Πολλές φορές, όταν μιλάμε για τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό, ξεχνάμε τους πρωτεργάτες του. Μία από τις πιο επιφανείς μορφές ήταν ο Ευγένιος Βούλγαρης, ένας λόγιος, κληρικός και δάσκαλος που γεννήθηκε σαν σήμερα, 11 Αυγούστου 1716, στην Κέρκυρα.
Η ζωή του ήταν ένα ταξίδι γνώσης, διδασκαλίας και αγώνων, που άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στον Ελληνισμό.
Από τα Ιωάννινα στην Αθωνιάδα Σχολή
Ο Ευγένιος Βούλγαρης υπήρξε ένας πολυμαθής άνθρωπος. Σπούδασε θεολογία, φιλοσοφία, αρχαίες γλώσσες, αλλά και φυσική και μαθηματικά, μελετώντας σε βάθος έργα κορυφαίων στοχαστών όπως ο Λοκ και ο Λάιμπνιτς.
Η διδασκαλία του, όμως, δεν ήταν πάντα εύκολη. Στα Ιωάννινα, οι προοδευτικές του ιδέες προκάλεσαν την αντίδραση των συντηρητικών κύκλων. Έτσι, βρέθηκε να διευθύνει την περίφημη Αθωνιάδα Σχολή στο Άγιον Όρος, όπου άφησε σπουδαία παρακαταθήκη:
Ανέδειξε μεγάλους δασκάλους του Γένους, όπως ο Αθανάσιος ο Πάριος.
Ήταν ο δάσκαλος του Κοσμά του Αιτωλού, ενός από τους σημαντικότερους νεομάρτυρες και ιεραποστόλους.
Η εξορία, η Ρωσία και ο θάνατος
Οι ζηλόφθονοι και οι επικριτές του τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει την Ελλάδα. Ταξίδεψε στη Λειψία και από εκεί στην Αγία Πετρούπολη, στην αυλή της Μεγάλης Αικατερίνης. Στη Ρωσία χειροτονήθηκε ιερέας και στη συνέχεια Αρχιεπίσκοπος Σλαβηνίου και Χερσώνος.
Μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1806, παρέμεινε ενεργός πνευματικά, γράφοντας και μεταφράζοντας.
Η πολυδιάστατη κληρονομιά του
Το έργο του Ευγένιου Βούλγαρη είναι τεράστιο και καλύπτει πολλούς τομείς:
Θεολογία & Φιλοσοφία: Έγραψε έργα για τη λογική και τη μεταφυσική.
Θετικές Επιστήμες: Συνέγραψε βιβλία για τα μαθηματικά, τη φυσική και την αστρονομία.
Μεταφράσεις: Μετέφρασε την «Αινειάδα» του Βιργίλιου, εμπλουτίζοντάς τη με σχόλια.
Ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο φωτισμένος δάσκαλος από την Κέρκυρα, άφησε πίσω του μια πλούσια πνευματική κληρονομιά, που έθεσε τις βάσεις για την αναγέννηση του ελληνικού έθνους. Η ζωή του αποτελεί παράδειγμα επιμονής, αγάπης για τη γνώση και προσφοράς στο Γένος.