Η ιστορία της Τουρκοκρατίας είναι γεμάτη από σκοτεινές σελίδες βίας και διωγμών, αλλά μια λιγότερο φωτισμένη πτυχή είναι ο καθοριστικός ρόλος που έπαιξαν οι Αλβανοί μισθοφόροι, οι διαβόητοι Αρναούτες, στην επιβολή της οθωμανικής εξουσίας. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, οι μουσουλμάνοι Αλβανοί μετατράπηκαν στο πιο αιχμηρό όπλο του Σουλτάνου, υπηρετώντας ως ο βραχίονας καταστολής απέναντι στους χριστιανικούς πληθυσμούς. Η ταύτιση αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς ο εξισλαμισμός ενός μεγάλου μέρους των Αλβανών αποτέλεσε το «εισιτήριο» για την ανέλιξή τους στα ύπατα αξιώματα της αυτοκρατορίας, δίνοντάς τους πρόσβαση σε όπλα, εξουσία και προνόμια που τους καθιστούσαν κυρίαρχους πάνω στους άοπλους Ρωμιούς.
Η περίοδος της λεγόμενης «Αλβανοκρατίας» στην Πελοπόννησο, μετά την αποτυχημένη εξέγερση των Ορλοφικών, αποτελεί ένα από τα πιο τραγικά παραδείγματα αυτής της δράσης. Για εννέα ολόκληρα χρόνια, ο Μοριάς ερημώθηκε από τις επιδρομές των Τουρκαλβανών, οι οποίοι λεηλατούσαν περιουσίες, έκαιγαν οικισμούς και οδηγούσαν χιλιάδες γυναικόπεδα στα σκλαβοπάζαρα. Η βία αυτή δεν είχε ιδεολογικό υπόβαθρο αλλά βασιζόταν στο κέρδος και τα λάφυρα, αφήνοντας βαθιά τραύματα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων και δημιουργώντας ένα χάσμα που θα στοίχειωνε τις σχέσεις των δύο λαών για δεκαετίες.
Κανένα πρόσωπο δεν συμπυκνώνει αυτή την αμείλικτη σκληρότητα καλύτερα από τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Ο Αλή Πασάς έχτισε το δικό του κράτος μέσα στο κράτος με αίμα και τρόμο, προχωρώντας σε μαζικές σφαγές όπως αυτή στο Γαρδίκι το 1812, όπου 700 άνδρες εξοντώθηκαν χωρίς οίκτο. Η δράση του κατά του Σουλίου και του Ζαλόγγου του χάρισε το προσωνύμιο του «δήμιου των Ελλήνων», αν και η μετέπειτα σύγκρουσή του με την Πύλη δημιούργησε άθελά της το κενό που επέτρεψε στην Ελληνική Επανάσταση να ξεσπάσει. Ακόμα και τότε, οι Αλβανοί μισθοφόροι ήταν ο σκληρός πυρήνας των οθωμανικών δυνάμεων που ισοπέδωσαν τα Ψαρά και πρωταγωνίστησαν στην πολιορκία του Μεσολογγίου.
Είναι όμως απαραίτητο να γίνει ένας σαφής ιστορικός διαχωρισμός ανάμεσα στους μουσουλμάνους Τουρκαλβανούς και τους ορθόδοξους Αρβανίτες. Ενώ οι πρώτοι ήταν οι εκτελεστές του Σουλτάνου, οι Αρβανίτες ανέπτυξαν ισχυρή ελληνική συνείδηση και έγιναν οι ήρωες του 1821. Μορφές όπως ο Μπότσαρης, ο Μιαούλης και ο Κουντουριώτης πολέμησαν τους Τουρκαλβανούς μέχρι τέλους, αποδεικνύοντας ότι η θρησκεία και η κοινή μοίρα των χριστιανών κάτω από τον ζυγό ήταν ισχυρότερες από την κοινή καταγωγή. Η ιστορία καταγράφει ότι το χέρι που κρατούσε το σπαθί του δυνάστη ήταν συχνά αλβανικό, μια αλήθεια που παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής μας γνώσης.