Στον διαρκή αγώνα μας να εξασφαλίσουμε μια ευτυχισμένη και ισορροπημένη ζωή για τα παιδιά μας, πέφτουμε συχνά σε μια κοινή παγίδα: προσπαθούμε να προλάβουμε κάθε τους στεναχώρια, να εξαλείψουμε κάθε απογοήτευση και να τους στρώσουμε έναν δρόμο χωρίς εμπόδια. Ωστόσο, η σύγχρονη παιδοψυχολογία υπογραμμίζει πως αυτή η συνεχής προσπάθεια να «διορθώνουμε» τα πάντα για χάρη τους, μπορεί τελικά να τους στερεί τα πολυτιμότερα μαθήματα ζωής, εκείνα που χτίζουν τον χαρακτήρα τους.
Ο ψυχολόγος και καθηγητής Daniel J. Moran από το Πανεπιστήμιο Touro στη Νέα Υόρκη, επισημαίνει ότι οι γονείς σήμερα τείνουν να «δουλεύουν υπερωρίες» για να προσφέρουν ασφάλεια και προστασία. Αν και η πρόθεση πίσω από αυτές τις πράξεις είναι η βαθιά αγάπη, το αποτέλεσμα είναι συχνά η δημιουργία εξάρτησης. Όταν επεμβαίνουμε αμέσως για να απομακρύνουμε κάθε δυσκολία, τα παιδιά δεν μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα δύσκολα συναισθήματα. Αντιθέτως, τα «άβολα» βιώματα και οι μικρές αποτυχίες είναι ακριβώς τα εργαλεία που διαμορφώνουν την ανθεκτικότητα, την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους.
Υπάρχουν συγκεκριμένες συνήθειες που, αν και γίνονται με καλή διάθεση, ενισχύουν την εξάρτηση των παιδιών. Πρώτον, η συνήθεια να διορθώνουμε κάθε τους κίνηση αντί να τα καθοδηγούμε, δίνει το λανθασμένο μήνυμα ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν μόνα τους. Δεύτερον, ο υπερβολικός και άκριτος έπαινος για κάθε μικρό επίτευγμα μπορεί να αποδυναμώσει την αξία της πραγματικής προσπάθειας και της επιμονής. Τέλος, το υπερβολικά φορτωμένο πρόγραμμα με δραστηριότητες δεν αφήνει στα παιδιά τον απαραίτητο «κενό» χρόνο για να βαρεθούν, να αναπτύξουν τη φαντασία τους και να καλλιεργήσουν την αυτονομία τους.
Ο Moran προτείνει στους γονείς να επιτρέπουν στα παιδιά να «παλεύουν με ασφάλεια». Αυτό σημαίνει να δίνουμε στα παιδιά τον χώρο να δοκιμάζουν, να κάνουν λάθη και να επεξεργάζονται το πώς νιώθουν, αντί να τους παρέχουμε έτοιμες λύσεις. Αντί να τους δίνουμε την απάντηση, μια πιο ενδυναμωτική ερώτηση θα ήταν «ποιος θέλεις να είσαι αυτή τη στιγμή;». Η κλινική ψυχολόγος Samantha Whiten προσθέτει ότι πολλοί γονείς υπερπροστατεύουν τα παιδιά τους προσπαθώντας να τους προσφέρουν όσα οι ίδιοι δεν είχαν, ξεχνώντας όμως ότι, κάνοντας τα πάντα για εκείνα, τους στερούν τη μοναδική χαρά της προσωπικής επιτυχίας.
Η λύση βρίσκεται στην ισορροπία μεταξύ καθοδήγησης και απόστασης. Δείξτε στο παιδί τον τρόπο, αφήστε το να προσπαθήσει, παρακολουθήστε το με εμπιστοσύνη χωρίς να επέμβετε και, στο τέλος, κάντε ένα βήμα πίσω. Το μήνυμα που περνάτε μέσα από αυτή τη στάση είναι πολύ πιο ισχυρό από οποιαδήποτε συμβουλή. Αγάπη δεν σημαίνει υπερπροστασία από τις δυσκολίες της ζωής, αλλά το να δίνεις στο παιδί σου τα εφόδια να σταθεί στα πόδια του, ώστε αύριο, όταν θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια δυσκολία, να ξέρει με σιγουριά ότι διαθέτει τη δύναμη να την ξεπεράσει μόνο του.