_(cropped).jpg)
Ο Ερρίκος Σλήμαν (Heinrich Schliemann, 1822–1890) δεν ήταν ένας συνηθισμένος αρχαιολόγος. Ήταν ένας αυτοδίδακτος Γερμανός επιχειρηματίας που μετέτρεψε την παιδική του γοητεία για τους μύθους του Ομήρου σε παγκόσμιες αρχαιολογικές ανακαλύψεις. Οι ανασκαφές του στην Τροία και τις Μυκήνες δεν αποκάλυψαν μόνο χρυσούς θησαυρούς, αλλά έδωσαν ιστορικό υπόβαθρο στις ιστορίες που κάποτε θεωρούνταν απλώς παραμύθια.
Πώς κατάφερε αυτός ο φτωχός ναυτόπαις να γίνει εκατομμυριούχος και, στη συνέχεια, ο πρωτοπόρος που έψαξε και βρήκε τις χαμένες πόλεις της Αρχαίας Ελλάδας;
Από το παντοπωλείο στον Πλούτο της Αγίας Πετρούπολης
Ο Σλήμαν γεννήθηκε σε μια φτωχή οικογένεια στο δουκάτο του Μεκλεμβούργου. Αναγκασμένος να εγκαταλείψει το σχολείο, ξεκίνησε να εργάζεται σε ένα παντοπωλείο. Μια καταστροφική απόπειρα να βρει την τύχη του στη Βενεζουέλα τον οδήγησε ναυαγό στην Κύπρο.
Αυτή η ανατροπή λειτούργησε ως ευκαιρία:
- Αυτοδίδακτος πολυγλωσσολόγος: Εκείνη την περίοδο συμπλήρωσε τη μόρφωσή του, μαθαίνοντας γρήγορα πολλές ξένες γλώσσες.
- Η άνοδος: Το 1848 έφτασε στην Αγία Πετρούπολη, όπου ίδρυσε δικό του εμπορικό οίκο. Μέχρι το 1854, το ετήσιο εισόδημά του έφτανε τα 250.000 φράγκα – είχε γίνει πλέον πάμπλουτος.
Παρά τον πλούτο, η μεγάλη του αγάπη, η Ελληνική Μυθολογία και ο Τρωικός Πόλεμος, δεν έσβησε. Σπούδασε Αρχαία και Νέα Ελληνικά και το 1859 επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα.
Η Τροία και ο θησαυρός του Πριάμου: Η μεγάλη απάτη
Καθοδηγούμενος από τις ομηρικές αναφορές και το ισχυρό του ένστικτο, ο Σλήμαν ξεκίνησε τις ανασκαφές του, αγνοώντας τις συμβατικές αρχαιολογικές γνώσεις της εποχής. Αφού έψαξε (μάταια) για το παλάτι του Οδυσσέα στην Ιθάκη, στράφηκε στον λόφο του Χισαρλίκ στην Τουρκία, την πιθανή θέση της Τροίας.
Στις 30 Μαΐου 1873, ο Σλήμαν και η Ελληνίδα σύζυγός του, Σοφία Εγκαστρωμένου, έκαναν τη «μεγάλη ανακάλυψη»: έναν τεράστιο θησαυρό, που ο ίδιος ονόμασε «Θησαυρό του Πριάμου».
Ο θησαυρός περιλάμβανε:
- Ένα χρυσό αγγείο, δύο χρυσά κύπελλα.
- Δύο χρυσά διαδήματα και 56 χρυσά σκουλαρίκια.
- 8.750 χρυσά δαχτυλίδια και κουμπιά.
Ωστόσο, ο Σλήμαν έγινε διαβόητος για την απόκρυψη του θησαυρού, τον οποίο διασκόρπισε σε φίλους του για να μην τον διεκδικήσουν οι κυβερνήσεις της Τουρκίας ή της Ελλάδας.
Η αλήθεια: Αν και οι ανακαλύψεις ήταν συγκλονιστικές, ο Σλήμαν έκανε λάθος. Ο θησαυρός χρονολογείται περίπου 1.000 χρόνια νωρίτερα από τον Τρωικό Πόλεμο. Δεν βρήκε την Ομηρική Τροία, αλλά μία από τις εννέα πόλεις που είχαν αναπτυχθεί στον λόφο.
Οι Μυκήνες και η «μάσκα του Αγαμέμνονα»
Μετά τη ρήξη του με την τουρκική κυβέρνηση, ο Σλήμαν στράφηκε στην Ελλάδα. Το 1876, ξεκίνησε τις ανασκαφές στις Μυκήνες, κοντά στην Πύλη των Λεόντων.
Η ανακάλυψη του Ταφικού Περιβόλου Α' και η αφθονία των χρυσών ευρημάτων (συμπεριλαμβανομένης της περίφημης «Μάσκας του Αγαμέμνονα») τον έκαναν να πιστέψει πως είχε βρει τα σώματα του Αγαμέμνονα, της Κασσάνδρας και της Κλυταιμνήστρας.
- Κληρονομιά και κριτική: Οι νεότεροι αρχαιολόγοι άσκησαν δριμεία κριτική στις καταστροφικές μεθόδους του Σλήμαν. Ωστόσο, αναγνωρίζεται ως ο άνθρωπος που απέδειξε ότι η ανασκαφή δεν είναι απλώς κυνήγι θησαυρού, αλλά ένα μέσο αποκατάστασης της γνώσης για τους αρχαίους πολιτισμούς, εισάγοντας την έρευνα με βάση τις αρχαίες πηγές.
Ο Σλήμαν πέθανε στη Νάπολη το 1890, και τάφηκε στην Αθήνα σε ένα μαυσωλείο που μοιάζει με αρχαίο ελληνικό ναό, σχεδιασμένο από τον Ερνστ Τσίλλερ.