ΤΑΣΕΙΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

ΥΛΙΚΟ

ΒΙΝΤΕΟ

13/3/15

Η ορθογραφία των ουσιαστικών στα νέα ελληνικά

Κανόνες ορθογραφίας των ουσιαστικών στα νέα ελληνικά:

Ορθογραφία των αρσενικών

Τα ουσιαστικά σε
κατηγορία
παραδείγματα
Εξαιρούνται τα:
-εμός
οξύτονα
κοινά
πηγεμός, ξενιτεμός κ.ά.
-ονας
προπαροξύτονα
κοινά
γείτονας, άξονας, πνεύμονας κ.ά.
άμβωνας, εύζωνας, είρωνας, καύσωνας, κλύδωνας, μεσαίωνας, θερμοσίφωνας
-ωνας
προπαροξύτονα
κύρια (αρχ. θεών)Απόλλωνας, Ποσειδώνας
κύρια (αγίων)Σίμωνας, Σπυρίδωνας, Αγάθωνας κ.ά.Παντελεήμονας
 κύρια (αθηναίων)
Πλάτωνας, Αίμωνας, Δάμωνας κ.ά.
(μη αθηναίοι) Αγαμέμνονας, Φιλήμονας, Ιάσονας
βουνώνΆθωνας, Πάρνωνας κ.ά.
ποταμώνΛάδωνας κ.ά.Αλιάκμονας
εθνικά
Ιάπωνας, Ίωνας, Λάκωνας κ.ά.

-ώνας
παροξύτονα
κοινά
αγώνας, απατεώνας κ.ά.
κανόνας, ηγεμόνας, αλαζόνας, συνδαιτυμόνας
περιεκτικά
αμπελώνας, πορτοκαλεώνας κ.ά.

τοπωνύμια
Μαραθώνας, Πλαταμώνας κ.ά.
Μακεδόνας, Στρυμόνας
-ωμός
από ρ. σε -ώνω
λυτρωμός, σκοτωμός,
ερχομός (από το ρ. έρχομαι)
-ορας

αυτοκράτορας, ρήτορας, Νέστορας, δικτάτορας κ.ά.

-ότης

αγρότης, δημότης, τοξότης, πότης
δεσμώτης, θιασώτης, Ηπειρώτης
-τήρας

ανεμιστήρας, βραστήρας, νιπτήρας κ.ά.

-ητής
από ρ. σε -ώ
αθλητής, επιθεωρητής, διοικητής κ.ά.
ενισχυτής, επενδυτής, ιδρυτής, μηνυτής, λυτής, κριτής, (δεν παράγονται από ρ. σε -ώ)
-ισμός

πολιτισμός, υλισμός
δανεισμός, εγκλεισμός, εμπρησμός, χρησμός, κατακλυσμός
-ιστής
από ρ. σε -ίζω
λογιστής, αγωνιστής,
δανειστής, ληστής, εμπρηστής.
από ουσ. σε -ισμός
ρεαλισμός > ρεαλιστής
σοσιαλισμός > σοσιαλιστής κ.ά.


τραγουδιστής, πολεμιστής

-ίτης
κοινά
γραφίτης, πολίτης, οπλίτης κ.ά.
αλήτης, διαβήτης, ιδιοκτήτης, πλοιοκτήτης, κομήτης, κυβερνήτης, μαγνήτης, πλανήτης, προφήτης, σφενδονήτης, ψωμοζήτης
δύτης,  λύτης,  ύτης, νεροχύτης, πρεσβύτης, θύτης
εθνικά
Πολίτης, Θασίτης κ.ά.

-ιώτης
κοινά
επαρχιώτης, ιδιώτης,  στρατιώτης, ταξιδιώτης κ.ά.

εθνικά
Σουλιώτης, Βολιώτης, Χιώτης

-ότηςκοινάαγρότης, δεσπότης, δημότης, δότης, ιππότης, τοξότης, πότης, συνωμότης κ.ά.θιασώτης, Ηπειρώτης
-ωτήςαπό ρ. σε -ώνωδιορθωτής, πιστωτής, οργανωτήςθιασώτης, Ηπειρώτης

Ορθογραφία των θηλυκών

ουσιαστικά σε
κατηγορία
παραδείγματα
Εξαιρούνται τα:
-αίαπαροξύτονα
κοινά
αυλαία, κεραία, τροχαία, νεολαία, κ.ά.
θέα, ιδέα, παρέα, νέα
τοπωνύμια
Ζέα, Κέα, Νεμέα, Τεγέα, Καπνικαρέα
-αιαπροπαροξύτονα

Φώκαια, Ποτίδαια, Νίκαια
-αινα
κοινάλύκαινα, δράκαινα, φάλαινα κ.ά.
ανδρωνυμικάΓιώργαινα, Μαυρομιχάλαινα κ.ά.
-ιά
οξύτονα
κοινά
ελιά, μιλιά, ξενιτιά, γειτονιά κ.ά.
γιατρειά, δουλειά, σοδειά κ.ά. (από ρ. σε εύω)
-ία
παροξύτονα
κοινά
αδικία, αεροπορία, αργία, φιλία κ.ά.
λατρεία, πορεία, νηστεία κ.ά. (από ρ. σε -εύω)
ευθεία, οξεία, ταχεία κ.ά. (από επίθ. σε -υς)
και τα: βλακεία, γραμματεία, επαιτεία, εταιρεία, εφεδρεία, εφηβεία, θεία, πειρατεία, πελατεία, υγεία
τοπωνύμιαΑγγλία, Ιταλία, Ινδία κ.ά.Ηλεία, Σητεία, Τροία
κύριαΕλευθερία, Διονυσία κ.ά.Βασιλεία
επιστήμες
Φιλοσοφία, Ιστορία κ.ά.
Χημεία
-ια καταχρηστικός δίφθογγος
κοινά
αρρώστια, ζήλια, φτήνια κ.ά.
φτώχεια
-εια
προπαροξύτονα

κοινά
(σχεδόν όλα)
βοήθεια, διάρκεια, ενέργεια
αλήθεια, ασθένεια κ.ά.
άγνοια, διχόνοια, έννοια, κ.ά. (β' συνθ. νους)
παλίρροια, απόρροια (β' συνθ. ρους)
Εύβοια (β' συνθ. βους)
κύρια
Γαλάτεια, Θάλεια, Φιλαδέλφεια, Ψυτάλλεια κ.ά.
Ερέτρια
-εία
παροξύτονα
κοινά
ερμηνεία, θεραπεία, πορεία
(από ρ. σε -εύω) και υγεία κ.ά.
ηγεμονία, κηδεμονία, προεδρία, δυσκολία, αμνηστία, ζήλια, ξενιτιά, περηφάνια
αμβλεία, ευθεία, ταχεία κ.ά.
(από επιθ. σε -υς)
βαριά, βαθιά, παχιά, πλατιά, τραχιά, φαρδιά
(με καταχρηστική δίφθογγο στη λήγουσα)
-έλα
κοπέλα, φουστανέλα
απέλλα, βδέλλα, θύελλα, δικέλλα, καραβέλλα
-ήθρα
κολυμπήθρα, τσουλήθρα
-ίδα
κοινά
ασπίδα, πατρίδα κ.ά.
καρύδα, σημύδα, χλαμύδα
-ίλα
κοινά
καπνίλα, χωματίλα κ.ά.

-ίνακοινά, κύριακαρδερίνα, Κατερίνα κ.ά.λειχήνα, σειρήνα, σπλήνα
-ισσακοινά, κύριαγειτόνισσα, Σαμιώτισσα κ.ά.Λάρισα, σάρισα, γόησα, κόμησα
-ισηαπό ρ. σε -ίζωδιαφήμιση, διαχείριση κ.ά.
-ησηαπό ρ. σε -ώερώτηση, συζήτηση
-υσηαπό ρ. σε -ύω/ύνωδύση, διάλυση, ίδρυση
-ίτσαυποκοριστικάκουκλίτσα, κοπελίτσαθείτσα
-όνακοινά, κύριααμαζόνα, εικόνα, σταγόνα κ.ά.λεγεώνα, χελώνα, κρυψώνα, κορώνα, κοτρώνα, λεχώνα, σπιταρώνα
από αρχαία τοπωνύμια σε -ών, π.χ. Βαβυλώνα, Σιδώνα
-όσηκοινάδόση, έκδοση, πρόποση
-τριακοινάεργάτρια, μαθήτρια κ.ά.
-ότητακοινάθερμότητα, ποιότητα κ.ά.
-ύτητακοινάευθύτητα, ταχύτητα κ.ά.
-οσύνηκοινάδικαιοσύνη, ευγνωμοσύνη κ.ά.
-υνσηκοινάδιεύθυνση, μόλυνση, πάχυνση κ.ά.
-ωνίακοινά, κύριααγωνία, Λακωνία, ΙαπωνίαΜακεδονία, Παφλαγονία
-ωνιάκοινά, κύριαπαγωνιά, κλειδωνιάπετονιά, λεμονιά, πεπονιά, γειτονιά κ.ά.
-ωσηαπό ρ. σε -ώνωζύμωση, ακύρωση
-ωτήκοινάκαλαμωτή, φτερωτή


Ορθογραφία των ουδετέρων

ουσιαστικά σε
παραδείγματα
Εξαιρούνται τα:
κλειδί, παιδί, πουλί κ.ά.
βράδυ, δάκρυ, δίχτυ, δόρυ, στάχυ, οξύ
-άδικο
όσα δηλώνουν τόπο: γαλατάδικο, ραφτάδικο, σιδεράδικο
-είο
παροξύτονα
όσα δηλώνουν τόπο: γραφείο, κουρείο, σφαγείο κ.ά.βιβλίο, βυτίο, δελτίο, δισκίο, θηρίο, θρανίο, τοπίο, πτυχίο, πεδίο
με καταχρηστικό δίφθογγο: γέλιο, κουράγιο, μουράγιο
και τα: κρύο, πλοίο
-ειοπροπαροξύτονα
όσα παράγονται από κύρια ονόματα: Αχίλλειο, Φιλίππειο, Ηρώδειο
-ιοπροπαροξύτονα
ακόντιο, δηλητήριο, εμπόριο, εστιατόριο, μετάλλιο, σχόλιο, φυλάκιο κ.ά.
βασίλειο, δάνειο, επίνειο, ηφαίστειο, κώνειο,  κηρύκειο, λύκειο
με β' συνθ. τη λ. γη: υπόγειο, ισόγειο, ανώγειο, περίγειο, απόγειο
όσα παράγονται από ονόματα: Αρσάκειο, Ζάππειο, Πυθαγόρειο, Ηράκλειο
-ήμαπαροξύτονα
μηχάνημα, τηλεγράφημα, επιφώνημα κ.ά
ίδρυμα, κατάλυμα, μήνυμα, έλλειμμα
-ητόοξύτονα
κυνηγητό, παραμιλητό
-ριόοξύτονα
καμπαναριό, νοικοκυριό, πλυσταριό, χωριόκ.ά.
-τήριοπαροξύτονα
γυμναστήριο, δικαστήριο, κοιμητήριο, κομμωτήριο, φροντιστήριο κ.ά.
μαρτύριο
-ίδιπαροξύτονα

γίδι, βαρίδι, πιστολίδι, στολίδι, ταξίδι κ.ά.
Παλαμήδι
αντικλείδι, στρείδι
καρύδι, κρεμμύδι, φρύδι
-ίκιπαροξύτονα
βερνίκι, μανίκι, φυστίκι κ.ά
σκουλήκι
-όνιπαροξύτονα
κανόνι, πεπόνι, παγόνι, τιμόνι κ.ά.
αλώνι, καψώνι, κοτρώνι, κυδώνι, κωθώνι, παγώνι, παραγώνι, τελώνι
-τήρι
παροξύτονα
θυμιατήρι, ξυπνητήρι, πατητήρι, ποτήρι, τρυπητήρι, χτυπητήρι κ.ά.
χατίρι
με β' συνθ. τη λ. τυρί: γαλοτύρι, ψωμοτύρι κ.ά.
-ώμα, -ωμα
χρώμα, στρώμα, πάτωμα
όνομα, κόμμα, στόμα, επίδομα

Τζίλντα Τορναζάκη
Γιάννης Παπαθανασίου

Δημοσίευση σχολίου

ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

TRANSLATE THIS SITE

 
Copyright © 2017 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ
Powered byBlogger