ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Ενδιαφέροντα θέματα

Βρείτε εδώ πολλά και ενδιαφέροντα θέματα για την ενημέρωση και την ψυχαγωγία σας!

Πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Δημοτικό

Βρείτε μ' ένα κλικ πλούσιο και δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλο το Δημοτικό!

Πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Γυμνάσιο

Βρείτε μ' ένα κλικ πλούσιο και δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλο το Γυμνάσιο!

Πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό για το Λύκειο

Βρείτε μ' ένα κλικ πλούσιο και δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλο το Λύκειο!

Πλήρης οδηγός σπουδών για όλα τα Πανεπιστήμια

Βρείτε μ' ένα κλικ χρήσιμες πληροφορίες για όλα τα Πανεπιστήμια της Ελλάδας!

Εκπαιδευτική τηλεόραση

Δείτε πάνω από 500 επιλογές προγραμμάτων εκπαιδευτικής τηλεόρασης, όπως ντοκιμαντέρ, κινούμενα σχέδια και ταινίες!

Ηλεκτρονικά βιβλία

Βρείτε online και δωρεάν ηλεκτρονικά βιβλία στα ελληνικά!

Εκπαιδευτικά παιχνίδια

Βρείτε online εκπαιδευτικά παιχνίδια για το Νηπιαγωγείο, το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο!

Παιχνίδια

Ώρα για διάλειμμα! Χαλαρώστε παίζοντας τα καλύτερα online παιχνίδια για τον υπολογιστή!

Ιδιαίτερα μαθήματα

Ιδιαίτερα μαθήματα στις χαμηλότερες τιμές για τους φίλους της Ηλεκτρονικής Διδασκαλίας!

Μαθήματα μέσω skype

Διαδικτυακά ιδιαίτερα μαθήματα μέσω skype για απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας, για Έλληνες του εξωτερικού, αλλά και για όλους όσους θέλουν να απολαύσουν τα προνόμια της σύγχρονης τεχνολογίας!

Αγγλικά για αρχάριους

Μάθετε δωρεάν τα βασικά Αγγλικά σε 20 απλά online μαθήματα!

Σαν σήμερα

Μάθετε όλα όσα έχουν συμβεί σαν σήμερα!

Εκπαιδευτικές συμβουλές

Εκπαιδευτικές συμβουλές για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς!

3/9/15

Το πρόγραμμα της ΛΑ.Ε. όπως παρουσιάστηκε από τον Λαφαζάνη

Η κατάργηση των μνημονίων και ο τερματισμός της λιτότητα και της φορολεηλασίας είναι στις βασικές προτεραιότητες της Λαϊκής Ενότητας, σύμφωνα με τα όσα είπε ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, παρουσιάζοντας νωρίτερα το μεσημέρι την προγραμματική διακήρυξη του κόμματός του.
Μεταξύ των μέτρων που περιλαμβάνονται στην διακήρυξη είναι η κατάργηση όλων των μειώσεων σε μισθούς και συντάξεις, των αυξήσεων του ΦΠΑ και η σταδιακή αύξηση του κατώτερου μισθού, ανάλογα με την οικονομική ανάπτυξη.

Στην προγραμματική διακήρυξη της ΛΑΕ, περιλαμβάνονται ακόμη:

-Η καθιέρωση αφορολόγητου ορίου 12.000 ευρώ για όλα τα φυσικά πρόσωπα, η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ και η αντικατάστασή του από άλλα φορολογικά μέτρα που θα αφορούν τη μεγάλη ακίνητη περιουσία.
-Η κατάργηση του ΤΑΙΠΕΔ, ο τερματισμός των ιδιωτικοποιήσεων που έχουν ήδη εξαγγελθεί, όπως των αεροδρομίων, των λιμανιών, της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και του Ελληνικού, καθώς και η αποτροπή της διάλυσης και της συρρίκνωσης της ΔΕΗ.
-Η αποκατάσταση των συλλογικών συμβάσεων και των συνδικαλιστικών ελευθεριών.
-Ο δημόσιος έλεγχος των επιχειρήσεων στρατηγικού χαρακτήρα και η δημιουργία προγράμματος δημοσίων επενδύσεων. Η εθνικοποίηση τραπεζών και η εγγύηση των καταθέσεων.
-Σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης και η αποκατάσταση ισχυρής ρευστότητας στην ελληνική οικονομία.
«Φέρνουμε τη δημοκρατία σε αυτό τον τόπο με το λαό συμμέτοχο» είπε ο επικεφαλής της ΛΑΕ και εκτίμησε, ότι δεν έχουμε δημοκρατία έχουμε μνημονιακή δικτατορία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου και του ευρώ. Δεν θα δεχθούμε τυραννικές εντολές. Δε θα γίνουμε εκβιαζόμενοι»
Ο κ. Λαφαζάνης τάχθηκε υπέρ μιας πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής «έξω από τον ευρωατλαντικό κλοιό», ενώ εκτίμησε ότι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η συμφωνία Ελλάδας-Ρωσίας για τον αγωγό φυσικού αερίου. Εξέφρασε όμως τον φόβο ότι η συμφωνία αυτή «μπορεί να μείνει μετέωρη μετά το τρίτο μνημόνιο».

Ο επικεφαλής της ΛΑΕ, τάχθηκε υπέρ της εξόδου από την ευρωζώνη, την οποία θεωρεί ως προϋπόθεση για την εφαρμογή ενός ριζοσπαστικού προγράμματος.

«Είναι αδύνατο εντός ευρώ να εφαρμόσουμε ένα τέτοιο προοδευτικό πρόγραμμα», είπε και πρόσθεσε ότι «το εθνικό νόμισμα δεν είναι φετίχ, αλλά εργαλείο, για να ανοίξουμε προοδευτικό και αναπτυξιακό δρόμο για τη χώρα. Θα μας δώσει ευχέρεια για ανεξάρτητη οικονομική πολιτική, θα αυξήσει τις εξαγωγές, θα μειώσει τις εισαγωγές και θα τονώσει τον τουρισμό».
Ωστόσο, προσέθεσε ότι δεν θέτει θέμα εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως στην περίπτωση που η συμμετοχή σε αυτή θέτει εμπόδια στην εφαρμογή του προγράμματος θα απευθυνθεί στον λαό με δημοψήφισμα.
Σε ό,τι αφορά το δημόσιο χρέος, το χαρακτήρισε «μη βιώσιμο» και εκτίμησε ότι η μόνη επιλογή είναι η διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του, ενώ επικαλέστηκε το παράδειγμα του Ιράκ και της Ουκρανίας όπου υπήρξε διαγραφή χρέους.
«Γεννηθήκαμε με ταχύτητα αστραπής ως ριζοσπαστική απάντηση στο μνημονιακό συνεταιρισμό του Αλέξη Τσίπρα με τη ΝΔ το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι», είπε ο Παναγιώτης Λαφαζάνης αναφερόμενος στη ίδρυση της Λαϊκής Ενότητας.
«Δεν είμαστε κόμμα με την παραδοσιακή έννοια του όρου» συμπλήρωσε. «Δεν είμαστε ούτε θα γίνουμε, ένα προεδρικό συγκεντρωτικό μόρφωμα, όπως τα παραδοσιακά κόμματα του συστήματος, ούτε μονολιθικό κόμμα, όπως άλλες δυνάμεις της Αριστεράς. Είμαστε ένα πλατύ μέτωπο με χαρακτηριστικά λαϊκής αυτοοργάνωσης, όπως εγκαινιάστηκαν από το ΕΑΜ και την αντίσταση του βουνού. Επιδιώκουμε να βάλουμε τη χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά με κοινωνική ανασυγκρότηση».
«Η Προγραμματική Διακήρυξη της Λαϊκής Ενότητας είναι η μόνη που μπορεί ν' αποτελέσει αξιόλογη και πειστική πρόταση με προοπτική εξουσίας απέναντι στον μνημονιακό συνεταιρισμό του Αλέξη Τσίπρα», είπε ο επικεφαλής της ΛΑΕ, σημειώνοντας ότι με τον ΣΥΡΙΖΑ υπήρχαν θεμελιώδεις διαφωνίες και ήταν σαφής η διαφοροποίηση σε κρίσιμα θέματα.
«Κατεβαίναμε ως Αριστερή Πλατφόρμα στα συνέδρια, αλλά μας ένωνε ο αντιμνημονιακός προσανατολισμός. Πιστεύαμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα έβαζε πάνω τον λαό κάτω τα μνημόνια. Δυστυχώς επέλεξε τα μνημόνια αντί μιας ριζοσπαστικής πρότασης», είπε ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Αναφερόμενος στις συνεργασίες της ΛΑΕ με προσωπικότητες και συλλογικότητες της Αριστεράς, κάλεσε όλες τις δυνάμεις της Αριστεράς και το ΚΚΕ να συστρατευτούν, «για να δώσουμε μαζί την εκλογική μάχη».

«Στο ΚΚΕ έχουμε φίλους και συντρόφους. Δεν είμαστε αντίπαλοι και εχθροί. Αυτή είναι μυωπική τακτική και το ξέρει ο κόσμος της Αριστεράς» δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Είναι τιμή μας που έχουμε τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, που αντιστάθηκε σθεναρά σε όσους επιχείρησαν να κάνουν κουρελόχαρτο το Σύνταγμα» είπε αναφερόμενος στην απόφαση της προέδρου της Βουλής να συμπορευτεί με την ΛΑΕ, και προσέθεσε ότι το κόμμα του είναι σε διάλογο με τον Μανώλη Γλέζο, ενώ χαρακτήρισε «καλοδεχούμενη» τη Σοφία Σακοράφα.
«Εκτιμούμε πολλούς από τον ΣΥΡΙΖΑ, που είτε παραμένουν είτε ταλαντεύονται» συμπλήρωσε και τόνισε: «Εμείς δεν κλείνουμε την πόρτα, και δεν βάζουμε "Χ" σε ανθρώπους».
Απαντώντας, τέλος, σε σχετική ερώτηση ο Παναγιώτης Λαφαζάνης αμφισβήτησε την εγκυρότητα των δημοσκοπήσεων και τις χαρακτήρισε «κουρελόχαρτα», που δεν αξίζουν ούτε το χαρτί που είναι γραμμένες, ενώ εκτίμησε ότι θα διαψευστούν.

Περισσότερες ειδήσεις εδώ.

Πέθανε ο παπά Στρατής, ο καλός Σαμαρείτης της Ελλάδας

Πέθανε ο παπά Στρατής - “Έφυγε” ο άγγελος των μεταναστών

Ήταν μόλις 57 ετών, αλλά στο σύντομο πέρασμά του από τη Γη πρόλαβε να αφήσει έργο που θα μείνει στους αιώνες. Ο παπά Στρατής, κατά κόσμο Ευστράτιος Δήμου ντύθηκε το ράσο της ορθοδοξίας και σήκωσε το Σταυρό χιλιάδων ανθρώπων αναβαίνοντας μαζί τους τον Γολγοθά του διωγμού και τις προσφυγιάς. Απ' το δικό του μετερίζι στην Καλλονή της Λέσβου βοήθησε στην περίθαλψη και τη σωτηρία χιλιάδων μεταναστών. Ίδρυσε την “Αγκαλιά” και την άφησε κληρονομιά και παρακαταθήκη

Είχε χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Ζούσε με μόνιμη παροχή οξυγόνου αλλά αυτό δεν στάθηκε ποτέ εμπόδιο. Δούλευε ακάματα για να σώσει τους μετανάστες που έφταναν στο νησί κατά κύματα. Εδώ και χρόνια, δεν ακολούθησε τη... μόδα των τελευταίων μηνών.

Ήταν πρωτοπόρος, έγινε παράδειγμα και ενέπνευσε εκατοντάδες ανθρώπους.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες τον χαρακτήρισε Καλό Σαμαρείτη, οι New York Times του έκαναν ολόκληρο αφιέρωμα χαρακτηρίζοντάς τον ως μια παγκόσμια προσωπικότητα ... και πως αλλιώς. Τα έργα του τα λόγια άνοιξαν φωτεινό μονοπάτι:
“Έχω δει τα μικρά παιδιά με φουσκάλες στα πόδια τους και έγκυες γυναίκες που κρατούσαν τις κοιλιές τους και έκλαιγαν από τον πόνο. Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι μετανάστες, δεν επιλέγουν να έρθουν εδώ. Είναι τα παιδιά του πολέμου, που προσπαθούν να ξεφύγουν από τις σφαίρες” έλεγε για να αφυπνίσει.
Ας κρατήσουμε το τελευταίο του μήνυμα στο Facebook, ένα μήνυμα για να γίνουμε όλοι μας λίγο καλύτεροι, λίγο άνθρωποι:
“Σας προτρέπω να αγωνίζεστε όσο μπορείτε καθημερινά,για την ειρήνη και την αγάπη. Μόνο έτσι λεγόμαστε άνθρωποι”


Ο καρκίνος τον νίκησε, ο ίδιος όμως κέρδισε πολλές πιο σημαντικές μάχες...
Δείτε το αφιέρωμα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τον πατέρα Ευστράτιο Δήμου:



Περισσότερες ειδήσεις εδώ.

Πέππα το γουρουνάκι - 100 επεισόδια στα ελληνικά!

Επεισόδια 1 ως 10 Επεισόδια 11 ως 20 Επεισόδια 21 ως 30 Επεισόδια 31 ως 40 Επεισόδια 41 ως 50 Επεισόδια 51 ως 60 Επεισόδια 61 ως 70 Επεισόδια 71 ως 80 Επεισόδια 81 ως 90 Επεισόδια 91 ως 100

Περισσότερα κινούμενα σχέδια εδώ.

Αποτέλεσμα εικόνας για Πέππα το γουρουνάκι


Πώς βλέπω τον κόσμο - Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ολόκληρο το βιβλίο online pdf




Περισσότερα online βιβλία εδώ.

Το βιβλίο αυτό δεν αντιπροσωπεύει μια πλήρη συλλογή των άρθρων, των ομιλιών και των δηλώσεων του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Είναι μια συλλογή που έγινε για ένα συγκεκριμένο σκοπό: να δώσει την εικόνα ενός ανθρώπου. Σήμερα, ο άνθρωπος αυτός σκιαγραφείται, χωρίς τη θέλησή του, μέσα στο στρόβιλο των πολιτικών παθών και της σύγχρονης ιστορίας. Σαν αποτέλεσμα, ο Αϊνστάιν έχει τη μοίρα που τόσοι άλλοι άνθρωποι της ιστορίας είχαν πριν από αυτόν: ο χαρακτήρας και οι ιδέες του εκτίθενται στον κόσμο ολοσχερώς διαστρεβλωμένες. 
Ο ρόλος αυτού του βιβλίου είναι να αντιστρέψει αυτή την τύχη. Ανταποκρίνεται σε μια ευχή που εκφραζόταν μόνιμα από τους φίλους του Αϊνστάιν και από το ευρύτερο κοινό.

Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας - Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες - Φωνητικό βιβλίο


Μέρος 1 
Μέρος 2 
Μέρος 3 
Μέρος 4 
Μέρος 5 
Μέρος 6 
Μέρος 7 
Μέρος 8 
Μέρος 9 
Μέρος 10 
Μέρος 11 
Μέρος 12 
Μέρος 13 
Μέρος 14 
Μέρος 15 
Μέρος 16 
Μέρος 17 
Μέρος 18 
Μέρος 19 


Περισσότερα audiobooks εδώ.

Περισσότερα e-books εδώ.

Αποτέλεσμα εικόνας για Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας - Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες

Ο κεραυνός που χτυπάει τις καρδιές του νεαρού Φλορεντίνο Αρίσα και της συνομήλικής του Φερμίνα Δάσα διακόπτεται απότομα από τη σφοδρή αντίδραση του πατέρα της και ακυρώνεται με το πέρασμα του χρόνου, όσον την αφορά. Ο Φλορεντίνο θα παραμείνει συναισθηματικά ανάπηρος σχεδόν για όλη του τη ζωή, μη μπορώντας να την ξεχάσει. Η Φερμίνα, αντίθετα, υποκύπτει στα θέλγητρα ενός γοητευτικού και έμπειρου γιατρού, φτιάχνει οικογένεια και εκλογικεύει την απώλεια του πρώτου άντρα στη ζωή της. Με φόντο τις ακτές της Καραϊβικής και δαμόκλειο σπάθη την τρομερή αρρώστια της εποχής, τη χολέρα, οι δύο πρωταγωνιστές επιζούν σαν να είναι απρόσβλητοι από την επιδημία, λόγω της δύναμης με την οποία ερωτεύτηκαν. Θα συναντηθούν μόνον όταν ο σύζυγος της Φερμίνα πεθάνει και το πεδίο για τον Φλορεντίνο είναι και πάλι ελεύθερο. Όχι μόνο δεν την ξέχασε -μετά από 51 χρόνια, 9 μήνες και 4 ημέρες που έχουν περάσει- αλλά δεν την ξεπέρασε ποτέ, και το ψήγμα της ελπίδας μέσα του έμεινε ζωντανό και ενεργό...

Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου - Ολόκληρη η θεατρική παράσταση


Περισσότερες παραστάσεις αρχαίου θεάτρου εδώ.

Περισσότερες παραστάσεις σύγχρονου θεάτρου εδώ.

Αποτέλεσμα εικόνας για Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου

Μια παράσταση 4 μονόπρακτων του Άντον Τσέχωφ: Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού, Επέτειος, Η αρκούδα, Αίτηση σε γάμο.

Ο δρόμος προς τ' αστέρια - Ντοκιμαντέρ

Ντοκιμαντέρ BBC με ελληνικούς υπότιτλους
Ο δρόμος προς τ' αστέρια 
Η δίκη του Γαλιλαίου και η πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν
12 Απριλίου 1663 και 12 Απριλίου 1961: Δυο μέρες κατά τις οποίες η επιστήμη ανέτρεψε τις καθιερωμένες θεωρίες για τη θέση της ανθρωπότητας στο Σύμπαν. Στις 12 Απριλίου του 1663 ο Γαλιλαίος δικάζεται ως αιρετικός επειδή δηλώνει ότι ο Ήλιος και όχι η Γη είναι το κέντρο του γνωστού μας Σύμπαντος και ακριβώς 328 χρόνια αργότερα το 1961 ο Σοβιετικός κοσμοναύτης , Γιούρι Γκαγκάριν γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που επισκέπτεται το Διάστημα.





Περισσότερα ντοκιμαντέρ εδώ.

Ελένη - Ολόκληρη η ταινία με ελληνικούς υπότιτλους



Περισσότερες ταινίες εδώ.



H '' Ελένη'', ταινία του '85, βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Νικ Γκέητζ (Γκατζογιάννη) και αναφέρεται στη μητέρα του συγγραφέα (την υποδύεται η Κέιτ Νέλιγκαν), που πλήρωσε με τη ζωή της την αντίθεσή της στους αριστερούς αντάρτες όταν κατείχαν το χωριό της στη Θεσπρωτία. Πολλά χρόνια αργότερα ο γιος της (Τζον Μάλκοβιτς) επιστρέφει στα πάτρια αναζητώντας απαντήσεις και ενόχους.

Ο βασιλιάς βάτραχος - Αδερφοί Grimm. Ολόκληρο το παραμύθι

Αποτέλεσμα εικόνας για Ο βασιλιάς βάτραχος

Τα παλιά τα χρόνια, όταν η ευχές έπιαναν ακόμη τόπο, ζούσε ένας βασιλιάς που είχε πολλές όμορφες κόρες. Η μικρότερη όμως ήταν τόσο όμορφη, που ακόμη και ο ήλιος αναρωτιόταν κάθε φορά που της φώτιζε το πρόσωπο.

Κοντά στο παλάτι του βασιλιά ήταν ένα μεγάλο δάσος όπου υπήρχε ένα πηγάδι. Όποτε είχε πολύ ζέστη η μικρή βασιλοπούλα συνήθιζε να κάθεται δίπλα στο πηγάδι για να δροσιστεί. Συνήθιζε να παίζει με μία χρυσή σφαίρα την οποία πετούσε στον αέρα και την έπιανε. Από όλα της τα παιχνίδια αυτή τη σφαίρα την αγαπούσε πιο πολύ. Κάποια μέρα η σφαίρα της, της έφυγε από τα χέρια και αφού αναπήδησε στο έδαφος έπεσε μέσα στο πηγάδι. Η βασιλοπούλα έβλεπε την σφαίρα να πέφτει στο νερό, αλλά το πηγάδι ήταν τόσο βαθύ που δεν φαινόταν ο πάτος του. Τότε το κορίτσι άρχισε να κλαίει απαρηγόρητα, και όσο περνούσε η ώρα έκλαιγε ολοένα και πιο δυνατά. Καθώς έκλαιγε, της φώναξε κάποιος: «Τι έχεις βασιλοπούλα, κλαις τόσο πολύ που θα σε λυπόταν ακόμη και μία πέτρα!» Η βασιλοπούλα κοίταξε γύρω της για να δει ποιος μίλησε. Τότε είδε έναν βάτραχο ο οποίος είχε βγάλει το γλοιώδη κεφάλι του από ο νερό. 

«Ά, εσύ είσαι νεροανακατωσάρη;» του λέει η βασιλοπούλα «κλαίω για την χρυσή μου σφαίρα η οποία μου έπεσε στο πηγάδι.» «Ησύχασε και μη κλαις και εγώ μπορώ να σου βρω τη λύση» απάντησε ο βάτραχος «αλλά πες μου τι θα μου δώσεις αν σου φέρω το παιχνίδι σου;» «Ότι σου αρέσει και αγαπάς βατραχάκο μου» απάντησε η κοπέλα «τα ρούχα μου, τα χρυσαφικά και τα διαμαντικά μου, ακόμη και την χρυσή κορώνα που φοράω.» «Τα ρούχα σου, τα χρυσαφικά και η κορώνα σου δεν με ενδιαφέρουν, αλλά αν θέλεις να με αγαπάς και να είμαι ο φίλος στα παιχνίδια σου, να με αφήνεις να κάθομαι δίπλα σου στο τραπεζάκι σου, να τρώω από το πιατάκι σου, να πίνω από το ποτηράκι σου και να κοιμάμαι δίπλα σου στο κρεβατάκι σου: αν μου τα υποσχεθείς αυτά θα κατεβώ στο πηγάδι και θα σου ξαναφέρω την χρυσή σου σφαίρα». «Α καλά», απάντησε η κοπέλα «σου υπόσχομαι ότι θέλεις αρκεί να μου φέρεις τη χρυσή μου σφαίρα.» Ωστόσο από μέσα της σκεφτόταν ότι η θέση του βάτραχου είναι με τους όμοιούς του μέσα στο νερό και δεν θα μπορούσε να είναι φίλος κανενός ανθρώπου.

Μόλις ο βάτραχος άκουσε ότι η βασιλοπούλα συμφωνεί βούτηξε στο νερό. Αφού εξαφανίστηκε για λίγο εμφανίστηκε πάλι στην επιφάνεια του νερού έχοντας την σφαίρα στο στόμα. Μετά πέταξε την σφαίρα στο γρασίδι. Η βασιλοπούλα χάρηκε πολύ μόλις είδε το παιχνίδι της, το πήρε στα χέρια και έφυγε τρέχοντας. «Περίμενε, περίμενε να με πάρεις μαζί σου δεν μπορώ να τρέχω τόσο γρήγορα σαν εσένα» φώναξε ο βάτραχος. Ωστόσο όσο και να φώναζε ο βάτραχος, η βασιλοπούλα δεν έδινε σημασία και επέστρεψε τρέχοντας στο παλάτι και σύντομα είχε ξεχάσει τον βάτραχο.
Την επόμενη μέρα η βασιλοπούλα καθόταν για φαγητό στο τραπέζι με τον βασιλιά και τους υπόλοιπους αυλικούς. Τότε κάτι άρχισε να ανεβαίνει την μαρμάρινη σκάλα: «πλιτς-πλατς, πλιτς-πλατς». Τελικά όταν έφτασε πάνω χτύπησε την πόρτα και φώναξε «βασιλοπούλα, από τις αδελφές η νεότερη, άνοιξε μου την πόρτα!» Η βασιλοπούλα έτρεξε στην πόρτα τρέχοντας γεμάτη περιέργεια για το ποιος την φωνάζει. Μόλις άνοιξε την πόρτα όμως είδε μπροστά της τον βάτραχο. 



Τότε έκλεισε την πόρτα με δύναμη και επέστρεψε φοβισμένη στο τραπέζι. Ο βασιλιάς που παρατήρησε ότι η κόρη του είχε ταραχτεί την ρώτησε: «τι σε φόβισε παιδί μου, μήπως είναι κανένας γίγαντας μπροστά από την πόρτα και θέλει να σε πάρει;» «Όχι, όχι» απάντησε «δεν είναι γίγαντας αλλά ένας γλοιώδεις βάτραχος.» «Τι σε θέλει ο βάτραχος;» «Τι να σου πω πατερούλη μου, χθες που ήμουν στο πηγάδι και έπαιζα, μου έπεσε η χρυσή μου σφαίρα στο νερό. Επειδή έκλαιγα πολύ, μου την έφερε ένας βάτραχος και επειδή μου το ζήτησε του υποσχέθηκα ότι θα γίνει φίλος μου. Είχα σκεφτεί ότι δεν θα μπορούσε να αποχωριστεί το νερό του, όμως να που τώρα είναι έξω από τη πόρτα και θέλει να έρθει μέσα μαζί μου.» Στο μεταξύ ο βάτραχος χτύπησε την πόρτα για δεύτερη φορά και φώναξε:

«Αχ βασιλοπούλα μου μικρή
άνοιξε την πόρτα στο πι και φι
την υπόσχεση σου, σου ενθυμώ
που μου ‘δωσες εχθές πλάι στο νερό
Αχ βασιλοπούλα μου μικρή
άνοιξε την πόρτα στο πι και φι».

Τότε λέει ο βασιλιάς: «ότι υποσχέθηκες πρέπει να το τηρήσεις: πήγαινε και άνοιξε του την πόρτα.» Η βασιλοπούλα πήγε, άνοιξε την πόρτα και ο βάτραχος μπήκε μέσα και την ακολούθησε μέχρι την καρέκλα της». Τότε της λέει «σήκωσε με να είμαι μαζί σου.» Η βασιλοπούλα δεν ανταποκρίθηκε μέχρι που την διέταξε ο βασιλιάς. Μόλις ο βάτραχος ανέβηκε στην καρέκλα, θέλησε να ανεβεί και στο τραπέζι και από εκεί ζήτησε να φάει από το χρυσό πιατάκι της βασιλοπούλας. Η βασιλοπούλα έκανε ότι της ζήτησε ο βάτραχος αλλά φαινόταν ότι δεν χαιρόταν με την όλη κατάσταση. Αντίθετα ο βάτραχος έτρωγε με ευχαρίστηση. 



Τελικά λέει στη βασιλοπούλα: «χόρτασα και τώρα έχω νυστάξει, πήγαινε με στην κρεβατοκάμαρα σου, φτιάξε το μεταξένιο σου κρεβάτι να πέσουμε και να κοιμηθούμε.» Η βασιλοπούλα έβαλε τα κλάματα και φοβόταν τον κρύο βάτραχο που δεν τολμούσε να τον ακουμπήσει. Τρόμαζε όταν σκεφτόταν ότι αυτόν τον βάτραχο έπρεπε να τον βάλει να κοιμηθεί στο όμορφο και καθαρό κρεβατάκι της. Ο βασιλιάς όμως θύμωσε και της είπε: «σε όποιον σε βοήθησε στην ανάγκη στην συνέχεια δεν πρέπει να του φέρεσαι υποτιμητικά!»

Τότε η βασιλοπούλα έπιασε τον βάτραχο με τα δύο της δάχτυλα και τον ανέβασε στο δωμάτιο της, όπου τον άφησε σε μια γωνίτσα. Μόλις ξάπλωσε όμως στο κρεβάτι της, ο βάτραχος της είπε: «θέλω και εγώ να κοιμηθώ αναπαυτικά όσο και εσύ, σήκωσε με γιατί αλλιώς θα το πω στον πατέρα σου.» Τότε η βασιλοπούλα θύμωσε πάρα πολύ, σήκωσε τον βάτραχο κα τον πέταξε με όλη της την δύναμη στον τοίχο. «Τώρα θα ησυχάσεις σιχαμένε βάτραχε!»

Όταν όμως έπεσε κάτω δεν ήταν πια βάτραχος αλλά ένα βασιλόπουλο με όμορφα και καλοσυνάτα μάτια. 



Αυτός έγινε σύμφωνα με την επιθυμία του πατέρα της ο σύντροφος και σύζυγός της. Τότε εξιστόρησε στην βασιλοπούλα πως του είχε κάνει μάγια μια κακιά μάγισσα και ότι θα έπρεπε να μείνει για πάντα στο πηγάδι, αφού κανείς δεν θα μπορούσε να τα λύσει. Η μόνη που μπόρεσε να σπάσει την κατάρα της μάγισσας ήταν η βασιλοπούλα. Μετά κοιμήθηκαν και το άλλο πρωί όταν βγήκε ο ήλιος, ήρθε μια άμαξα που την έσερναν οχτώ άσπρα άλογα για να τους οδηγήσει στο βασίλειο του. Τα άλογα είχαν άσπρα φτερά στρουθοκαμήλου στο κεφάλι τους και έσερναν την άμαξα τραβώντας χρυσές αλυσίδες. Στο πίσω μέρος της άμαξας ήταν ο υπηρέτης του νεαρού βασιλιά ο πιστός Ερρίκος, ο οποίος είχε βάλει να του δέσουν την καρδιά με τρεις σιδερένιες ταινίες ώστε να μη σπάσει από τον πόνο και την θλίψη, όταν η μάγισσα είχε μεταμορφώσει τον κύριο του σε βάτραχο.

Η άμαξα θα πήγαινε τον νεαρό βασιλιά στο βασίλειο του και ο πιστός Ερρίκος τους έβαλε και τους δύο μέσα. Μετά ξανακάθισε στο πίσω μέρος της γεμάτος χαρά για την λύτρωση του κυρίου του. Καθώς διέσχισαν αρκετή απόσταση άκουσε ο νεαρός βασιλιάς έναν φοβερό θόρυβο σαν να έσπασε κάτι. Τότε γύρισε πίσω του και φώναξε:

«Ερρίκο σπάει το αμάξι»
«Το αμάξι θα αντέξει
μια ταινία απ’ τη καρδία μου
έχει σπάσει άρχοντά μου
που την έβαλα από πόνο,
όταν ήσουν στο νερό
και έκανες το βάτραχο!»



Ακόμη μία φορά και ακόμη μια φορά ακούστηκε το σπάσιμο και ο νεαρός βασιλιάς νόμιζε ότι σπάει η άμαξα. Ωστόσο η άμαξα δεν είχε πάθει τίποτε. Μόνο οι σιδερένιες ταινίες από την καρδιά του Ερρίκου έσπαγαν η μία μετά την άλλη από ανακούφιση αφού ο κύριος του είχε γίνει και πάλι άνθρωπος και ευτυχισμένος.

Η «μάχη της δραχμής» και η χρεοκοπία της Ελλάδας το 1932


Πρόλογος - Η σταθεροποίηση της Ελληνικής Οικονομίας τη διετία 1926-1928 και η ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος 

Όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας ο Ελευθέριος Βενιζέλος μετά τον εκλογικό του θρίαμβο στις εκλογές της 19ης Αυγούστου1928, παρουσίασε στις προγραμματικές του δηλώσεις στη Βουλή ένα ιδιαιτέρως φιλόδοξο πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων που κατά την εκτίμηση του θα έβαζαν την Ελλάδα σε αναπτυξιακή οικονομική τροχιά λύνοντας και το οξύ προσφυγικό πρόβλημα που είχε κληροδοτήσει η Μικρασιατική Καταστροφή στην Ελληνική κοινωνία. Ο Βενιζέλος αναγνώρισε πως η χώρα δεν διέθετε την κεφαλαιακή επάρκεια για να χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα αυτό και εκδήλωσε την πρόθεση του να στραφεί στον εξωτερικό δανεισμό[1]. Ο εκτεταμένος αυτός δανεισμός θα καλυπτόταν κυρίως από Άγγλους κεφαλαιούχους που ήδη μετά το 1922 είχαν επενδύσει κάποια κεφάλαια στην χώρα, αλλά πλέον ήταν πρόθυμοι να μεγαλώσουν την παρουσία τους στην Ελλάδα, από την στιγμή που φαινόταν να αποκαθίσταται η πολιτική της σταθερότητα με τον Βενιζέλο στον πρωθυπουργικό θώκο.

Αρχικώς, οι οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα έδειχναν θετικές, παρά το μεγάλο χρέος που είχε κληροδοτηθεί από τα μεγάλα δάνεια της τετραετίας 1922-1926 για την αποκατάσταση των προσφύγων. Η δραχμή μετά από δεκαπέντε χρόνια συνεχούς υποτίμησης σταθεροποιήθηκε στη διετία της Οικουμενικής Κυβέρνησης χάρις τις προσπάθειες του υπουργού Οικονομικών Γεώργιου Καφαντάρη με σταθερή ισοτιμία[2] προς την Αγγλική λίρα και έτσι εντάχθηκε στον «κανόνα του χρυσού»[3] στις 12 Μαΐου 1928. Στα πρώτα 2 χρόνια Βενιζελικής διακυβέρνησης η Ελλάδα είχε συνεχόμενους πλεονασματικούς προϋπολογισμούς και η αισιοδοξία ήταν διάχυτη σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας ότι η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας είχε εξομαλυνθεί πλήρως. Πάντως, το Ελληνικό εξωτερικό  χρέος στην τριετία αυτή διογκώθηκε από 27,8 δισεκατομμύρια δραχμές στα 32,7 δισεκατομμύρια λόγω των δανείων που είχε συνάψει η κυβέρνηση Βενιζέλου κυρίως στο Σίτυ της Αγγλίας με Βρετανούς κεφαλαιούχους.

H ορκομωσία της νέας κυβέρνησης Βενιζέλου το 1928
Σημαντική εξέλιξη για την οικονομία της Ελλάδας αποτέλεσε μετά από πολλές και επίπονες διαπραγματεύσεις[4] και παροτρύνσεις από το εξωτερικό, η ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος που εκτός από το αποκλειστικό εκδοτικό προνόμιο τύπωσης νομίσματος που ως τότε είχε η Εθνική Τράπεζα, ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο της Εθνικής νομισματικής πολιτικής και των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Πρώτος πρόεδρος της Τράπεζας της Ελλάδος ορίστηκε ο οικονομολόγος Αλέξανδρος Διομήδης και το «κάλυμμα» σε συνάλλαγμα[5] που διέθετε η Τ. τ. Ε. ήταν 10.000.000 Αγγλικές λίρες για αξία κυκλοφορούντος χαρτονομίσματος αξίας 4.000.000.000 δραχμών περίπου. Αυτό σήμαινε πως το «κάλυμμα» σε χρυσό μέσω μετατροπής κάλυπτε το ¼ του ποσού των δραχμών που βρίσκονταν σε κυκλοφορία, κάλυψη ικανοποιητική για τη διεθνή χρηματοπιστωτική πρακτική της εποχής.
Οι πρώτες επιπτώσεις της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Κρίσης στην Ελληνική Οικονομία( 1929-1931)

Η μεγάλη διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση ξεκίνησε με την αδυναμία της Γερμανίας να συνεχίσει να εξυπηρετεί τις δυσβάσταχτες οικονομικές της υποχρεώσεις από τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο που τις είχαν επιβληθεί με την συνθήκη των Βερσαλλιών και εντάθηκε την «μαύρη Τρίτη» της 29ηςΟκτωβρίου 1929 με την κατάρρευση των τιμών των μετοχών στο Αμερικάνικο Χρηματιστήριο της Wall Street. Λίγους μήνες μετά, στις αρχές του 1930, η οικονομική κρίση είχε επεκταθεί σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες ανάμεσα τους και στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα η οικονομία της Ελλάδας είχε βρεθεί υπό πίεση, καθώς είχαν χαθεί (οριστικά όπως αποδείχθηκε) λόγω του χρεοστασίου Χούβερ, όλες οι οικονομικές επανορθώσεις που της είχαν επιδικασθεί από τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο, είχαν μειωθεί δραστικά οι Ελληνικές εξαγωγές (καπνά, σταφίδα και άλλα γεωργικά προϊόντα) προς τις χώρες που επλήγησαν από την κρίση, ενώ είχαν μειωθεί σημαντικά και τα εμβάσματα από τους Έλληνες της Αμερικής που εκείνη την εποχή ήταν υπολογίσιμο οικονομικό έσοδο για τη χώρα. Οι δύο αυτές δυσμενείς εξελίξεις επιδείνωσαν το εξωτερικό ισοζύγιο συναλλαγών, ασκώντας αφόρητες πιέσεις στην δραχμή που έχανε σε ανταγωνιστικότητα. Ταυτόχρονα, η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα παρουσίαζε ραγδαία μείωση[6], αυξήθηκε η ανεργία και οι χρεοκοπίες εταιριών, ενώ μειώθηκαν σημαντικά τα ημερομίσθια.  
Η Wall Street την "μαύρη Τρίτη"
Η Βενιζελική πολιτική της διατήρησης των υφιστάμενων νομισματικών ισορροπιών ανάγκαζαν την Τράπεζα της Ελλάδος να χρησιμοποιεί τα αποθέματά της σε χρυσό και ξένο συνάλλαγμα για να στηρίζει τη δραχμή και την ισοτιμία της σε χρυσό. Η έξοδος της Αγγλικής λίρας το 1931 από τον «κανόνα του χρυσού», «αχρήστευσε» 400.000 Αγγλικές λίρες που διέθετε η τράπεζα της Ελλάδος καθώς αυτές δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως συνάλλαγμα, αλλά η ταυτόχρονη υποτίμηση της μείωσε το Ελληνικό δημόσιο χρέος που ήταν σε λίρες Αγγλίας. Τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας μειώνονταν συνεχώς σε ολόκληρο το 1931, καθώς ακόμη και οι εμπορικές τράπεζες προσπαθούσαν να αλλάζουν τις δραχμές με συνάλλαγμα στα διαθέσιμα τους. Η δραχμή δεχόταν ασφυκτικές πιέσεις που δεν μπορούσαν να εκτονωθούν με μια υποτίμηση της, με αποτέλεσμα τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της Τ. τ. Ε. να έχουν φτάσει σε οριακό σημείο στα τέλη της χρονιάς. 

 Μέσα σε ένα τραγικό εξαήμερο (21 – 26 Σεπτεμβρίου) το «κάλυμμα» της Τ. τ. Ε. μειώθηκε κατά 30%, καθώς όλοι ζητούσαν να αγοράσουν συνάλλαγμα εξαργυρώνοντας τα Ελληνικά χαρτονομίσματα. Στις 22 Σεπτεμβρίου προκλήθηκε πανικός πωλήσεων στο Χρηματιστήριο με αποτέλεσμα να κατρακυλήσουν οι αξίες των μετοχών και η κυβέρνηση να απαγορεύσει τις συνεδριάσεις του για ένα χρονικό διάστημα. Στις 27 Σεπτεμβρίου η Τράπεζα της Ελλάδας βρέθηκε σε τόσο δυσχερή θέση ώστε να αναγκαστεί να δανειστεί 5,5 εκατομμύρια δολάρια από την Εθνική τράπεζα για να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις της.

Ενώ ο πανικός εξαπλωνόταν, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν καθησυχαστικός στις δηλώσεις του: «Δίδω προς τον ελληνικόν λαόν την προσωπικήν διαβεβαίωσιν ότι έχω απόλυτον την πεποίθησιν ότι ημπορούμεν να διατηρήσωμεν την ακεραιότητα του εθνικού μας νομίσματος και να αποφύγωμεν επομένως τας συμφοράς που θα επηκολούθουν την ανατροπήν της σταθεροποιήσεως». Η κυβέρνηση προσπάθησε να αντιδράσει αυξάνοντας τους δασμούς των εισαγόμενων προϊόντων μειώνοντας έτσι το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών, ενώ επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς και ελέγχους στην αγορά συναλλάγματος. Στις 29 Σεπτεμβρίου 1931, ο πρόεδρος της Τ. τ. Ε. παραιτήθηκε μετά από ένα έντονο επεισόδιο με τον Ελευθέριο Βενιζέλο[7] που μάλλον τον χρησιμοποίησε ως αποδιοπομπαίο τράγο. Τον Διομήδη αντικατέστησε (μετά από πολυήμερο έντονο πολιτικό παρασκήνιο) ο Εμμανουήλ Τσουδερός.

Οι προσπάθειες του Ελευθερίου Βενιζέλου για αναχρηματοδότηση του συσσωρευμένου Ελληνικού χρέους (Ιανουάριος – Μάρτιος 1932)

Το 1932 ξεκινούσε με κακούς οιωνούς για την Ελληνική οικονομία, καθώς ο δείκτης της γεωργικής παραγωγής σημείωνε πτώση, η βιομηχανία δοκιμαζόταν λόγω της πτώσης της κατανάλωσης με πτώση της παραγωγής της, ενώ η συνολική οικονομική δραστηριότητα είχε μειωθεί. Το κράτος επίσης βρισκόταν σε δεινή θέση καθώς τα συναλλαγματικά κρατικά αποθεματικά δεν επαρκούσαν για την αποπληρωμή των τοκοχρεολυσίων δανείων παλαιότερων ετών.  Στην κυβέρνηση και στους Έλληνες ιθύνοντες υπήρχαν αντικρουόμενες απόψεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Ο υποδιοικητής της Εθνικής τράπεζας Αλέξανδρος Κορυζής που επηρέαζε αποφασιστικά τον Βενιζέλο συμβούλευε υπέρ της παραμονής της δραχμής στον «κανόνα του χρυσού», ο Κυριάκος Βαρβαρέσος υποστήριζε σθεναρά την έξοδο, καθώς είχε επαφές με Άγγλους τραπεζίτες που του μετέφεραν τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η Αγγλική οικονομία που μοιραία επηρέαζε την Ελλάδα.

Αλέξανδρος Διομήδης
Ο Βενιζέλος ήταν ακόμη αισιόδοξος ότι η Ελλάδα θα τα κατάφερνε, καθώς πίστευε ότι η κυβέρνηση του διέθετε το διεθνές κύρος που θα της εξασφάλιζε την οικονομική επιβίωση. Η μοναδική πιθανή λύση από το διαφαινόμενο οικονομικό και νομισματικό αδιέξοδο για να μην πτωχεύσει η Ελλάδα και να παραμείνει με «σκληρό» νόμισμα ήταν ο εξωτερικός δανεισμός, όχι πια για χρηματοδότηση μεγάλων δημόσιων έργων όπως στο παρελθόν, αλλά για την στήριξη της δραχμής με συνάλλαγμα έναντι των κερδοσκοπικών πιέσεων που δεχόταν και να εξυπηρετήσει το χρέος της από παλαιότερα δάνεια. Ο Βενιζέλος αποφάσισε να χειριστεί το θέμα προσωπικά και να εξασφαλίσει τα εξωτερικά δάνεια που θα στήριζαν την δημοσιονομική και νομισματική του πολιτική. Ταξίδεψε, διαδοχικά, τον Ιανουάριο του 1932[8] σε Ρώμη, Παρίσι, Λονδίνο ζητώντας ένα δάνειο 50 εκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, προειδοποιώντας τους Συμμάχους του πως αν το δάνειο αυτό δεν εξασφαλιζόταν, η Ελλάδα θα ήταν αναγκασμένη να εγκαταλείψει τον «κανόνα του χρυσού» κάνοντας παύση πληρωμών προς το εξωτερικό και έτσι να βυθιστεί στην διεθνή αναξιοπιστία και στην κοινωνική αναταραχή. Στους επόμενους τρεις μήνες όλες οι εξαγωγές της Ελλάδας είχαν "παγώσει" και παρά τα έκτακτα μέτρα που είχαν παρθεί από την Κυβέρνηση[9], η Τράπεζα της Ελλάδος είχε δώσει το 1/3 των αποθεματικών της σε συνάλλαγμα στο κράτος έτσι ώστε αυτό να αντεπεξέλθει στις δανειακές του υποχρεώσεις. Τον Φεβρουάριο ήρθε στην Αθήνα ο εκπρόσωπος της δημοσιονομικής επιτροπής της Κ. τ. Ε. Otto Niemeyer, για να μελετήσει την κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας και να προτείνει λύσεις ώστε να αρθεί το αδιέξοδο.

Τον Μάρτιο συνεδρίασε στο Παρίσι η Δημοσιονομική Επιτροπή της Κοινωνίας των Εθνών όπου ανάμεσα στα άλλα, συζητήθηκε και το θέμα της Ελλάδας. Ο τρόπος παρουσίασης των Ελληνικών προβλημάτων και αναγκών από τους Έλληνες ιθύνοντες[10] δεν έπεισε την Επιτροπή, που θεώρησε ότι η Ελλάδα δεν έκανε καμία θυσία ούτε επιβεβλημένες από την κατάσταση περικοπές δαπανών, αντιθέτως ήθελε να μεταβιβάσει τα προβλήματά της στους πιστωτές της δανειζόμενη πάνω από τις αντοχές της οικονομίας της. Η τελική εισήγηση της Επιτροπής προς την Ελληνική Κυβέρνηση που βασίστηκε στο πόρισμα του Niemayer, περιείχε προτάσεις για αύξηση της φορολογίας, περικοπή δημοσίων δαπανών, αναστολή πληρωμών των δανείων για ένα χρόνο και διορισμό ξένου συμβούλου στο Υπουργείο Οικονομικών[11].

Εμμανουήλ Τσουδερός
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ζήτησε για τελευταία φορά απεγνωσμένα οικονομική βοήθεια τον Απρίλιο του 1932 στο Συμβούλιο της Κοινωνίας των Εθνών από τους αντιπροσώπους της Αγγλίας και της Γαλλίας, απειλώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση η Ελλάδα θα κήρυσσε παύση πληρωμών τον επόμενο μήνα. Οι προειδοποιήσεις αυτές δεν έφεραν κάποιο χειροπιαστό αποτέλεσμα, εκτός από αόριστες υποσχέσεις και ευχολόγια από τους αντιπροσώπους των δύο χωρών. Η τελική απόφαση της Κ. Τ. Ε. αναγνώριζε τη δύσκολη κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν αναφερόταν καθόλου στην παροχή νέου δανείου, πιθανά γιατί ήδη τα κράτη αυτά είχαν πλέον σωρεία οικονομικών προβλημάτων να αντιμετωπίσουν στις δικές τους οικονομίες. Στις επαφές που είχε ο Βενιζέλος με εκπροσώπους της Αγγλίας και της Γαλλίας, οι τελευταίοι αναγνώριζαν την δύσκολη θέση της Ελλάδας και αντιμετώπιζαν την προοπτική Ελληνικής στάσης πληρωμών προς το εξωτερικό, είτε με χλιαρές διαμαρτυρίες είτε ως κάτι αναπόφευκτο.

Η έξοδος της Ελλάδας από τον «κανόνα του χρυσού» και η τελική χρεοκοπία (Απρίλιος 1932)

Η απόφαση αυτή ήταν η χαριστική βολή στην Ελληνική οικονομία, καθώς ήδη από τις αρχές Απριλίου το Ελληνικό δημόσιο χρησιμοποιούσε για συνάλλαγμα τις Αγγλικές λίρες που είχαν μείνει, κίνηση που εξόργιζε τους ομολογιούχους καθώς η Αγγλική λίρα βρισκόταν εκτός του «κανόνα του χρυσού». Αρχές Μαΐου η Ελλάδα είχε να πληρώσει το προσφυγικό δάνειο του 1924, αλλά και να πληρώσει ομόλογα που αφορούσαν την κατασκευή σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης – Κωνσταντινούπολης, ποσά που δεν διέθετε σε συνάλλαγμα. Οι έμποροι και οι βιομήχανοι διαμαρτύρονταν για την κρατική πολιτική, ενώ οργίαζε η μαύρη αγορά συναλλάγματος και χρυσού.

Στις 21 Απριλίου στην συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο υπουργός Οικονομικών Γεώργιος Μαρής ζήτησε  να οδηγηθεί η χώρα σε πρόωρες εκλογές και μετά από ένα οξύτατο λεκτικό επεισόδιο με τον Βενιζέλο παραιτήθηκε. Ο νέος υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Βαρβαρέσος κήρυξε την πτώχευση και την αναστολή πληρωμών από το Ελληνικό δημόσιο. Την Τετάρτη 27 Απριλίου 1932, η Ελλάδα εγκατέλειψε επισήμως τον "κανόνα του χρυσού". Η δραχμή υποτιμήθηκε ραγδαία και στις 5 Μαΐου η ισοτιμία της με την στερλίνα έπεσε από τις 456 δραχμές στις 539. Στις 21 Μαΐου 1932 και μετά την συνολική αποτυχία της οικονομικής του πολιτικής, ο Βενιζέλος παραιτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου με μια κυβέρνηση βραχύβιου βίου, την ίδια στιγμή που ένα πανελλαδικό απεργιακό κύμα παρέλυε την Χώρα. Αναμφίβολα το αδιέξοδο που αντιμετώπιζε ο Βενιζέλος δεν ήταν τόσο οικονομικό όσο πολιτικό, καθώς διαφαινόταν ότι οι «Φιλελεύθεροι» έχαναν έδαφος στην προτίμηση των πολιτών που στρέφονταν σταδιακά προς τους Αντιβενιζελικούς.

Οι επιπτώσεις της χρεοκοπίας και η αντιμετώπιση της από την Τ. τ. Ε.
Κυριάκος Βαρβαρέσος
Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η χρεοκοπία του Ελληνικού κράτους το 1932 δεν είχε ιδιαίτερα δραματικές επιπτώσεις στην μεγαλύτερη πλειοψηφία του πληθυσμού, αλλά ούτε και στους δημόσιους υπαλλήλους. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχε δημόσια ασφάλιση, συνταξιοδοτικό σύστημα και δημόσιος τομέας υγείας, έτσι οι πολίτες που είχαν οικονομική εξάρτηση από το κράτος ήταν πολύ λίγοι. Η Ελληνική οικονομία στην τρέχουσα λειτουργία της δεν ήταν ελλειμματική, καθώς ήδη από το 1927 είχαν ελαχιστοποιηθεί οι στρατιωτικές δαπάνες. Έτσι λοιπόν, όταν το κράτος έπαψε να εξυπηρετεί το υπέρογκο δημόσιο χρέος που αντικατόπτριζε χρέη από την στρατιωτική εξόρμηση της προηγούμενης δεκαετίας αλλά και τις σχετικά πρόσφατες δαπάνες για την εγκατάσταση των προσφύγων, μπορούσε εύκολα να ανταπεξέρχεται στην μισθοδοσία των δημοσίων υπαλλήλων και των υπολοίπων εξόδων του κράτους που επίσης ήταν μικρά και αντίστοιχα της εποχής.

Ουσιαστικά, η ίδια η πτώχευση είχε περισσότερο νομισματικό χαρακτήρα και λιγότερο αντικατόπτριζε την κακή κατάσταση των δημοσιονομικών μεγεθών της Χώρας. Έτσι, και παρά την αρχική κλιμάκωση της Ελληνικής οικονομικής κρίσης και την τελική πτώχευση, η εγκατάλειψη του «κανόνα του χρυσού» αμέσως λειτούργησε ευεργετικά για την δραχμή και την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα. Η Ελληνική ανάκαμψη ήρθε αμέσως σχεδόν μετά την υποτίμηση της δραχμής χάρις τις αποφασιστικές ενέργειες του Τσουδερού, χωρίς οι κυβερνήσεις του Λαϊκού κόμματος που ακολούθησαν, να λάβουν ξεχωριστές σοβαρές πρωτοβουλίες. Η υποτίμηση της δραχμής κατέστησε ξανά τα Ελληνικά προϊόντα φτηνά άρα ελκυστικά, οι εξαγωγές αυξήθηκαν βελτιώνοντας το ισοζύγιο πληρωμών, το κράτος απέφυγε προσωρινά τα δυσβάσταχτα βάρη των δόσεων των δανείων, ενώ η κρίση σταδιακά ξεπερνιόταν στην Ευρώπη.

Ακόμα και οι διεθνείς αντιδράσεις των μεγάλων συμμάχων και πιστωτών της Ελλάδας δε ήταν ιδιαίτερα αρνητικές, καθώς η Ελληνική πτώχευση ήταν αναμενόμενη και εντασσόταν στο γενικότερο οικονομικό πλαίσιο της εποχής που ήταν ιδιαίτερα δύσκολο. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν είχε αρνηθεί να καταβάλλει το χρέος που βρισκόταν στα χέρια ομολογιούχων, τραπεζικών οργανισμών και μεγάλων εταιριών, απλώς αναζητούσε έναν συμφέροντα διακανονισμό. Αυτός επιτεύχθηκε το 1937, όταν ο Μεταξάς μετά από Αγγλικές πιέσεις, ήρθε σε τελική συμφωνία με τους διεθνείς οίκους που είχαν δανείσει την Ελλάδα για την καταβολή σε δόσεις των οφειλόμενων χρημάτων, τερματίζοντας την τελευταία εκκρεμότητα που παρέμενε από την χρεοκοπία του 1932. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η Αγγλική κυβέρνηση στήριξε τον Μεταξά στην διαπραγμάτευση, προσπαθώντας να μειώσει τις υπερβολικές απαιτήσεις των Βρετανών ομολογιούχων που διέθεταν και το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνικού Χρέους.

Επίλογος - Οι επιπτώσεις της χρεοκοπίας στους Φιλελεύθερους  και οι ευθύνες του Ελευθερίου Βενιζέλου 
Ελευθέριος Βενιζέλος
Την εποχή εκείνη η μάχη της δραχμής, εκτός από οικονομικό χαρακτήρα είχε και συμβολικό καθώς πιθανή έξοδος από τον κανόνα του χρυσού θα εκλαμβανόταν από την κοινή γνώμη ως Εθνική αποτυχία, κάτι που έγινε. Ο μύθος και το αλάθητο του Βενιζέλου ξεθώριασαν, η πολιτική επιρροή των Φιλελευθέρων μειωνόταν σταθερά, ενώ ακόμη και πρόσφυγες στρέφονταν οριστικά προς τους «Λαϊκούς» του Τσαλδάρη. Πολιτευτές των Φιλελευθέρων με πολιτικές φιλοδοξίες στρέφονταν ανοιχτά κατά του Βενιζέλου, του οποίου οι σχέσεις με τους αρχηγούς των υπολοίπων μικρών Βενιζελογενών κομμάτων επιδεινώθηκαν περισσότερο από ποτέ.

Γενικώς η Ελληνική Ιστοριογραφία στο μεγαλύτερο μέρος της, αντιμετωπίζει ευνοϊκά τον Βενιζέλο υπερτονίζοντας τις επιτυχίες του και συσκοτίζοντας η υποβαθμίζοντας τις αποτυχίες του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της χρεοκοπίας του 1932 την οποία ελάχιστοι Έλληνες γνωρίζουν, σε αντίθεση π.χ. με την χρεοκοπία του Τρικούπη. Αναμφίβολα, θα ήταν πολύ δύσκολο για τον Έλληνα Πρωθυπουργό να προβλέψει την επερχόμενη παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση όταν αναλάμβανε την διακυβέρνηση το 1928. Παρ΄ όλα αυτά, θεωρούμε πως ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχει ο ίδιος μεγάλες ευθύνες για την Ελληνική χρεοκοπία. Το πρώτο του μεγάλο λάθος ήταν ότι αύξησε υπέρμετρα τον εξωτερικό δανεισμό, για να χρηματοδοτήσει μακρόπνοα κρατικά επενδυτικά έργα τα οποία όμως, όπως φάνηκε, δεν απέδωσαν τα έσοδα που είχε υπολογίσει η κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα, ώστε το κράτος να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του.

Το δεύτερο και ομολογουμένως πολύ σημαντικό σφάλμα του Βενιζέλου, είναι ότι ενώ έβλεπε το μέγεθος της διεθνούς οικονομικής κρίσης και την αδυναμία της δραχμής να διατηρηθεί στον «κανόνα του χρυσού», συνέχισε με πείσμα την αδιέξοδη αυτή πολιτική, χωρίς να δίνει σημασία στις συμβουλές πολλών Ελλήνων και ξένων τεχνοκρατών, αλλά και της αντιπολίτευσης. Αναμφίβολα η επιμονή του εκτός από πολιτικά κίνητρα είχε και κοινωνικά καθώς προσπαθούσε να προστατέψει τους μικρούς καταθέτες και το τραπεζικό σύστημα. Η πολιτική αυτή όμως, εξάντλησε τα συναλλαγματικά αποθεματικά του κράτους, ενώ εμπόδιζε την αναθέρμανση των εξαγωγών μέσω μιας υποτίμησης της δραχμής που φάνηκε στην συνέχεια ότι ήταν το κλειδί για την ανάκαμψη.

Τέλος, παρά το αδιαμφισβήτητο διεθνές κύρος που είχε χάρις την επιθετική εξωτερική πολιτική που είχε ακολουθήσει, ο Βενιζέλος απέτυχε να πείσει τους Συμμάχους της Ελλάδας και τα μέλη της Κοινωνίας των Εθνών για την απόλυτη ανάγκη οικονομικής στήριξης που υπήρχε στην Ελληνική οικονομία και να εξασφαλίσει ένα μεγάλο δάνειο που θα έσωζε (προσωρινά ίσως) την Ελλάδα από τη χρεοκοπία. Ο Βενιζέλος με υπερβολική αυτοπεποίθηση στις ικανότητες του υποτίμησε το μέγεθος των προβλημάτων και δεν κατάλαβε το βάθος της κρίσης ώστε να αναπροσαρμόσει εγκαίρως την κρατική πολιτική. Δεν επέδειξε ευελιξία στις αρχές του 1932 όταν ακόμη υπήρχε χρόνος για να διασωθεί η χώρα, εμπεδώνοντας ένα κλίμα ανασφάλειας και αμφιβολίας στην Ελληνική οικονομία που προοδευτικά ελαχιστοποίησε την οικονομική δραστηριότητα μεταφέροντας τα σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας. Από το σημείο εκείνο η χρεοκοπία πλέον ήταν θέμα χρόνου….

ΠΗΓΕΣ
-Γρηγόριος Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων, Εκδόσεις Κάκτος

-Μαρκ Μαζάουερ, Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου, Εκδόσεις ΜΙΕΤ

-Κωνσταντίνος Βεργόπουλος (από Ιστορία του Ελληνικού Έθνους τ ΙΕ΄), Η Ελληνική οικονομία από το 1926 έως το 1935, Εκδόσεις "Εκδοτική Αθηνών"

-Αλέξης Φραγκιαδής, Ελληνική Οικονομία 19ος - 20ος αιώνας, Εκδόσεις Νεφέλη

-Θάνος Κονδύλης, Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η Ελλάδα (1928-1932), Εκδόσεις Ίαμβος

-Ηλίας Βενέζης, Χρονικόν της Τραπέζης της Ελλάδος

-Φοίβος Οικονομίδης, Η Ελληνική χρεοκοπία του 1932, (άρθρο στην Ελευθεροτυπία φύλλο 6ης Νοεμβρίου 2011)


[1] Ο εκτεταμένος κρατικός δανεισμός εμπεριείχε τον κίνδυνο η Ελλάδα να χάσει μέρος της Εθνικής της κυριαρχίας καθώς τα δάνεια είχαν όρους που προέβλεπαν ότι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ((ΔΕΚΕ, ΕΑΠ) αποκτούσαν θεσμικά κατοχυρωμένα δικαιώματα στις εγχώριες Ελληνικές υποθέσεις, ώστε να προστατευθούν οι ξένοι πιστωτές
[2] Μία Αγγλική λίρα αντιστοιχούσε σε 375 δρχ.
[3] Ο «κανόνας του χρυσού» ήταν ένας διεθνώς αποδεκτός τρόπος υπολογισμού της εις «χρυσόν περιεκτικότητας» κάθε νομίσματος που εμμέσως καθόριζε και τις ισοτιμίες των νομισμάτων μεταξύ τους. Υποτίθεται πως η Τράπεζα της Ελλάδος τηρούσε στο θησαυροφυλάκιο της ποσότητες καθαρού χρυσού αντίστοιχες με τις δραχμές που βρίσκονταν σε κυκλοφορία. Επειδή η Τράπεζα της Ελλάδος δεν διέθετε αποθέματα σε καθαρό χρυσό τηρούσε ένα «κάλυμμα» από συνάλλαγμα σε Αγγλικές λίρες. Έτσι, στον κάτοχο του Ελληνικού χαρτονομίσματος που θα εμφανιζόταν στο «γκισέ» της, τον πλήρωνε σε Αγγλικές λίρες που ήταν διεθνώς άμεσα μετατρέψιμες σε χρυσό, διατηρώντας έτσι σταθερή την αξία και την συναλλαγματική αντιστοιχία της δραχμής.
[4] Με τη διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας που έχανε ανάμεσα στα άλλα, το εκδοτικό προνόμιο νομίσματος.
[5] Κανονικά ο «κανόνας του χρυσού» προέβλεπε ότι τα κράτη διέθεταν αποθέματα σε χρυσό. Οι μικρότερες οικονομίες όπως η Ελλάδα δεν διέθεταν τα απαραίτητα αποθέματα σε χρυσό, αλλά σε συνάλλαγμα που ήταν μετατρέψιμο σε χρυσό μέσω ισοτιμιών
[6] Το 1930 η οικονομική δραστηριότητα μειώθηκε κατά 3,48%, το 1931 κατά 4,6% και το 1932 κατά 3,98%.
[7] Ο Διοικητής της Τ. τ. Ε. Αλέξανδρος Διομήδης  πώλησε συνάλλαγμα 7.000.000 Γαλλικών φράγκων στον καπνοβιομήχανο Παπαστράτο, παρά την ρητή απαγόρευση του Βενιζέλου για οποιαδήποτε αγοραπωλησία συναλλάγματος.
[8] Εποχή που το κάλυμμα της Ελλάδας σε συνάλλαγμα είχε περιοριστεί στο 60% της αξίας του πριν την κρίση.
[9] Τα μέτρα αυτά περιόριζαν δραστικά τη διάθεση συναλλάγματος από την Τράπεζα της Ελλάδος κατά σαφή παράβαση του  «κανόνα του χρυσού».
[10] Στην Ελληνική αντιπροσωπεία συμμετείχαν ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος (υπουργός Εξωτερικών), ο Εμμανουήλ Τσουδερός και ο υπουργός Οικονομικών Γ. Μαρής.
[11] Δηλαδή ένα μνημόνιο όπως θα λέγαμε σήμερα εν έτει 2015


Περισσότερα ιστορικά αφιερώματα εδώ.

ΙΣΩΣ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Η Φωτό Μου

ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ:
1988.

ΔΙΑΜΟΝΗ:
Νίκαια Αττικής.

ΣΠΟΥΔΕΣ:

Πτυχιούχος Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικής – Ψυχολογίας, με κατεύθυνση Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Πτυχιούχος European Computer Driving Licence για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Πτυχιούχος Competency in English as second language from the University of Michigan για την Αγγλική Γλώσσα.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ:

2006 - σήμερα: Ιδιαίτερα μαθήματα σε μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου.
2011 - σήμερα: Εφαρμογή ψηφιακής πλατφόρμας ηλεκτρονικού σχολείου στο http://e-didaskalia.blogspot.com.
Καλοκαίρι 2012: Δημιουργική απασχόληση ηλεκτρονικής διδασκαλίας των παιδιών των δημοτικών σχολείων του Δήμου Νίκαιας – Αγ. Ι. Ρέντη μέσω του http://e-didaskalia.blogspot.com στο πρόγραμμα του Δήμου «Καλοκαίρι στην πόλη μου».
2013: Πιστοποίηση εγκεκριμένης αναγγελίας έναρξης ασκήσεως επαγγέλματος διδασκαλίας Φιλολόγου ΠΕ02 για φροντιστήρια και κατ' οίκον διδασκαλία με αριθμό πρωτοκόλλου 26363.
2013 - σήμερα: Παράδοση διαδικτυακών μαθημάτων μέσω skype.
2013 - σήμερα: Φιλόλογος στον φροντιστηριακό όμιλο "Πουκαμισάς".
2013 - σήμερα: Σύμβουλος καθηγητής στα παιδιά του Γυμνασίου του φροντιστηρίου "Πουκαμισάς" στη Νίκαια.
Καλοκαίρι 2013: Συμμετοχή στη συγγραφή εκπαιδευτικού βοηθήματος Νεοελληνικής Γλώσσας Γ' Γυμνασίου για τα φροντιστήρια "Πουκαμισάς".
Καλοκαίρι 2013: Συμμετοχή σε εκπαιδευτικά σεμινάρια διδασκαλίας της Νεοελληνικής Γλώσσας και των Λατινικών για την Γ' Λυκείου.
Σεπτέμβριος 2013: Συνεργασία με την European Networking Consultants για την εγκατάσταση του ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού του http://e-didaskalia.blogspot.gr σε εξειδικευμένα εκπαιδευτικά tablets.
Χειμώνας 2013: Συμμετοχή σε εκπαιδευτικά σεμινάρια διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών, της Ιστορίας και της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για την Γ' Λυκείου.
2014: Συγγραφή εκπαιδευτικών βοηθημάτων Νεοελληνικής Γλώσσας Β' και Γ' Γυμνασίου για τις εκδόσεις "Πουκαμισάς".
Φεβρουάριος 2014: Συνεργασία με την Πρεσβεία της Ελλάδος στη Μαδρίτη για την προβολή της Οδύσσειας οπτικοποιημένης στο Δημόσιο Σχολείο της ευρύτερης περιοχής της Μαδρίτης C.E.I.P. Canada Real. Σχετική ανακοίνωση της Πρεσβείας: http://www.mfa.gr/spain/presveia/news/epistole-tou-demotikou-skholeiou-tes-madrites-ceip-canada-real-pros-ton-presbu-phragkisko-berro.html . Σχετική ανακοίνωση του σχολείου: www.educa2.madrid.org-web/centro.cp.canadareal.colladovillalba
Αύγουστος 2014: Ψηφιοποίηση και δημοσίευση του μυθιστορήματος "Η πραγματικότητα μιας φανταστικής ζωής". Ολόκληρο το μυθιστόρημα online και δωρεάν σε μορφή e-book: http://e-didaskalia.blogspot.gr/2014/08/apostolis-zymvragakis.html

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
Δημιουργός και διαχειριστής των εξειδικευμένων εκπαιδευτικών ιστολογίων:
http://e-didaskalia.blogspot.com, http://onomatologio.blogspot.com, http://e-sxoleio.weebly.comhttp://e-greekschool.blogspot.com, http://ilektronikosxoleio.blogspot.com, http://e-ekpaideusi.blogspot.com, http://e-meleti.blogspot.com.
Συγγραφή μυθιστορημάτων. Δύο μυθιστορήματα είναι ολοκληρωμένα και άλλα δύο είναι στο στάδιο συγγραφής τους.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ:
E-mail: zymvras@hotmail.gr
Facebook: facebook.com/ididaskalia
Twitter: twitter.com/e_didaskalia
Google Plus: plus.google.com/+E-didaskaliaBlogspotGr
Site: e-didaskalia.blogspot.gr

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ

To e-didaskalia.blogspot.gr είναι ένα εκπαιδευτικό ιστολόγιο, το οποίο πέρα από το πρωτότυπο υλικό που δημοσιεύει, συγκεντρώνει και αναδημοσιεύει ό,τι πιο αξιόλογο υλικό κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, ώστε να βοηθηθούν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις των σχολικών υποχρεώσεων, ειδικά αυτές τις τόσο δύσκολες εποχές.

Το e-didaskalia.blogspot.gr δεν αναρτά στο διαδίκτυο υλικό που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Όλο το υλικό που βρίσκεται εδώ, αναδημοσιεύεται μέσω τρίτων ιστοσελίδων, όπου έχει γίνει και η αρχική δημοσίευση από άλλους χρήστες του διαδικτύου, οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με το παρόν ιστολόγιο.

Αν παρόλα αυτά υπάρχει κάποιος κάτοχος πνευματικών δικαιωμάτων που ανακάλυψε πως έχει αναδημοσιευθεί στο παρόν ιστολόγιο μέρος της δουλειάς του και δεν το επιθυμεί, παρακαλείται να επικοινωνήσει με το e-didaskalia.blogspot.gr, ώστε να αφαιρεθεί η ανάρτηση αμέσως.

Όλο το εκπαιδευτικό υλικό στο e-didaskalia.blogspot.gr βρίσκεται για την προσωπική και μόνο χρήση των επισκεπτών του και δεν γίνεται αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης. Παρακαλείσθε, αν κάποιο από τα σχολικά βοηθήματα ή βιβλία ή ντοκιμαντέρ ή οποιοδήποτε άλλο υλικό σας αρέσει, να προβείτε στην αγορά του από τα νόμιμα σημεία πώλησης.