.jpg)
Η ιστορία είναι το θεμέλιο της εθνικής ταυτότητας, αλλά τι συμβαίνει όταν η επίσημη κρατική αφήγηση διαφέρει ριζικά από την παγκόσμια ιστοριογραφία; Αυτή είναι η περίπτωση της διδασκαλίας της ιστορίας στα τουρκικά σχολικά βιβλία. Ενώ τα βιβλία έχουν εκσυγχρονιστεί ως προς την εμφάνιση και τη ρητορική, η κεντρική ιδέα παραμένει απαράλλαχτη εδώ και δεκαετίες: η πλήρης εργαλειοποίηση της ιστορίας για την προώθηση πολιτικών συμφερόντων και αναθεωρητικών απόψεων.
Πώς λοιπόν γαλουχούνται οι νέες γενιές στην Τουρκία σε σχέση με την Ελλάδα και τους Έλληνες;
1. Η αμφισβήτηση της ελληνικότητας στην αρχαία Ιστορία
Η τουρκική ιστοριογραφία ξεκινά με την περιγραφή των προγόνων των Τούρκων ως αυτόχθονων λαών της Κεντρικής Ασίας, οι οποίοι αναμείχθηκαν με Χετταίους και Λύδιους, οδηγούμενοι τελικά στη Μικρά Ασία, την τελική τους πατρίδα. Σύμφωνα με αυτή την αφήγηση:
- Ιωνικός πολιτισμός: Επιχειρείται η πλήρης άρνηση της ελληνικότητας των Ιώνων. Το όνομα Ίωνες υποστηρίζεται ότι δεν έχει καμία σχέση με το όνομα Έλληνες. Ο ιωνικός πολιτισμός παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα πρόσμιξης πολιτισμών της Ανατολίας και των Κρητών, και μάλιστα βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τον πολιτισμό της Ελλάδας.
- Ελληνοποίηση της γνώσης: Σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Πυθαγόρας και ο Ηρόδοτος παρουσιάζονται ως κάτοικοι περιοχών της σημερινής Τουρκίας (Μίλητος, Αλικαρνασσός) που απλώς μετέφεραν γνώσεις των Αιγυπτίων στους Έλληνες.
- Μέγας Αλέξανδρος: Υιοθετείται η άποψη ότι ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν Μακεδόνας και όχι Έλληνας, διαγράφοντας έτσι την ελληνικότητα της Μακεδονίας.
2. Η αποσιώπηση του Βυζαντίου
Στη διαδρομή από την αρχαιότητα έως την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Ανατολική Ελληνόφωνη πλευρά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, δηλαδή το Βυζάντιο, σχεδόν διαγράφεται.
- Σε βιβλία δύο τόμων, το Βυζάντιο τυγχάνει αναφοράς μόλις στο ένα τέταρτο μίας σελίδας.
- Η αναφορά περιορίζεται σε λίγες συγκρούσεις με τους Οθωμανούς, οι οποίοι παρουσιάζονται ως εκείνοι που «απελευθέρωσαν» τα εδάφη και επαναδημιούργησαν τη νομιμότητα.
3. Η Επανάσταση του 1821 και η «Μεγάλη Ιδέα»
Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 παρουσιάζεται ως απλή «ελληνική ανταρσία» και όχι ως αγώνας εθνικής απελευθέρωσης.
- Το ψέμα της ευτυχίας: Αναφέρεται ότι οι Ρωμιοί (Έλληνες) ζούσαν ευτυχισμένοι, πλούσιοι και σχεδόν ανεξάρτητοι, απολαμβάνοντας προνόμια και ζώντας καλύτερα και από τους Τούρκους.
- Ξένη υποκίνηση: Οι Έλληνες ξεσηκώθηκαν από ξένες δυνάμεις, κυρίως τους Ρώσους. Η δημιουργία του ελληνικού κράτους μετά τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου αποδίδεται στις ξένες δυνάμεις ως κίνηση για τη διάσπαση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ο πόλεμος του 1919-1922 περιγράφεται ως «εισβολή της Σμύρνης». Οι νεοέλληνες παρουσιάζονται ως εισβολείς και οι Έλληνες της Ανατολίας ως συνεργάτες του εχθρού και «βλαβερό στοιχείο» που έλεγχε την οικονομία. Η κίνηση του ελληνικού στρατού προς την Άγκυρα παρουσιάζεται ως μόνιμη πρόθεση των νεοελλήνων να υλοποιήσουν τη Μεγάλη Ιδέα.
4. Η Θράκη και η Κύπρος ως θύματα «τρομοκρατίας»
Η αναθεωρητική οπτική επεκτείνεται και σε σύγχρονα ζητήματα:
- Θράκη: Γράφεται ότι οι Τούρκοι της Θράκης αντιμετωπίζουν πολιτιστικά και κοινωνικά προβλήματα.
- Κύπρος: Η τουρκική εισβολή δικαιολογείται, καθώς υποστηρίζεται ότι η «τρομοκρατική οργάνωση ΕΟΚΑ» διέπραξε σφαγές αθώων Τούρκων.
Είναι σαφές ότι η τουρκική ιστοριογραφία έχει ως μοναδικό σκοπό να δημιουργήσει μια εικόνα για την Ελλάδα και τους Έλληνες που εξυπηρετεί τις εθνικιστικές και αναθεωρητικές θέσεις της χώρας, αποδεικνύοντας πώς η ιστορία μπορεί να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο για την εκπαίδευση νέων γενεών με βάση πολιτικά συμφέροντα.