Φανταστείτε μια εποχή όπου το ρεύμα δεν ήταν αυτονόητο. Όπου το φως στο σπίτι ερχόταν από λάμπα και η μετακίνηση με τρένο σήμαινε καπνό, θόρυβο και κάρβουνο. Το 1904, η Αθήνα βίωσε μια τεχνολογική επανάσταση που κανείς δεν είχε ζητήσει: ο Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος Πειραιάς - Αθήνα έγινε επίσημα ηλεκτροκίνητος. Το αποτέλεσμα; Όχι ενθουσιασμός, αλλά μαζική τεχνοφοβία και τρόμος.
Ο ηλεκτρισμός ήταν επικίνδυνος... και δαιμονικός!
Η είδηση της ηλεκτροκίνησης έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Οι εφημερίδες της εποχής περιγράφουν το κλίμα του φόβου:
Ηλεκτροπληξία: Πολλοί πίστευαν ότι το να αγγίξουν το βαγόνι θα τους προκαλούσε ηλεκτροπληξία. Άλλοι, πιο τολμηροί, έμπαιναν μέσα αλλά καθόντουσαν μακριά από τους τοίχους.
Πανικός: Στην πρώτη εβδομάδα λειτουργίας, πολίτες λιποθυμούσαν, έτρεχαν πανικόβλητοι να κατέβουν από το τρένο ή φώναζαν ότι «ο διάβολος κινεί το τρένο».
Απόλυτη Άγνοια: Αγρότες που μόλις είχαν έρθει από την επαρχία δεν καταλάβαιναν πώς λειτουργούσε μια απλή λάμπα, πόσο μάλλον ένα τρένο που κινούνταν χωρίς φωτιά και ατμό.
Η αθόρυβη, πρωτόγνωρη εμπειρία φαινόταν αφύσικη και αφόρητα επικίνδυνη.
Γιατροί και διόρθωση εικόνας
Η διοίκηση του Ηλεκτρικού, βλέποντας τον πανικό, επιστράτευσε ακόμα και γιατρούς να διαβεβαιώσουν το κοινό ότι το ρεύμα δεν μεταδίδεται στους επιβάτες. Το περιστατικό αποτελεί μια από τις πρώτες τεκμηριωμένες περιπτώσεις μαζικής τεχνοφοβίας στην Ελλάδα.
Ωστόσο, η περιέργεια σύντομα νίκησε τον φόβο. Οι πρώτοι τολμηροί που δοκίμασαν το νέο μέσο μεταφοράς μίλησαν για ένα «θαύμα», για πρωτοφανή ταχύτητα και άνεση. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι ουρές άρχισαν να σχηματίζονται στους σταθμούς και ο Ηλεκτρικός έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των Αθηναίων.
Η μετάβαση αυτή δεν ήταν εύκολη. Ήταν μια σύγκρουση δύο εποχών: του 19ου και του 20ού αιώνα, με την Αθήνα να βρίσκεται στο επίκεντρο. Μια ιστορία που οι παλαιότεροι διηγούνται στους νεότερους, για την εποχή που φοβόντουσαν ότι το ρεύμα θα τους «τινάξει στον αέρα».