Υπάρχουν τραγούδια που σφραγίζουν μια ολόκληρη εποχή και η «Ρόζα» είναι αναμφίβολα ένα από αυτά. Το εμβληματικό ζεϊμπέκικο που συνέθεσε ο Θάνος Μικρούτσικος και ερμήνευσε ο Δημήτρης Μητροπάνος, κουβαλά μια ιστορία που μοιάζει με μυθιστόρημα. Για σχεδόν δύο δεκαετίες, αυτός ο μουσικός θησαυρός παρέμενε ξεχασμένος σε ένα συρτάρι, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να βγει στο φως και να κατακτήσει τις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η αφετηρία του ταξιδιού βρίσκεται στο 1977, όταν ο Θάνος Μικρούτσικος ανακάλυψε μέσα από τις σελίδες του «Ριζοσπάστη» την ποίηση του Άλκη Αλκαίου. Ο Αλκαίος δεν ήταν ένας συνηθισμένος στιχουργός. Ήταν ένας άνθρωπος που έφερε στο σώμα και την ψυχή του τα ανεξίτηλα σημάδια από τα βασανιστήρια της Χούντας. Τα νευρολογικά και κινητικά προβλήματα που του κληροδότησε εκείνη η σκοτεινή περίοδος τον ανάγκασαν να ζει για χρόνια έγκλειστος και απομονωμένος, μετατρέποντας τον πόνο και τις αναμνήσεις του σε στίχους γεμάτους μελαγχολία αλλά και ακλόνητη ελπίδα.
Το Λάθος που Άφησε τη Ρόζα στα «Αζήτητα» για 20 Χρόνια
Παρόλο που η «Ρόζα» γράφτηκε στα μέσα της δεκαετίας του '70, χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1996 για να κυκλοφορήσει. Ο ίδιος ο Θάνος Μικρούτσικος είχε αποκαλύψει πως η καθυστέρηση αυτή οφειλόταν σε ένα δικό του τεχνικό σφάλμα. Όταν μελοποίησε για πρώτη φορά τους στίχους, χρησιμοποίησε τη σουρντίνα του πιάνου για να μην ενοχλήσει τους γείτονες λόγω της περασμένης ώρας. Αυτό, σε συνδυασμό με μια κακή ηχογράφηση σε κασέτα, «έπνιξε» τη δυναμική του τραγουδιού. Ακόμη και όταν το πρότεινε χρόνια αργότερα στη Χαρούλα Αλεξίου, εκείνη δεν ενθουσιάστηκε, με αποτέλεσμα το κομμάτι να επιστρέψει στο συρτάρι.
Η δικαίωση ήρθε τελικά μέσα από τον ιστορικό δίσκο «Στου αιώνα την παράγκα». Ο Δημήτρης Μητροπάνος, με τη δωρική και επιβλητική του ερμηνεία, έδωσε πνοή στους στίχους του Αλκαίου και μετέτρεψε το τραγούδι σε έναν σύγχρονο λαϊκό ύμνο. Από τότε, οι πρώτες νότες του κομματιού φέρνουν στο μυαλό όλων μας τη φιγούρα του Μητροπάνου να χορεύει στη σκηνή, αποδίδοντας με μοναδικό τρόπο την ένταση και το πάθος του δημιουργού.
Ποια Ήταν η Πραγματική Ρόζα που Ενέπνευσε τον Ποιητή
Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του ελληνικού τραγουδιού παραμένει η ταυτότητα της μούσας του Άλκη Αλκαίου. Αν και ο ίδιος ο ποιητής δεν αποκάλυψε ποτέ το πρόσωπο πίσω από τη «Ρόζα», η επικρατέστερη άποψη συνδέει το τραγούδι με μια εμβληματική μορφή της παγκόσμιας ιστορίας. Με βάση τα πολιτικά βιώματα και τον ιδεολογικό προσανατολισμό του Αλκαίου, θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως η πηγή έμπνευσης δεν ήταν άλλη από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ.
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ήταν μια σπουδαία μαρξίστρια φιλόσοφος και επαναστάτρια που γεννήθηκε στην Πολωνία και έδρασε στη Γερμανία, παλεύοντας για την αφύπνιση των λαϊκών συνειδήσεων. Η ζωή της σημαδεύτηκε από φυλακίσεις και τελικά από μια τραγική δολοφονία. Η πολιτική της παρακαταθήκη συνοψίζεται στην ακλόνητη πίστη της στην επανάσταση και την κοινωνική δικαιοσύνη. Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα σιγοτραγουδήσουμε αυτό το σπουδαίο ζεϊμπέκικο, ας θυμηθούμε ότι πίσω από τις λέξεις κρύβεται η ιστορία μιας γυναίκας που έγινε σύμβολο αγώνα και ενός ποιητή που δεν λύγισε ποτέ.