Η προτεινόμενη αναβάθμιση του Λυκείου βασίζεται σε εξετάσεις μέσω Τράπεζας Θεμάτων, στον συνυπολογισμό των βαθμών από όλες τις τάξεις για τον βαθμό απολυτηρίου, στην ενσωμάτωση των προφορικών επιδόσεων στη βαθμολογία, ενώ παράλληλα διατηρούνται οι Πανελλήνιες εξετάσεις και η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Οι ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Παιδείας παρουσιάζονται ως λύση σε όλα τα προβλήματα, υποσχόμενοι ένα υψηλής ποιότητας Λύκειο και ένα πιο αξιοκρατικό σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Παρόμοιες δηλώσεις επαναλήφθηκαν και στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές δεν αντιμετωπίζουν τα βαθιά προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος και ενδέχεται να υπονομεύσουν ακόμη περισσότερο το δημόσιο σχολείο.
Οι Πανελλήνιες εξετάσεις παραμένουν στο επίκεντρο, με την κυβέρνηση να τις υμνεί ως αδιάβλητες και αξιόπιστες. Είναι ενδιαφέρον ότι η Υπουργός απέφυγε να τοποθετηθεί ξεκάθαρα στο ίδιο θέμα στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, εγείροντας ερωτήματα για πιθανή παραπλάνηση. Πράγματι, οι εξετάσεις είναι αδιάβλητες, αλλά η αξιοπιστία τους αμφισβητείται έντονα. Βασίζονται κυρίως στην αποστήθιση, χωρίς να προάγουν πραγματική μόρφωση. Η επιτυχία εξαρτάται από την ακριβή αναπαραγωγή κάθε φράσης των σχολικών βιβλίων, ενώ ακόμη και μικρές παραλείψεις μπορεί να κλείσουν πόρτες σε επιθυμητά τμήματα.
Ένα ακόμη παράδοξο στην υποτιθέμενη αξιοπιστία των Πανελληνίων είναι οι χαμηλές επιδόσεις φοιτητών σε πολυτεχνικές και φυσικομαθηματικές σχολές κατά το πρώτο εξάμηνο, όπου τα μαθήματα είναι ουσιαστικά επανάληψη του λυκειακού προγράμματος. Οι εξετάσεις δεν είναι εκπαιδευτικά αξιόπιστες ούτε δίκαιες, καθώς μικρές διαφορές μορίων οδηγούν σε ανεπιθύμητα τμήματα. Ο ρόλος τους πλέον είναι καθαρά διανεμητικός, κατανέμοντας υποψηφίους και αποκλείοντας πολλούς. Το νέο σύστημα δεν λύνει ούτε το πρόβλημα της καθημερινής πίεσης στους μαθητές, με εντάσεις σε οικογένειες, απώλεια φιλικών σχέσεων και περιορισμένη ενασχόληση με εξωσχολικές δραστηριότητες. Αντίθετα, ο πολλαπλασιασμός εξετάσεων θα εντείνει το άγχος.
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι δεν θα αυξηθούν οι εξετάσεις, αλλά οι εξαγγελίες δείχνουν το αντίθετο: Τράπεζες Θεμάτων και συνυπολογισμός βαθμών από όλες τις τάξεις. Αυτό ενισχύει τον ρόλο φροντιστηρίων και ιδιαίτερων, καθώς η δημοσιοποίηση θεμάτων προάγει τυποποιημένη διδασκαλία. Η ετήσια προετοιμασία για Πανελλήνιες κοστίζει στις οικογένειες πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ, ποσό μεγαλύτερο από τις δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση χωρίς μισθούς εκπαιδευτικών.
Στο νέο σύστημα, ο προφορικός βαθμός θα συνυπολογίζεται, εγείροντας αμφιβολίες για την αντικειμενικότητα. Γονείς με προβληματική συμπεριφορά μπορεί να πιέσουν εκπαιδευτικούς, ενώ κάποιοι εκπαιδευτικοί ενδέχεται να υποκύψουν. Αυτό θα οδηγήσει σε αύξηση εγγραφών σε ιδιωτικά σχολεία, όπου οι βαθμοί είναι υψηλότεροι και η γονική παρέμβαση πιο αποδεκτή. Οι ανισότητες θα ενταθούν, ευνοώντας οικονομικά ισχυρούς, ενώ παιδιά με ειδικές ανάγκες, από μειονότητες ή προσφυγόπουλα θα μείνουν πίσω. Το δημόσιο σχολείο μετατρέπεται σε εξεταστικό κέντρο, χωρίς χώρο για πολλαπλά βιβλία, η υλοποίηση των οποίων αναβάλλεται συνεχώς.
Γιατί προχωρά η κυβέρνηση σε αυτές τις αλλαγές; Γνωρίζει τα προβλήματα, αλλά εξυπηρετεί συμφέροντα. Πέρυσι, funds αγόρασαν γνωστά ιδιωτικά σχολεία, ενώ ο Πρωθυπουργός προώθησε επενδύσεις σε υγεία και παιδεία. Τα funds βλέπουν κέρδη λόγω της διάλυσης της δημόσιας εκπαίδευσης. Παρόμοια, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ξεκινούν με ευνοϊκές διατάξεις, με συναντήσεις για ξένα παραρτήματα. Τα δίδακτρα θα είναι χαμηλότερα από το κόστος προετοιμασίας για Πανελλήνιες, ενισχύοντας την ιδιωτικοποίηση.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο συντονιστής των συζητήσεων για το εθνικό απολυτήριο, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιά. Το βιογραφικό του δεν περιλαμβάνει καμία δημοσίευση σχετική με εκπαίδευση, αλλά θέματα όπως τραπεζικές καταθέσεις, εμμηνόπαυση και απεργίες. Η κυβέρνηση αγνόησε ειδικούς στην εκπαίδευση. Η μόνη αναφορά του στην παιδεία ήταν μια γενική παραπομπή σε αρχαίους φιλοσόφους. Έρρωσθε και ευδαιμονείτε.