Η ιστορία της 17 Νοέμβρη, της μακροβιότερης τρομοκρατικής οργάνωσης στη Δυτική Ευρώπη, περιβάλλεται για δεκαετίες από ένα πέπλο μυθολογίας. Με αφορμή το πρόσφατο ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά, αναδεικνύεται μια συγκλονιστική πραγματικότητα: η οργάνωση δεν ήταν τίποτα περισσότερο από αυτό που η ίδια δήλωνε στις προκηρύξεις της. Παρά τα ευφάνταστα σενάρια που κυριαρχούσαν επί 27 χρόνια, η αλήθεια ήταν μπροστά στα μάτια των αρχών, οι οποίες όμως επέλεγαν να κοιτάζουν προς την κατεύθυνση των δικών τους ιδεοληψιών.
Η Ανικανότητα των Αρχών και ο Προσανατολισμός στον «Εσωτερικό Εχθρό»
Για πολλά χρόνια, η αποτυχία των ελληνικών διωκτικών αρχών, όπως η Αστυνομία και η τότε ΚΥΠ, να εντοπίσουν τα μέλη της οργάνωσης οφειλόταν στον παρωχημένο προσανατολισμό τους. Μαθημένες να κυνηγούν τον «εσωτερικό εχθρό» και τους αριστερούς συνοδοιπόρους της προ-μεταπολιτευτικής περιόδου, αδυνατούσαν να αντιληφθούν ένα εντελώς νέο φαινόμενο. Η νοοτροπία αυτή εμπόδιζε τη διασταύρωση στοιχείων και την ψύχραιμη ανάλυση, αφήνοντας την οργάνωση να δρα ανενόχλητη, την ώρα που ακόμη και οι αμερικανικές υπηρεσίες βρισκόταν σε πλήρες αδιέξοδο.
Η Μυθολογία των Πρακτόρων και η Πολιτική Εκμετάλλευση
Επειδή η 17Ν στελεχώθηκε από πρόσωπα άγνωστα στις αρχές, δημιουργήθηκε πρόσφορο έδαφος για συνωμοσιολογίες. Η κυρίαρχη άποψη της εποχής ήθελε την οργάνωση να είναι δημιούργημα της CIA ή σκοτεινών κύκλων των μυστικών υπηρεσιών. Ακόμη και σοβαρές εφημερίδες της εποχής δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι επρόκειτο για αυτόνομους ένοπλους ακτιβιστές. Παράλληλα, η έντονη πολιτική σύγκρουση μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ τροφοδότησε σενάρια που ήθελαν το κυβερνών κόμμα να καλύπτει ή και να καθοδηγεί την τρομοκρατία, με αναφορές που έφταναν μέχρι το πρόσωπο του Ανδρέα Παπανδρέου.
Οι Πραγματικοί Πρωταγωνιστές πίσω από τα Κείμενα
Στην πραγματικότητα, η οργάνωση αποτελούνταν από άτομα με αντιδικτατορική δράση και νεότερους στρατολογημένους που απογοητεύτηκαν από την πορεία της Μεταπολίτευσης. Ήταν ιδεολογικά προσηλωμένοι στον αντιϊμπεριαλισμό και τον αντικαμερικανισμό, στρέφοντας τα πυρά τους εναντίον της «λούμπεν μεγαλοαστικής τάξης». Όπως αποδείχθηκε μετά την εξάρθρωσή της στις αρχές του 21ου αιώνα, οι ιδρυτές και τα μέλη της δρούσαν βάσει των όσων ακριβώς έγραφαν στα κείμενά τους, χωρίς να κρύβονται πίσω τους «παλιοί ΠΑΣΟΚοι» ή ξένοι πράκτορες.
Το Τέλος της Διαδρομής και η Σημασία της Ενημέρωσης
Η εξάρθρωση της 17Ν ήρθε όταν οι έρευνες, με τη βοήθεια και των μεθοδικών βρετανικών αρχών, στράφηκαν τελικά προς τη σωστή κατεύθυνση. Η διάλυση της οργάνωσης έβαλε τέλος σε μύθους δεκαετιών, αν και η συνωμοσιολογία παραμένει ένα ζωντανό φαινόμενο στην ελληνική κοινωνία. Η συμπερίληψη όλων των απόψεων σε μια ιστορική έρευνα, ακόμη και των αυτουργών, είναι απαραίτητη για την πλήρη κατανόηση του φαινομένου. Η ελεύθερη ενημέρωση και η ιστορική αλήθεια απαιτούν την απομάκρυνση από κάθε είδους προληπτική λογοκρισία, ώστε να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος.