, στην Κένυα οι εργαζόμενοι αμείβονται με μόλις 1-1,5 δολάριο την ημέρα ή ακόμα και με 0,01 δολάρια ανά εργασία.
Πολλοί εργάτες καταγγέλλουν ότι, παρά τις ώρες δουλειάς και τα 800+ δεδομένα που υπέβαλαν, δεν πληρώθηκαν ούτε ένα σεντ, καθώς η δουλειά τους απορρίφθηκε για τεχνικούς λόγους, ενώ το υλικό τους κρατήθηκε.
Το ψυχολογικό τραύμα: Η επισήμανση ακραίου εριεχομένου
Η πιο σκοτεινή πτυχή αυτής της εργασίας είναι η επεξεργασία περιεχομένου για την «ασφάλεια» των χρηστών παγκοσμίως. Οι Ghost Workers υποχρεούνται να βλέπουν, να περιγράφουν και να επισημαίνουν το χειρότερο υλικό του διαδικτύου, ώστε η ΤΝ να μπορεί να το εντοπίζει και να το αποκλείει για τους υπόλοιπους.
- Πορνογραφία και βία: Εργάτες κλήθηκαν να επισημάνουν βίντεο παιδικής πορνογραφίας ή να περιγράψουν τη γεύση της ανθρώπινης σάρκας (κανιβαλισμός).
- Θέματα αυτοκτονίας: Ένας εργάτης στις ΗΠΑ που εργαζόταν για την Appen περιέγραψε την υποχρέωση να βαθμολογεί φόρουμ αυτοκτονίας, όπου έβλεπε ανθρώπους να ζητούν οδηγίες για να αυτοκτονήσουν, χωρίς να μπορεί να παρέμβει.
- Έλλειψη υποστήριξης: Η ψυχολογική υποστήριξη που προσφέρεται είναι ελάχιστη (π.χ. η Appen παρείχε μόλις τρεις συνεδρίες θεραπείας ετησίως). Οι εργάτες καταλήγουν να βιώνουν σοβαρό τραύμα, απομόνωση και να αμφισβητούν τα πάντα.
Η περίπτωση της Appen: Αδιαφανείς πρακτικές και καταγγελίες
Η Appen (Αυστραλιανή εταιρεία δεδομένων) βρίσκεται στο επίκεντρο των καταγγελιών. Η εταιρεία, η οποία έχει ως πελάτες κολοσσούς όπως η Google, η Microsoft, η Apple και η Meta, εφαρμόζει ένα επιχειρηματικό μοντέλο που έχει χαρακτηριστεί ως «αγώνας προς τον πάτο» (race to the bottom).
Ευαίσθητα Προσωπικά Δεδομένα
Η Appen ζήτησε από τους εργάτες στην Κένυα να υποβάλουν:
- Βίντεο παιδιών (0-17 ετών) που χορεύουν ή παίζουν ποδόσφαιρο, με την υπόσχεση 20 δολαρίων για 30 λεπτά δουλειάς.
- Ακόμη και φωτογραφίες νηπίων κατά την αλλαγή πάνας, με εργάτες να καταγγέλλουν ότι η εταιρεία γίνεται «παρεμβατική» στον προσωπικό τους χώρο.
Η εταιρεία δεν απαντά τι ακριβώς κάνει με αυτές τις ευαίσθητες εικόνες και αρνείται να τις επιστρέψει.
Εταιρική λογοδοσία και σύγχρονη σκλαβιά
Παρότι η Appen έχει υπογράψει τον Αυστραλιανό νόμο περί Σύγχρονης Σκλαβιάς (Modern Slavery Act), οι κριτικές είναι έντονες. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η εταιρεία κάνει απλώς «ευχολόγια» χωρίς να παρέχει αποδείξεις ότι δεν χρησιμοποιεί εκμεταλλευτική εργασία στην αλυσίδα εφοδιασμού της.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Appen, Ράιαν Κόουλ, αρνήθηκε να απαντήσει στις συγκεκριμένες καταγγελίες για απλήρωτη εργασία και κακή μεταχείριση, δηλώνοντας απλώς ότι η εταιρεία τηρεί τον κώδικα δεοντολογίας.
Αγώνας για ηθική Τεχνητή Νοημοσύνη
Οι Ghost Workers στην Κένυα αποφάσισαν να μιλήσουν ανοιχτά, ιδρύοντας την Data Labelers Association (Ένωση Εργατών Επισήμανσης Δεδομένων). Ο στόχος τους είναι:
- Να εξασφαλίσουν ηθικές συνθήκες εργασίας και δίκαιη αμοιβή.
- Να αναγκάσουν τους επενδυτές και τις εταιρείες να «κολυμπήσουν στα βαθιά» και να ελέγξουν πραγματικά από πού προέρχονται τα δεδομένα τους.
- Να αποδείξουν ότι η ΤΝ δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την ανθρώπινη συμβολή.
Την επόμενη φορά που θα κάνουμε μια εύκολη ερώτηση στην ΤΝ, πρέπει να αναλογιστούμε τον αθέατο άνθρωπο που υποφέρει, για να γίνει η τεχνολογία μας πιο έξυπνη.