Στη συνείδηση πολλών, η μετάφραση των αρχαίων ελληνικών κειμένων θεωρούνταν σχεδόν ιεροσυλία. Όμως, τη δεκαετία του '60, ένας καθηγητής τόλμησε να σταθεί απέναντι σε αυτό το ρεύμα. Το όνομά του ήταν Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος. Δεν φώναξε. Δεν κατέκρινε. Απλώς έπεισε. Και κυρίως, δίδαξε.
Η ιστορία του είναι ένα μάθημα για το πώς η αγάπη για τη γνώση μπορεί να σπάσει τα πιο ισχυρά ταμπού.
Το επιχείρημα της κατανόησης
Ο Θεοδωρακόπουλος πίστευε βαθιά ότι η σχέση μας με τους προγόνους μας δεν έπρεπε να βασίζεται στην τυφλή αποστήθιση, αλλά στην πραγματική κατανόηση. Είχε διδάξει σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και ήξερε τι σημαίνει «επικοινωνία».
Όταν δήλωσε δημόσια ότι «δεν είναι έγκλημα να διαβάζει ο νέος τον Θουκυδίδη στη γλώσσα του», η φράση του έπεσε σαν βόμβα. Το επιχείρημά του δεν ήταν γλωσσικό, αλλά παιδαγωγικό. Δεν ήθελε να κάνει τη ζωή των μαθητών ευκολότερη, αλλά να αποκαταστήσει το νόημα του αρχαίου λόγου. Όπως έλεγε ο ίδιος, «η σοφία των αρχαίων δεν κατοικεί στα φωνήεντα και τις καταλήξεις – αλλά στις ιδέες».
Μόνος απέναντι σε όλους
Οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές. Δάσκαλοι τον χλεύασαν, πολιτικοί τον αγνόησαν και εφημερίδες τον κατηγόρησαν ότι θέλει να «ξεθεμελιώσει το Έθνος». Κι όμως, ο Θεοδωρακόπουλος δεν έκανε πίσω. Επέμενε ότι το κράτος είχε χρέος να κάνει την Παιδεία κατανοητή και όχι μυστικιστική. Συνέχισε να μεταφράζει, όχι από ασέβεια, αλλά από αγάπη για τον αρχαίο πολιτισμό.
Η μεγαλύτερη δικαίωση για εκείνον ήταν τα λόγια φοιτητών που τον ευχαρίστησαν γιατί «επιτέλους κατάλαβαν τι λέει ο Πλάτωνας». Ήταν το βλέμμα ενός νέου που ένιωσε ότι ο αρχαίος λόγος του μιλάει προσωπικά.
Η κληρονομιά του σήμερα
Η επίσημη δικαίωση ήρθε αργά. Σταδιακά, το Υπουργείο Παιδείας άρχισε να εντάσσει μεταφρασμένα κείμενα στο Λύκειο. Το ταμπού είχε σπάσει.
Σήμερα, ο αγώνας του Θεοδωρακόπουλου έχει ξεχαστεί από τους πολλούς. Όμως η αληθινή κληρονομιά του βρίσκεται σε κάθε μαθητή που, χάρη σε εκείνον, διάβασε αρχαίους συγγραφείς και κατάλαβε γιατί τους αφορά. Όχι επειδή είναι Έλληνες, αλλά επειδή είναι άνθρωποι.