Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δημογραφική «βόμβα», καθώς ο πληθυσμός της συρρικνώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς και γερνάει ταχύτερα από ποτέ. Σύμφωνα με ανάλυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το φαινόμενο αυτό δεν είναι απλώς μια στατιστική τάση, αλλά ένα σύνθετο πρόβλημα με βαθιές κοινωνικές και οικονομικές ρίζες που επηρεάζει το μέλλον της χώρας.
Η κατάσταση σε Αριθμούς
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά και προκαλούν προβληματισμό:
Μείωση πληθυσμού: Από το 2011, ο πληθυσμός της Ελλάδας έχει μειωθεί κατά περίπου 500.000 άτομα.
Υπογεννητικότητα: Το 2023, οι γεννήσεις έφτασαν μόλις τις 72.300, δηλαδή περίπου τις μισές από ό,τι πριν από 50 χρόνια. Η γονιμότητα βρίσκεται στο 1,3-1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης (2,07).
Γήρανση: Σχεδόν το 23% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών. Οι ηλικιωμένοι ξεπερνούν κατά 1 εκατομμύριο τα παιδιά (0-14 ετών).
Γιατί οι νέοι δεν μένουν και δεν κάνουν οικογένεια;
Η δημογραφική κρίση δεν οφείλεται μόνο στην υπογεννητικότητα, αλλά και στο αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, καθώς πολλοί νέοι μεταναστεύουν στο εξωτερικό, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται τα ποσοστά ατεκνίας.
Οι βασικές αιτίες είναι πολλές, με το στεγαστικό πρόβλημα να αναδεικνύεται ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες. Η δυσκολία εύρεσης στέγης με λογικό ενοίκιο καθυστερεί την αποχώρηση των νέων από το πατρικό σπίτι, την έναρξη της συγκατοίκησης και, κατ' επέκταση, τη δημιουργία οικογένειας.
Άλλοι λόγοι που ωθούν τους νέους είτε στη μετανάστευση είτε στην αποφυγή τεκνοποίησης είναι:
Η δυσκολία εύρεσης εργασίας ανάλογης με το μορφωτικό τους επίπεδο.
Η έλλειψη αξιοκρατίας.
Οι περιορισμένες κοινωνικές και πολιτισμικές προοπτικές.
Επιπλέον, η αύξηση της ηλικίας γάμου και τεκνοποίησης συμβάλλει στη μείωση του αριθμού των παιδιών ανά οικογένεια.
Το μέλλον της Ελλάδας καθορίζεται σήμερα
Το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προειδοποιεί: χωρίς δραστικές αλλαγές, η μείωση του πληθυσμού και η δημογραφική γήρανση θα συνεχιστούν για τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Το φυσικό ισοζύγιο (γεννήσεις-θάνατοι) θα παραμείνει αρνητικό.
Η αντιμετώπιση του δημογραφικού είναι μια επείγουσα ανάγκη. Η επίλυση του στεγαστικού προβλήματος και η δημιουργία ενός κοινωνικού πλαισίου που θα προσφέρει ευκαιρίες και αξιοκρατία στους νέους είναι κρίσιμη για να αντιστραφεί αυτή η δυσοίωνη πορεία και να εξασφαλιστεί ένα βιώσιμο μέλλον για τη χώρα.