.jpg)
Στους πρόποδες του επιβλητικού Ψηλορείτη, το μικρό χωριό Βορίζια της Κρήτης είχε μια ένδοξη ιστορία αντίστασης, πείσματος και προσήλωσης στη γη. Όμως, το καλοκαίρι του 1955, η ιστορία του θα γραφόταν με αίμα, μέσα από ένα από τα πιο πολύνεκρα και σοκαριστικά επεισόδια βεντέτας στην ελληνική ιστορία.
Η κοινωνία της Κρήτης τη δεκαετία του '50, βγαίνοντας από τον Πόλεμο και τον Εμφύλιο, ήταν βαθιά παραδοσιακή. Η φτώχεια και η περιορισμένη κρατική παρουσία διατηρούσαν ζωντανούς τους άγραφους νόμους της τιμής και της οικογενειακής αντεκδίκησης. Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, όπου η πρόσβαση στα όπλα ήταν εύκολη και η προσβολή αντιμετωπιζόταν ως ατίμωση, ακόμη και η πιο ασήμαντη διαφωνία μπορούσε να πυροδοτήσει μια ανείπωτη τραγωδία.
Η σπίθα: Από το γλέντι στη σφαγή
Ήταν Σάββατο 27 Αυγούστου 1955, ημέρα εορτασμού του Αγίου Φανουρίου, του προστάτη των Βοριζίων. Στο χωριό είχε στηθεί μεγάλο πανηγύρι. Η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη χαρά, με κρητική λύρα, μαντινάδες και άφθονο κρασί και ρακί. Κανείς δεν φανταζόταν ότι μέσα σε λίγα λεπτά, το γλέντι θα μετατρεπόταν σε μακελειό.
Η σπίθα άναψε σε ένα από τα καφενεία της πλατείας. Ο Γιάννης Φραγκιαδάκης, δασοφύλακας, φώναξε σε μια παρέα να μην πάνε στο διπλανό καφενείο του Μανούσου Βεϊσάκη (χασάπη και καφετζή), αλλά να καθίσουν στο δικό του τραπέζι. Ο Βεϊσάκης, εξοργισμένος από αυτό που εξέλαβε ως μείωση και σαμποτάζ στους πελάτες του—ή ίσως από μια παλαιότερη μνησικακία (για παράνομη υλοτομία)—κινήθηκε αστραπιαία.
Άρπαξε ένα κοφτερό κριτικό μαχαίρι, πλησίασε τον Φραγκιαδάκη από πίσω και του κάρφωσε τη λεπίδα βαθιά στον λαιμό, κόβοντάς του την καρωτίδα. Ο 38χρονος δασοφύλακας ξεψύχησε μέσα σε λίγα λεπτά, βυθίζοντας την οικογένειά του και το χωριό στο σοκ και το πένθος. Ο δράστης, εκμεταλλευόμενος τον πανικό, τράπηκε σε φυγή.
Ομαδικός παροξυσμός και ανταπόδοση αίματος
Το νέο του φονικού διαδόθηκε αστραπιαία και ο θρήνος μετατράπηκε αμέσως σε τυφλή οργή. Οι στενοί συγγενείς του δολοφονημένου Φραγκιαδάκη, αποφασισμένοι για αντίποινα σύμφωνα με τους άγραφους νόμους της βεντέτας, άρπαξαν όπλα και ξεχύθηκαν στους δρόμους, πυροβολώντας όποιον θεωρούσαν φίλο ή συγγενή του Βεϊσάκη.
Μέσα σε μόλις πέντε λεπτά από τον πρώτο φόνο, ακολούθησε το δεύτερο θύμα: Ο Μανούσος Βεϊσάκης (18 ετών), ανιψιός και ξάδερφος του φονιά, δέχτηκε σφαίρα στην κοιλιά καθώς βγήκε στο μπαλκόνι του για να δει τι συνέβαινε, βρίσκοντας ακαριαίο θάνατο.
Στη συνέχεια, οι εκδικητές θέρισαν και τρίτο θύμα: Ο Μιχάλης Λεονταράκης (32 ετών), χωριανός και φίλος της οικογένειας Βεϊσάκη, έπεσε νεκρός σε σοκάκι από ριπές αυτόματου όπλου.
Το αποκορύφωμα της φρίκης: Η χειροβομβίδα
Το χειρότερο όμως δεν είχε ακόμη συμβεί. Στην αυλή του σπιτιού του Φραγκιαδάκη, συγγενείς και φίλοι είχαν συγκεντρωθεί γύρω από τον νεκρό, περιποιούμενοι τους τραυματίες. Τότε, ο Θεοχάρης Λεονταράκης, ξάδερφος του μόλις σκοτωθέντος Μιχάλη Λεονταράκη, ξεπρόβαλε κρατώντας μια χειροβομβίδα!
Αποφασισμένος να πάρει εκδίκηση, έβγαλε την περόνη και την πέταξε προς το σπίτι. Ακολούθησε μια εκκωφαντική έκρηξη που τάραξε όλο το χωριό, μετατρέποντας την αυλή σε βιβλική σκηνή φρίκης:
- Τρεις ακόμη άνθρωποι (ένας άντρας και δύο γυναίκες, στενοί συγγενείς του δασοφύλακα) διαμελίστηκαν και σκοτώθηκαν επί τόπου.
- Δεκατέσσερις ακόμη παρευρισκόμενοι τραυματίστηκαν βαριά, υπέστησαν ακρωτηριασμούς και έμειναν ανάπηροι.
Συνολικά, μέσα σε λίγες μόνο ώρες, η βεντέτα των Βοριζίων άφησε πίσω της έξι νεκρούς και τουλάχιστον 14 σοβαρά τραυματίες.
Η δικαιοσύνη και το σκληρό μάθημα
Το ξημέρωμα βρήκε τα Βορίζια σε κατάσταση πολιορκίας. Χωροφύλακες και στρατός έφτασαν εσπευσμένα, θέτοντας το χωριό υπό στρατιωτική κατοχή για να αποτρέψουν νέα αντίποινα. Η είδηση του αδιανόητου μακελειού συγκλόνισε ολόκληρη την Ελλάδα.
Οι βασικοί υπεύθυνοι συνελήφθησαν και, φοβούμενος τη συνέχιση της βεντέτας, ο Άρειος Πάγος μετέφερε τη δίκη στην Αθήνα. Τον Ιούνιο του 1956, το δικαστήριο εξέδωσε τις αποφάσεις του:
- Ο Μανούσος Βεϊσάκης (ο πρώτος φονιάς) καταδικάστηκε σε 20 χρόνια κάθειρξη.
- Ο Ζαχαράκης (ανιψιός του Φραγκιαδάκη, για τον δεύτερο φόνο) και ο Θεοχάρης Λεονταράκης (για τη ρίψη της χειροβομβίδας) καταδικάστηκαν σε 10 χρόνια κάθειρξη ο καθένας.
Η βεντέτα των Βοριζίων ήταν τόσο σοκαριστική, τόσο φρικιαστική, που αποτέλεσε σκληρό μάθημα για ολόκληρη την κοινωνία. Παρά την αγριότητα των γεγονότων, δεν υπήρξε συνέχεια στον κύκλο του αίματος. Ως φόρος τιμής στα θύματα και ως κίνηση κάθαρσης, τα Βορίζια πήραν μια συμβολική απόφαση: από το 1956 και μετά, η γιορτή του Αγίου Φανουρίου συνεχίζεται, αλλά πλέον χωρίς κρητική λύρα, μαντινάδες, αλκοόλ και πυροβολισμούς, μετατρέποντας το πανηγύρι σε μια σεμνή και σιωπηλή ανάμνηση της τραγωδίας.