Η ιστορία της Αθήνας κρύβει σκοτεινά κεφάλαια κοινωνικού ελέγχου, και ένα από τα πιο γνωστά είναι αυτό του Αναμορφωτηρίου Θηλέων . Αυτό το ίδρυμα, που λειτουργούσε στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας από τη δεκαετία του '50 έως τα μέσα της δεκαετίας του '70, πέρασε στην ιστορία ως ένας τόπος ακραίας αυστηρότητας και εγκλεισμού. Εκεί κατέληγαν αμέτρητα κορίτσια για να εκτίσουν καταδικαστικές ποινές, με τους λόγους εγκλεισμού να ποικίλλουν δραματικά: από σοβαρά αδικήματα μέχρι απλή αντικοινωνική συμπεριφορά ή πράξεις που απλώς θεωρούνταν «προκλητικές» για την εποχή. Ακόμη και μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη αντιμετωπιζόταν ως έγκλημα και αιτία εγκλεισμού. Επιπλέον, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις κοριτσιών από την επαρχία που, λόγω μιας παρεξήγησης ή μιας κακής στιγμής, μπλέχτηκαν στα δίχτυα του νόμου και βρέθηκαν τρόφιμες σε αυτό το αυστηρό ίδρυμα.
Η καθημερινότητα και η αντίσταση μέσα στο "κολαστήριο"
Η ζωή στο Αναμορφωτήριο ήταν βάναυσα σκληρή. Μέσα στο παλιό, ανήλιαγο κτίριο, με τις εντελώς απαρχαιωμένες υποδομές, στοιβάζονταν αμέτρητες κοπέλες, ζώντας σε απάνθρωπες συνθήκες. Η ψυχική καταπόνηση ήταν τόσο μεγάλη, που οι έγκλειστες έκαναν συχνές απόπειρες αυτοκτονίας ή αυτοτραυματίζονταν ως ύστατη πράξη αντίδρασης και για να οδηγηθούν στο ιατρείο. Η πιο συνηθισμένη μορφή διαμαρτυρίας και αντίδρασης απέναντι στο σύστημα ήταν οι συχνές εξεγέρσεις που εκδηλώνονταν μέσα στο ίδρυμα.
Οι «γαμπροί» και η ερωτική πολιορκία
Παρά την σκληρή πραγματικότητα του εγκλεισμού, τα «θηλυκά αγρίμια», όπως τις αποκαλούσαν, είχαν ψυχή και έντονα συναισθήματα και συχνά αναζητούσαν την ανθρώπινη επαφή. Αυτό εκδηλωνόταν με την εικόνα των κοριτσιών που κρεμιόνταν από τα κάγκελα του κτιρίου, ψάχνοντας την παρέα των περαστικών. Η ανάγκη αυτή δημιούργησε ένα μοναδικό, ανεπίσημο φαινόμενο: πολλοί νεαροί από την περιοχή, γνωστοί ως «γαμπροί», συγκεντρώνονταν έξω από το ίδρυμα και πολιορκούσαν τις κοπέλες. Έπιαναν κουβέντα μαζί τους, τις φλέρταραν και τις πείραζαν. Μάλιστα, οι πιο τολμηρές κοπέλες δεν δίσταζαν να προχωρήσουν σε ακραίες χειρονομίες προς τους «γαμπρούς» για να προκαλέσουν, ή ακόμη και να εμφανιστούν γυμνόστηθες πίσω από τα κάγκελα, σε μια ύστατη κραυγή για προσοχή και ελευθερία.
Τα ντοκουμέντα του φωτορεπορτάζ και η λήξη εποχής
Αυτές οι σουρεαλιστικές εικόνες αποτελούσαν ρουτίνα για τους κατοίκους της περιοχής, αλλά τα φωτορεπορτάζ της εποχής ήταν αυτά που τις κατέγραψαν και τις έφεραν στο φως. Μία από τις πιο εμβληματικές καταγραφές έγινε από τον ρεπόρτερ του Ταχυδρόμου, Βασίλη Καββαθά, ο οποίος τόλμησε να μπει στο Αναμορφωτήριο πηδώντας τη μάντρα και παριστάνοντας τον «γαμπρό» για να καταγράψει τα ντοκουμέντα. Οι αποκαλυπτικές του φωτογραφίες έδωσαν στον κόσμο μια ωμή ματιά στις συνθήκες και την απόγνωση των εγκλείστων. Το κτίριο του Αναμορφωτηρίου δεν υπάρχει σήμερα—στη θέση του έχει ανεγερθεί σχολικό συγκρότημα—όμως οι μνήμες και οι ιστορίες των κοριτσιών παραμένουν ζωντανές, διατηρώντας το σκοτεινό του παρελθόν ως ένα αιώνιο μάθημα για τον κοινωνικό έλεγχο και τις συνέπειές του.
