Γνωρίζετε την ιστορία του Πινόκιο όπως την έμαθε ολόκληρος ο κόσμος: ένα ξύλινο αγόρι που ονειρεύεται να γίνει αληθινό, ένας πιστός γρύλος-συνείδηση, μια γλυκιά νεράιδα και ένα παραμυθένιο happy end. Τι θα λέγατε αν σας αποκαλύπταμε ότι η πρώτη εκδοχή του Κάρλο Κολόντι ήταν εντελώς διαφορετική; Πολύ πιο σκοτεινή, πιο σκληρή και χωρίς καμία μαγεία.
Στην αρχική ιστορία, ο Πινόκιο δεν σωζόταν. Πέθαινε κρεμασμένος από μια βελανιδιά!
Από σκληρή σάτιρα σε παιδικό παραμύθι
Όταν ο Κάρλο Κολόντι άρχισε να γράφει τον Πινόκιο το 1881, δεν είχε σκοπό να δημιουργήσει ένα παραμύθι. Ως πολιτικός δημοσιογράφος, χρησιμοποίησε την ιστορία του ξύλινου αγοριού ως μια σκληρή σάτιρα της ιταλικής κοινωνίας του 19ου αιώνα. Ήταν μια εποχή γεμάτη φτώχεια, ανισότητες και αγώνες για την επιβίωση. Ο Πινόκιο ήταν ο καθρέφτης της παιδικής αφέλειας και ανευθυνότητας, που έπρεπε να τιμωρηθεί με ακραίο τρόπο για να ωριμάσει.
Ο Πινόκιο πριν γίνει... Πινόκιο
Στις πρώτες συνέχειες που δημοσιεύτηκε, ο Κολόντι δεν χαρίστηκε καθόλου στον ήρωά του:
Ο Πινόκιο σκοτώνει τον Γρύλο με ένα σφυρί, επειδή βαρέθηκε τις συμβουλές του.
Αργότερα, καίει τα πόδια του από απροσεξία, αναγκάζοντας τον Τζεπέτο να του φτιάξει καινούργια.
Η πιο συγκλονιστική σκηνή, που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, είναι όταν η Αλεπού και ο Γάτος τον κρεμούν από ένα δέντρο. Εκεί, η ιστορία τελείωνε.
Οι διαμαρτυρίες των μικρών αναγνωστών, που δεν μπορούσαν να αποδεχτούν ένα τόσο τραγικό τέλος, ανάγκασαν τον Κολόντι να συνεχίσει. Έτσι, εμφανίστηκε η Γαλάζια Νεράιδα και η ιστορία απέκτησε ελπίδα.
Η ωμή πραγματικότητα και η Disney
Ακόμα και μετά την «ανάσταση» του Πινόκιο, η ιστορία παρέμενε σκληρή. Ο Πινόκιο μεταμορφώνεται σε γαϊδουράκι, δουλεύει εξαντλητικά σε τσίρκο, και τελικά πετιέται στη θάλασσα για να τον γδάρουν. Άλλες σκηνές περιλαμβάνουν τη φυλάκισή του, την εγκατάλειψή του δεμένου σαν σκύλο, και τους «μαύρους λαγούς» που περιμένουν με το φέρετρο, έτοιμοι να τον πάρουν. Ακόμα και η Νεράιδα δεν ήταν μια στοργική φιγούρα, αλλά μια ψυχρή, απόκοσμη οντότητα.
Αυτό το σκοτάδι εξαφανίστηκε σχεδόν εντελώς από την ταινία της Disney του 1940. Η Disney δημιούργησε έναν αθώο, γλυκό ήρωα, αφαίρεσε τη βία και έδωσε έμφαση στη μαγεία. Ο Γρύλος έγινε ο πιστός φίλος του Πινόκιο και η κρεμάλα αντικαταστάθηκε από την περιπέτεια μέσα στη φάλαινα. Το αποτέλεσμα ήταν μια ταινία που συγκίνησε γενιές, αλλά απομάκρυνε το κοινό από τον βαθύ κοινωνικό σχολιασμό του πρωτότυπου.
Ο Πινόκιο σήμερα: η επιστροφή στο σκοτάδι
Σήμερα, οι νέες διασκευές, όπως αυτή του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο το 2022, επιχειρούν να επιστρέψουν στις ρίζες. Τοποθετώντας την ιστορία στην Ιταλία του φασισμού, ο ντελ Τόρο επανέφερε θέματα όπως η ανυπακοή, η απώλεια και η θνητότητα, χωρίς να χάσει τον πυρήνα της μεταμόρφωσης.
Ο Πινόκιο δεν είναι απλά ένα παιδικό παραμύθι. Είναι μια διαχρονική αλληγορία για τον αγώνα ενός ανθρώπου να βρει τον δρόμο του σε έναν σκληρό κόσμο. Η πορεία του προς την ωριμότητα περνούσε μέσα από πόνο, δοκιμασίες και απώλειες. Γι' αυτό και η ιστορία του παραμένει τόσο συναρπαστική και επίκαιρη ακόμα και σήμερα.