Αρχαία Ελληνική Γλώσσα A' Γυμνασίου - Ενότητα 2η
"Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα"Μετάφραση κειμένου
Πλάτων, Πρωταγόρας 325c - 326c (ελεύθερη διασκευή)
Στην Αθήνα τα παιδιά με φροντίδα τα διδάσκουν και τα νουθετούν. Πρώτα πρώτα και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πως θα γίνει το παιδί πολύ καλό, διδάσκοντας το ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο και αυτό είναι ωραίο, ενώ εκείνο είναι άσχημο. Έπειτα όμως, όταν τα παιδιά φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια δασκάλων, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης φροντίζουν πώς να μάθουν γράμματα και να καταλαβαίνουν αυτά που είναι γραμμένα, ενώ οι δάσκαλοι της μουσικής με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήρεμα και εξοικειώνουν τις ψυχές των παιδιών με το ρυθμό και την αρμονία. Επιπλέον, τα παιδιά στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες συχνάζουν όπου οι γυμναστές κάνουν τα σώματα τους πιο δυνατά, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής τους κατάστασης.
Νόημα κειμένου
Το κείμενο που μας δίνεται προέρχεται από το έργο του Πλάτων, Πρωταγόρας. Σε αυτό ο συγγραφέας αναφέρεται στα στάδια εκπαίδευσης των Αρχαίων Αθηναίων. Αρχικά μας αναφέρει ότι η πρώτη αγωγή στα παιδιά (νηπιακή εκπαίδευση) δινόταν στο σπίτι από τους γονείς, την τροφό* και τον παιδαγωγό*. Αυτοί προσπαθούσαν να διδάξουν το παιδί από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, ώστε να γίνει καλύτερο και να ξεχωρίζει το καλό από το κακό και το δίκαιο από το άδικο. Έπειτα, όταν το νεαρό αυτό μέλος της οικογένειας έφθανε στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τους το στέλνανε στους διδασκάλους για να τα διδάξουν (μέση εκπαίδευση). Στα αρχαία διδασκαλία το παιδί με τη βοήθεια των κατάλληλων προσώπων (διδάσκαλοι), σύμφωνα με το κείμενο, διδάσκονταν τρία σημαντικά μαθήματα: α) Την γραφή και την ανάγνωση που την δίδασκε ο γραμματιστής, β) την μουσική, την οποία δίδασκε ο κιθαριστής και γ) την γυμναστική που την δίδασκε ο παιδοτρίβης (σημερινός γυμναστής).
*τροφός: Η τροφός ήταν μια γυναίκα, συνήθως δούλα, που βοηθούσε τη γυναίκα στις δουλειές του σπιτιού.
*παιδαγωγός: Ο παιδαγωγός ήταν άντρας, συνήθως δούλος, και ήταν υπεύθυνο για την διαπαιδαγώγηση και την ανατροφή του παιδιού. Είχε ως καθήκον να ακολουθεί το νεαρό άτομο της οικογενείας παντού και να το επαναφέρει στην τάξη, αν χρειαζόταν.
1) Ποιοι είχαν την ευθύνη για τα πρώτα στάδια της αγωγής των παιδιών στην αρχαία Αθήνα;
Απάντηση: Σύμφωνα με το κείμενο του Πλάτωνα που μας παραδίδεται, την ευθύνη για τα πρώτα στάδια αγωγής των παιδιών στην Αρχαία Αθήνα την είχαν οι γονείς, η τροφός και ο παιδαγωγός. Στο πρώτο αυτό στάδιο της νηπιακής αγωγής τα μέλη του σπιτιού προσπαθούσαν να μάθουν στο παιδί να ξεχωρίζει το καλό από το κακό και το δίκαιο από το άδικο. Συμπερασματικά, λοιπόν, θα λέγαμε πως το πρώτο στάδιο αγωγής των παιδιών στην Αρχαία Αθήνα ήταν οικογενειακή υπόθεση, όπως συμβαίνει και σήμερα.
2) Σε ποια σχολεία φοιτούσαν οι μικροί Αθηναίοι, από ποιες ειδικότητες διδασκάλων εκπαιδεύονταν και τι μάθαιναν από τον καθένα;
Απάντηση: Όπως μας πληροφορεί στο κείμενο του ο Πλάτωνας, οι μικροί Αθηναίοι φοιτούσαν στα διδασκαλεία. Τα διδασκαλεία μοιάζανε αρκετά με τα σημερινά σχολεία αλλά διαφέρανε στα μαθήματα και στους διδασκάλους, οι οποίοι ήταν μόνο τρείς στον αριθμό. Αρχικά ο γραμματιστής δίδασκε τα παιδιά να γράφουν και να διαβάζουν. Επιπλέον ο κιθαριστής προσπαθούσε διδάσκοντας τα παιδιά μουσική να τα κάνει πιο ήρεμα ενώ, τέλος, ο παιδοτρίβης, που μοιάζει με το σημερινό γυμναστή, εκγύμναζε τα παιδιά για να αποκτήσουν δυνατά και αθλητικά σώματα.
*τροφός: Η τροφός ήταν μια γυναίκα, συνήθως δούλα, που βοηθούσε τη γυναίκα στις δουλειές του σπιτιού.
*παιδαγωγός: Ο παιδαγωγός ήταν άντρας, συνήθως δούλος, και ήταν υπεύθυνο για την διαπαιδαγώγηση και την ανατροφή του παιδιού. Είχε ως καθήκον να ακολουθεί το νεαρό άτομο της οικογενείας παντού και να το επαναφέρει στην τάξη, αν χρειαζόταν.
Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου:
1) Ποιοι είχαν την ευθύνη για τα πρώτα στάδια της αγωγής των παιδιών στην αρχαία Αθήνα;
Απάντηση: Σύμφωνα με το κείμενο του Πλάτωνα που μας παραδίδεται, την ευθύνη για τα πρώτα στάδια αγωγής των παιδιών στην Αρχαία Αθήνα την είχαν οι γονείς, η τροφός και ο παιδαγωγός. Στο πρώτο αυτό στάδιο της νηπιακής αγωγής τα μέλη του σπιτιού προσπαθούσαν να μάθουν στο παιδί να ξεχωρίζει το καλό από το κακό και το δίκαιο από το άδικο. Συμπερασματικά, λοιπόν, θα λέγαμε πως το πρώτο στάδιο αγωγής των παιδιών στην Αρχαία Αθήνα ήταν οικογενειακή υπόθεση, όπως συμβαίνει και σήμερα.
2) Σε ποια σχολεία φοιτούσαν οι μικροί Αθηναίοι, από ποιες ειδικότητες διδασκάλων εκπαιδεύονταν και τι μάθαιναν από τον καθένα;
Απάντηση: Όπως μας πληροφορεί στο κείμενο του ο Πλάτωνας, οι μικροί Αθηναίοι φοιτούσαν στα διδασκαλεία. Τα διδασκαλεία μοιάζανε αρκετά με τα σημερινά σχολεία αλλά διαφέρανε στα μαθήματα και στους διδασκάλους, οι οποίοι ήταν μόνο τρείς στον αριθμό. Αρχικά ο γραμματιστής δίδασκε τα παιδιά να γράφουν και να διαβάζουν. Επιπλέον ο κιθαριστής προσπαθούσε διδάσκοντας τα παιδιά μουσική να τα κάνει πιο ήρεμα ενώ, τέλος, ο παιδοτρίβης, που μοιάζει με το σημερινό γυμναστή, εκγύμναζε τα παιδιά για να αποκτήσουν δυνατά και αθλητικά σώματα.