Η ημερομηνία λήξης στα τρόφιμα αποτελεί συχνά πηγή άγχους και σύγχυσης για τους καταναλωτές, οδηγώντας στην απόρριψη τεράστιων ποσοτήτων βρώσιμου φαγητού. Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η ασφάλεια των τροφίμων βασιζόταν αποκλειστικά στις αισθήσεις, όπως η οσμή και η γεύση. Οι αναγραφόμενες ημερομηνίες έγιναν κοινές μόλις τον 20ο αιώνα, όταν η παραγωγή τροφίμων έγινε βιομηχανική και τα προϊόντα άρχισαν να ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις. Αρχικά, οι ημερομηνίες αυτές δεν εισήχθησαν ως προειδοποιήσεις ασφαλείας, αλλά ως δείκτες ποιότητας, προκειμένου οι κατασκευαστές να εγγυηθούν τη φρεσκάδα και τη γεύση των προϊόντων τους στους καταναλωτές.
Η βασική παρανόηση ξεκινά από το γεγονός ότι υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ημερομηνιών με εντελώς διαφορετική σημασία. Η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αναφέρεται στην ποιότητα και όχι στην ασφάλεια. Μετά από αυτή την ημερομηνία, το τρόφιμο μπορεί να χάσει σταδιακά τη γεύση ή την υφή του, αλλά παραμένει συνήθως ασφαλές για κατανάλωση εφόσον έχει αποθηκευτεί σωστά. Αντίθετα, η ένδειξη «χρήση έως» αφορά την ασφάλεια, ειδικά για ευπαθή προϊόντα όπως το φρέσκο κρέας, το ψάρι ή τα γαλακτοκομικά, καθώς μετά από αυτή την προθεσμία ο κίνδυνος ανάπτυξης βλαβερών βακτηρίων αυξάνεται σημαντικά. Υπάρχουν επίσης ημερομηνίες πώλησης που απευθύνονται αποκλειστικά στα καταστήματα για τη διαχείριση των αποθεμάτων τους.
Είναι αξιοσημείωτο ότι στις περισσότερες χώρες οι ίδιοι οι κατασκευαστές ορίζουν αυτές τις ημερομηνίες βάσει δικών τους δοκιμών σε ελεγχόμενες συνθήκες. Για να προστατευτούν νομικά, οι εταιρείες συχνά επιλέγουν συντηρητικές ημερομηνίες, πράγμα που σημαίνει ότι το φαγητό διαρκεί συνήθως περισσότερο από ό,τι υποδηλώνει η ετικέτα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για κονσέρβες, ξηρά τρόφιμα και κατεψυγμένα προϊόντα, τα οποία μπορούν να παραμείνουν βρώσιμα για χρόνια μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία χωρίς να γίνουν επικίνδυνα για την υγεία.
Παρόλο που δεν πρέπει να αγνοούμε εντελώς τις ημερομηνίες λήξης, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αποτελούν οδηγό και όχι έναν απόλυτο διακόπτη που μετατρέπει το φαγητό σε δηλητήριο μέσα σε μια νύχτα. Για τρόφιμα όπως το ρύζι, τα ζυμαρικά, η σοκολάτα ή το μέλι, ο χρόνος επηρεάζει κυρίως την ποιότητα. Οι αισθήσεις μας παραμένουν ισχυρά εργαλεία, καθώς η οσμή, η υφή και η εμφάνιση είναι συχνά καλύτεροι δείκτες από έναν τυπωμένο αριθμό. Κατανοώντας την πραγματική σημασία αυτών των ετικετών, μπορούμε να εξοικονομήσουμε χρήματα, να μειώσουμε τη σπατάλη τροφίμων και να παίρνουμε πιο σωστές αποφάσεις στην καθημερινότητά μας.