Ο Αύγουστος του 1940 ήταν μια εποχή έντονης ανησυχίας στην Ελλάδα. Παρότι η κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά τηρούσε στάση ουδετερότητας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όλοι γνώριζαν την κρυφή μας υποστήριξη προς τη Μεγάλη Βρετανία. Η φασιστική Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι, θέλοντας να κυριαρχήσει στη Μεσόγειο, αποφάσισε να δώσει ένα προκλητικό χτύπημα που έμελλε να αλλάξει την πορεία της ιστορίας.
Το θαύμα της Παναγίας και το αιματοβαμμένο λιμάνι
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου, ανήμερα της μεγάλης γιορτής της Παναγίας, το λιμάνι της Τήνου ήταν γεμάτο πιστούς. Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο», με διοικητή τον Τζουζέπε Αϊκάρντι, είχε εντολή να τορπιλίσει πλοία που μετέφεραν προσκυνητές.
Αντί για αυτά, ο Αϊκάρντι είδε το ελληνικό ελαφρύ καταδρομικό «Έλλη» να καταπλέει στο λιμάνι για τις εορταστικές εκδηλώσεις. Στις 8:25 π.μ., λίγο πριν τη λιτάνευση της εικόνας, το «Ντελφίνο» εξαπέλυσε τρεις τορπίλες. Μία από αυτές έπληξε καίρια το «Έλλη», προκαλώντας τη βύθισή του μια ώρα αργότερα. Από την επίθεση, έχασαν τη ζωή τους ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες. Δύο άλλες τορπίλες έπληξαν την προκυμαία, σκορπώντας τον τρόμο στους χιλιάδες πιστούς.
Η εσκεμμένη σιωπή και η αποκάλυψη
Αν και οι ιταλικές αρχές προσπάθησαν να κρύψουν την ταυτότητα του υποβρυχίου, η ελληνική κυβέρνηση Μεταξά γνώριζε την αλήθεια. Για να μη διαταράξει την ουδετερότητα, απέκρυψε το πόρισμα της έρευνας, το οποίο αποκάλυψε ότι οι τορπίλες ήταν ιταλικές. Το πόρισμα δημοσιοποιήθηκε μόλις δύο ημέρες πριν την ιταλική επίθεση στην Ελλάδα, στις 30 Οκτωβρίου 1940. Για την ελληνική κοινή γνώμη, ωστόσο, η εθνικότητα του υποβρυχίου δεν είχε καμία αμφιβολία.
Η μνήμη της «Έλλης»
Το 1950, ως μέρος των πολεμικών επανορθώσεων, η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα το καταδρομικό «Ευγένιος της Σαβοΐας», το οποίο μετονομάστηκε σε «Έλλη», συνεχίζοντας τη μνήμη του πλοίου που βυθίστηκε. Σήμερα, ένα τμήμα της τορπίλης που βύθισε το «Έλλη» εκτίθεται στο Ναυτικό Μουσείο Πειραιά, ως μια υπενθύμιση του γεγονότος που άλλαξε την πορεία της χώρας.
Πώς θα ήταν η αντίδραση της Ελλάδας αν η κυβέρνηση είχε αποκαλύψει αμέσως την ιταλική προέλευση των τορπιλών;