Οι ΗΠΑ δείχνουν υπερβολική ευαισθησία στο θέμα των χημικών όπλων – και δικαίως. Όμως, πριν κατηγορήσουν τον Σαντάμ Χουσείν ή τον Μπασάρ Αλ Άσαντ, ίσως πρέπει να θυμηθούν τη δική τους σκοτεινή ιστορία.
Τη δεκαετία του '40, ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε τεράστια, απάνθρωπα πειράματα με θανατηφόρο αέριο μουστάρδας, χρησιμοποιώντας ως «πειραματόζωα» τους δικούς τους στρατιώτες. Το πιο σοκαριστικό; Οι ρόλοι διανεμήθηκαν με βάση το χρώμα του δέρματος και τη φυλή.
Φυλετικός διαχωρισμός και ο νόμος της σιωπής
Στο ένοχο μυστικό του στρατού, Μαύροι, Ασιάτες και Λατίνοι στρατιώτες μετατράπηκαν σε «ινδικά χοιρίδια» για να ελεγχθούν οι επιπτώσεις του φονικού αερίου. Οι λευκοί στρατιώτες, αντίθετα, παρέμεναν σε προστατευμένο περιβάλλον, καταγράφοντας απλώς τα αποτελέσματα.
Το πείραμα ήταν τερατώδους διάστασης, με 60.000 στρατιώτες να λαμβάνουν «εθελοντικά» μέρος. Τα εισαγωγικά είναι απαραίτητα:
- Άγνοια κινδύνου: Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν είχε ιδέα για τον πραγματικό κίνδυνο.
- Η «αμοιβή»: Δύο εβδομάδες άδεια μακριά από το μέτωπο.
- Η πραγματική «ανταμοιβή»: Μια ζωή γεμάτη καρκίνο του δέρματος, λευχαιμία, εγκαύματα και αναπνευστικά προβλήματα.
Επιπλέον, επιβλήθηκε «ρήτρα εμπιστευτικότητας», η οποία μεταφραζόταν σε απειλή για ατιμωτική απόταξη από το στράτευμα όσων μιλούσαν. Ένα πραγματικό μνημείο ανήθικης ρατσιστικής τακτικής στην ιστορία των ΗΠΑ.
Ρατσισμός με… «αιτιολογία»: Γιατί οι Ιάπωνες και οι μαύροι;
Η επιλογή των θυμάτων δεν ήταν τυχαία, ειδικά εν μέσω του Β' Παγκοσμίου Πολέμου:
- Ασιάτες (Καβασάκι, Ταναμάτσι κ.ά.): Παρόλο που ήταν πολίτες των ΗΠΑ, θεωρήθηκαν φυλετικά κοντά στον εχθρό (Ιαπωνία). Η άποψη ήταν ότι θα έδιναν «καλή εικόνα των επιπτώσεων» στα δηλητηριώδη αέρια σε «κίτρινες» φυλές. Επίσης, είχαν παραπάνω κίνητρο να συμμετάσχουν, καθώς η άρνηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως προδοσία.
- Μαύροι και Πορτορικανοί: Η εξήγηση ήταν ακόμα πιο απλή και κυνική. Όπως συνέβαινε συχνά σε «βρώμικες δουλειές», ο σκοπός ήταν να χρησιμοποιηθούν ως «τροφή» στην πρώτη γραμμή μιας πιθανής επίθεσης, προφυλάσσοντας τους προνομιούχους λευκούς στα μετόπισθεν.
Μισός αιώνας συγκάλυψης και επιλεκτικής μνήμης
Για μισό αιώνα, το πείραμα παρέμενε επτασφράγιστο μυστικό. Τα σχετικά έγγραφα ήταν «απόρρητα» και, ακόμα και όταν αποχαρακτηρίστηκαν, οι πληροφορίες παρέμειναν διασκορπισμένες, ώστε κανείς να μην μπορέσει να δει τη φρίκη στην πλήρη της έκταση.
Μόλις το 1991, αξιωματούχοι παραδέχτηκαν τη διεξαγωγή πειραμάτων (όχι μόνο με μουστάρδας, αλλά και με ιούς, όπως ο ιός της σύφιλης), αλλά χωρίς ποτέ να αναφερθούν στον φυλετικό διαχωρισμό.
Τελικά, μια ομάδα μαχητικών δημοσιογράφων του μη κερδοσκοπικού οργανισμού NPR ένωσε τα κομμάτια του παζλ, φέρνοντας στο φως μια άβολη, ρατσιστικών προεκτάσεων αλήθεια που η κυβέρνηση προσπαθούσε να θάψει.
Η τραγική εγκατάλειψη των θυμάτων
Το πιο αποτροπιαστικό όλων ήταν η εγκατάλειψη των θυμάτων στην τύχη τους.
Ακόμη και η Ένωση Βετεράνων αρνήθηκε να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια. Ο επίσημος λόγος ήταν η «απουσία επίσημων αρχείων» για να εντοπιστούν τα θύματα. Ο πραγματικός;
«Το αμερικανικό κράτος αποδέχεται ότι στρατιώτες του εκτέθηκαν σε χημικά μόνο στον πόλεμο του Βιετνάμ.»
Αν αναγνώριζαν τα θύματα των πειραμάτων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, θα αποδέχονταν εμμέσως την ενοχή τους για τον ρατσιστικό διαχωρισμό, τη συγκάλυψη και την ανεπανόρθωτη βλάβη.
Χρόνο με τον χρόνο, ο αριθμός των επιζώντων μειωνόταν, και η κυβέρνηση έδειχνε να περιμένει τη «φυσική λύση» του προβλήματος: «Ήταν ένα πρόβλημα του χθες που θα εξαφανιζόταν αύριο», όπως δήλωσε ο πρώην διευθυντής της CIA, Πόρτερ Γκος.
Χάρη στις δημοσιογραφικές προσπάθειες, σήμερα λειτουργεί μια βάση δεδομένων όπου οι οικογένειες μπορούν να αναζητήσουν εάν συγγενής τους υπήρξε θύμα. Μια πληγή που δεν λέει να επουλωθεί, αποδεικνύοντας ότι, παρά τις διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ΗΠΑ αγνόησαν συστηματικά αυτά των δικών τους πολιτών.