Όταν σκεφτόμαστε τα πιο τρομακτικά πλάσματα, το μυαλό μας πηγαίνει σε καρχαρίες, αράχνες ή κροκόδειλους. Ωστόσο, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι το πιο επικίνδυνο "ζώο" για τον άνθρωπο είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις επιβεβαιώνουν αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, φέρνοντας στο φως αρχαίες πράξεις βίας και θηριωδίας που κάνουν τις ταινίες τρόμου να μοιάζουν με παραμύθι. Η Νεολιθική Εποχή, γνωστή και ως Νέα Λίθινη Εποχή, ήταν μια ιδιαίτερα βίαιη περίοδος, με τη βία να είναι τόσο διαδεδομένη που ενδεχομένως να προκάλεσε ακόμη και γενετικό «στενωπό» στον πληθυσμό.
Ένα από τα πιο φρικιαστικά μέρη που τεκμηριώνουν αυτή τη βία είναι το Χέρξαϊμ (Herxheim) στη νοτιοδυτική Γερμανία, το μεγαλύτερο γνωστό αρχαίο σημείο μαζικής σφαγής. Εκεί βρέθηκαν τα λείψανα τουλάχιστον χιλίων δολοφονημένων ατόμων, πεταμένα σε λάκκους γύρω από έναν μεγάλο οικισμό. Τα θύματα, μεταξύ των οποίων άνδρες, γυναίκες, παιδιά, ακόμη και νεογέννητα, είχαν σκοτωθεί με διάφορα όπλα, κυρίως με πέλεκεις που προκάλεσαν συντριπτικά κατάγματα στο κρανίο και στα άκρα. Το πιο αποκρουστικό στοιχείο ήταν ότι το Χέρξαϊμ δεν ήταν απλώς ένα πεδίο μάχης, αλλά πιθανότατα το κέντρο μιας δολοφονικής λατρείας που συνέλεγε αιχμαλώτους από μακρινές περιοχές. Μετά τον θάνατο, τα πτώματα διαμελίζονταν, κομματιάζονταν, καίγονταν και υπήρχαν σαφείς ενδείξεις κανιβαλισμού σε κλίμακα άνευ προηγουμένου. Οι δράστες έσχιζαν τα κρανία, αφαιρούσαν τον εγκέφαλο και χρησιμοποιούσαν τους θόλους των κρανίων ως κυριολεκτικά «κύπελλα» για να πιουν.
Προχωρώντας σε άλλες εποχές, μια ανακάλυψη στην Αιθιοπία έφερε στο φως μια εξίσου παράξενη και βίαιη πρακτική: τη χρήση των κομμένων χεριών ως νόμισμα. Στην αυλή μιας αίθουσας του θρόνου της δυναστείας των Υξώς, βρέθηκαν 12 ακρωτηριασμένα χέρια μέσα σε τρεις ξεχωριστούς λάκκους, χωρίς να υπάρχουν τα υπόλοιπα σώματα. Οι ιερογλυφικές απεικονίσεις και η αρχαιολογική εύρεση επιβεβαιώνουν ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, ή οι ξένοι ηγεμόνες Υξώς, είχαν την πρακτική να κόβουν τα χέρια των εχθρών τους (ζωντανών ή νεκρών) και να τα παρουσιάζουν στον Φαραώ ή στους ευγενείς ως αντάλλαγμα για χρυσό ή υπηρεσίες.
Η βία μεταξύ των ανθρωπίδων δεν περιορίζεται μόνο στον Homo Sapiens. Η παλαιότερη ένδειξη οργανωμένης βίας χρονολογείται πριν από 33.000 χρόνια στη σπηλιά Pistera Sio στη Ρουμανία, όπου βρέθηκε ένα ανθρώπινο κρανίο με δύο πανομοιότυπα κατάγματα, αποτέλεσμα χτυπημάτων με αμβλύ όργανο. Ακόμα πιο πίσω στον χρόνο, πριν από 850.000 χρόνια, στην περιοχή Αταπουέρκα (Atapuerca) της Ισπανίας, και συγκεκριμένα στο επίπεδο TD6 της Chinara Dolina, ανακαλύφθηκε ένα μαζικό εύρημα οστών από τουλάχιστον 11 διαφορετικούς ανθρωπίδες (Homo Heidelbergensis, Νεάντερταλ ή Homo Antecessor). Το ανατριχιαστικό είναι ότι το 30% αυτών των οστών έφεραν σαφή σημάδια κανιβαλισμού, με ενδείξεις ξυσίματος και τεμαχισμού. Επιπλέον, όλα τα θύματα ήταν νήπια ή έφηβοι (οι περισσότεροι κάτω των 10 ετών), γεγονός που οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για «διατροφικό κανιβαλισμό», με τους νεότερους να αποτελούν εύκολο θήραμα για τον περιορισμό της ανάπτυξης άλλων ομάδων. Οι δράστες επέλεξαν να γίνουν κανίβαλοι όχι λόγω ανάγκης, αλλά λόγω επιλογής, αποκεφαλίζοντας μάλιστα ένα από τα νεαρά θύματα ενόσω ήταν ακόμη εν ζωή.
Τέλος, το Schöneck-Kilianstädten στη Γερμανία, αν και μικρότερο σε μέγεθος από το Χέρξαϊμ, αποκάλυψε μια πράξη που υποδηλώνει βασανιστήρια. Στον λάκκο μαζικής ταφής βρέθηκαν 12 παιδιά, ένας έφηβος και 13 ενήλικες, όλοι δολοφονημένοι, αλλά το μισό περίπου των σωμάτων έφερε την ίδια, ασυνήθιστη παθολογία: συντριμμένα οστά κνήμης (tibias). Αυτή η μοναδική μορφή ακρωτηριασμού και βασανιστηρίων, πέρα από τον θανατηφόρο τραυματισμό στο κεφάλι, ίσως να υποδηλώνει πράξεις σαδισμού ή ακόμη και την προσπάθεια να αποτραπεί η «ανάσταση» των θυμάτων. Οι ανακαλύψεις αυτές αποδεικνύουν ότι η ιστορία του ανθρώπου είναι γεμάτη με σκοτεινές και απίστευτα βίαιες στιγμές, όπου η ευφυΐα και η δημιουργικότητα χρησιμοποιήθηκαν δυστυχώς και για να επινοήσουν εξαιρετικά βάναυσους τρόπους επιβολής και θανάτου.