Πενήντα χρόνια πριν, στην ελληνική επαρχία, η τιμή και η υπόληψη ήταν έννοιες πιο ισχυρές από τον νόμο. Η παράβαση των άγραφων κανόνων μπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο σε κοινωνικό στιγματισμό, αλλά και σε βίαιη εκδίκηση. Μία τέτοια περίπτωση, ένα έγκλημα τιμής που συγκλόνισε την Ελλάδα, έφερε στο φως τα σκληρά ήθη μιας άλλης εποχής.
Πρόκειται για την τραγική ιστορία ενός νεαρού ζευγαριού, του Νίκου και της Παγώνας, που βρέθηκαν μπλεγμένοι σε ένα φονικό δράμα, όταν η απόφαση του νεαρού να διαλύσει τον αρραβώνα τους οδήγησε σε αιματοβαμμένη τραγωδία.
Το συνοικέσιο και η «πληγωμένη» υπόληψη
Η ιστορία ξεκινά με ένα παραδοσιακό συνοικέσιο μεταξύ δύο οικογενειών από γειτονικά χωριά της Λοκρίδας. Ο 29χρονος Νίκος, οδηγός στην Ολυμπιακή και κάτοικος Αθηνών, ήταν ένα αξιοζήλευτο «προξενιό» για την 22χρονη Παγώνα, η οποία δεν είχε βγει ποτέ έξω από το χωριό της. Με την υπόσχεση προίκας 300.000 δραχμών και με τις ευλογίες των γονέων, ο αρραβώνας έγινε στις 18 Ιανουαρίου 1974.
Ο Νίκος και η Παγώνα επισκέφτηκαν την Αθήνα, μένοντας για λίγες μέρες μαζί. Όμως, ο Νίκος είχε ήδη αποφασίσει να διαλύσει τον αρραβώνα. Χωρίς να τολμήσει να της το πει ο ίδιος, την έστειλε πίσω στο χωριό της, όπου η άφιξή της χωρίς αυτόν πυροδότησε κουτσομπολιά και σχόλια που πλήγωσαν ανεπανόρθωτα την τιμή της οικογένειας.
Το μαχαίρι που «έπρεπε» να ξεπλύνει την ντροπή
Η Σπυριδούλα, η 52χρονη μητέρα της Παγώνας, δεν άντεξε την ντροπή. Αφού συνειδητοποίησε ότι ο Νίκος ήταν αμετάπειστος, πήρε την Παγώνα και κατέβηκαν στην Αθήνα. Στην τσάντα της, είχε κρυμμένο ένα πριονωτό μαχαίρι, αποφασισμένη να κάνει ό,τι χρειαστεί για να αποκαταστήσει την τιμή της οικογένειας.
Η συνάντηση έγινε σε ένα καφενείο στη Συγγρού. Παρά τις εκκλήσεις και τις υποσχέσεις της Σπυριδούλας για μεγαλύτερη προίκα, ο Νίκος παρέμεινε σταθερός στην απόφασή του. Η μητέρα, που δεν ήθελε να κάνει το κακό σε κοινή θέα, τον ακολούθησε την επόμενη μέρα στο σπίτι του.
Εκεί, χωρίς δεύτερη σκέψη, η Σπυριδούλα έβγαλε το μαχαίρι και χτύπησε τον Νίκο στον λαιμό, κόβοντας την καρωτίδα του. Με μια ακόμα μαχαιριά, τον αποτελείωσε. Η Παγώνα, σοκαρισμένη, φώναζε στη μητέρα της, ενώ μετά φίλησε το νεκρό σώμα του Νίκου πριν τρέξει να την ακολουθήσει.
Η δίκη που συγκλόνισε το πανελλήνιο
Στον ανακριτή, η Σπυριδούλα ήταν ανυποχώρητη. «Δεν τα σηκώνουμε αυτά στο χωριό. Δεν γελάμε τα κορίτσια. Μας έκανε ρεζίλι. Ήρθα να τον σφάξω», δήλωσε με κυνισμό.
Η δίκη τον Ιανουάριο του 1975 στο Κακουργιοδικείο Αθηνών ήταν επεισοδιακή. Η Σπυριδούλα χαρακτηρίστηκε «λύκαινα» και «ανθρωπόμορφο τέρας». Τελικά, η μητέρα καταδικάστηκε σε ισόβια, ο πατέρας της Παγώνας σε 10 χρόνια για ηθική αυτουργία, ενώ η ίδια η Παγώνα αθωώθηκε.
Η τραγική αυτή ιστορία αποτελεί μια σκοτεινή μαρτυρία του πώς η τήρηση των κοινωνικών επιταγών και των «άγραφων νόμων» μπορεί να οδηγήσει σε τραγωδία.