Η χρονιά του 1987 είναι ιερή για το ελληνικό μπάσκετ. Όμως, αν βάλουμε στη ζυγαριά την αγωνιστική δυσκολία, το ασημένιο μετάλλιο στο Ευρωμπάσκετ του Ζάγκρεμπ το 1989 ξεπέρασε τον πήχη που είχε θέσει η Ελλάδα δύο χρόνια νωρίτερα.
Η Εθνική Ελλάδας κατόρθωσε να φτάσει στον τελικό, ξεπερνώντας το μεγαλύτερο εμπόδιο: την Σοβιετική Ένωση, μια ομάδα-τέρας, ενισχυμένη με τον κορυφαίο Ευρωπαίο σέντερ όλων των εποχών.
Ήταν 24 Ιουνίου 1989, και η Ελλάδα ήταν έτοιμη για μια νέα ραψωδία.
Ο ημιτελικός με την καλύτερη ΕΣΣΔ όλων των εποχών
Το 1989, η Εθνική μας δεν αντιμετώπιζε απλώς την ΕΣΣΔ του '87. Αντιμετώπιζε την καλύτερη Σοβιετική Ένωση που πάτησε ποτέ σε παρκέ!
- Ολυμπιονίκες: Η ίδια ακριβώς ομάδα είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ το 1988, σοκάροντας τις ΗΠΑ.
- Η Επιστροφή των Γιγάντων: Οι Σοβιετικοί είχαν πλέον στις τάξεις τους τον ανυπέρβλητο Άρβιντας Σαμπόνις (είχε λείψει το '87 λόγω τραυματισμού) και τον Αλεξάντερ Μπελοστένι.
Απέναντι σε αυτό το μεγαθήριο, το κλίμα στην Εθνική δεν ήταν ιδανικό, καθώς προέρχονταν από την αποτυχία του Προολυμπιακού τουρνουά του 1988 (με τον θρίαμβο του '87 να επισκιάζεται από την τραγική απώλεια της συζύγου του Γκάλη και τις τεταμένες σχέσεις του με τον προπονητή Κώστα Πολίτη).
Παρ' όλα αυτά, η Ελλάδα, με νέο προπονητή τον Ευθύμη Κιουμουρτζόγλου, έφτασε στον νοκ-άουτ ημιτελικό, έχοντας ως αντικειμενικό στόχο το χάλκινο, αφού ο τελικός έμοιαζε δεδομένο ραντεβού μεταξύ ΕΣΣΔ και της πανίσχυρης οικοδέσποινας Γιουγκοσλαβίας (Πέτροβιτς, Κούκοτς, Ράτζα, Πάσπαλιε - η Dream Team της Ευρώπης).
Η «απόλυτη ραψωδία» του Γκάλη μπροστά στον Σαμπόνις
Αυτό που ακολούθησε ήταν η απόδειξη ότι τα θαύματα επαναλαμβάνονται όταν υπάρχει η πίστη του Νίκου Γκάλη.
Σε μια εκπληκτική παράσταση στην πόλη-βασίλειο του αντιπάλου «ημίθεου» Ντράζεν Πέτροβιτς, ο Νίκος Γκάλης πραγματοποίησε ίσως την κορυφαία ραψωδία του με τη γαλανόλευκη:
- Φόρτωσε το σοβιετικό καλάθι με 45 πόντους (17/31 δίποντα!).
- Σκόραρε ξανά και ξανά, όχι μπροστά στον αργό Τσατσένκο του '87, αλλά μπροστά στα απλωμένα χέρια του Άρβιντας Σαμπόνις (ο οποίος πέτυχε 20 πόντους).
Οι Ολυμπιονίκες Σοβιετικοί δεν βρήκαν ποτέ απάντηση, και η «χαριστική βολή» ήρθε 55 δευτερόλεπτα πριν το τέλος, όταν ο Φάνης Χριστοδούλου ευστόχησε σε κρίσιμο τρίποντο.
Το Τελικό Σκορ: Ελλάδα - ΕΣΣΔ 81-80.
«Κάτι ανώτερο από την Αθήνα»: Η μεταφυσική νίκη
Η τελευταία επίθεση των Σοβιετικών κατέληξε σε βήματα, και ο αείμνηστος Φίλιππος Συρίγος αναφώνησε την αλήθεια: «Είναι κάτι πολύ ανώτερο απ’ αυτό που έγινε στην Αθήνα!»
Παρά τα αμφιλεγόμενα σφυρίγματα, το αποτέλεσμα ήταν γραμμένο στ' άστρα. Όπως αποδεικνύεται, ο Νίκος Γκάλης είχε «δει» το τέλος από τη στιγμή που η μπάλα έφυγε από τα χέρια του Χριστοδούλου, σχηματίζοντας αμέσως το σύμβολο της νίκης.
Το Ευρωμπάσκετ του '89, παρότι τελείωσε με ήττα στον τελικό από την αξεπέραστη Γιουγκοσλαβία, έμεινε στην ιστορία ως το μοναδικό τουρνουά όπου συνυπήρξαν οι τέσσερις κορυφαίοι Ευρωπαίοι μπασκετμπολίστες όλων των εποχών: Γκάλης, Πέτροβιτς, Σαμπόνις, Κούκοτς. Και η Ελλάδα, χάρη στην πίστη του Νικ, νίκησε τον πιο δύσκολο αντίπαλο.