Το Επταπύργιο ή Γεντί Κουλέ στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν απλώς μια φυλακή. Για σχεδόν έναν αιώνα, υπήρξε ένα πραγματικό κολαστήριο, ένα σωφρονιστικό ίδρυμα συνώνυμο με τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις και την απόλυτη απελπισία. Τη δεκαετία του '80, καταγγελίες για την απάνθρωπη κατάσταση έφεραν στο φως ένα "κάτεργο του διαβόλου", αλλά χρειάστηκε ο αγώνας μιας ομάδας δικαστικών λειτουργών για να μπει οριστικά λουκέτο.
Βασανιστήρια και απελπισμένες κινήσεις
Ο εισαγγελέας Κώστας Λογοθέτης, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο κλείσιμο της φυλακής, περιέγραψε στη «Μηχανή του Χρόνου» τις φρικαλεότητες που αντίκρισε:
- Αυτοτραυματισμοί: Κρατούμενοι, σε κατάσταση απόγνωσης, κατάπιναν κουτάλια, σύρματα και θερμόμετρα, προτιμώντας τους φρικτούς πόνους ενός χειρουργείου από την κόλαση της φυλακής.
- Άγριες κακοποιήσεις: Η βία ήταν συστηματική, με τους φύλακες να απειλούν και να κακοποιούν όσους κρατούμενους τολμούσαν να καταγγείλουν τα βασανιστήρια.
Η έρευνα του Λογοθέτη, που ακολούθησε την αρχική έρευνα της εισαγγελέα Χρυσούλας Γιαταγάνα, αποκάλυψε πως όσα είχαν καταγγελθεί δεν ήταν ούτε τα μισά από την πραγματικότητα. Οι κρατούμενοι που κατέθεταν ανακαλούσαν τις καταθέσεις τους, καθώς απειλούνταν συνεχώς, ακόμη και μπροστά στους συγγενείς τους.
Μικροκύκλωμα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης
Ο αγώνας των εισαγγελέων ήταν άνισος. Ο Κώστας Λογοθέτης αποκάλυψε την ύπαρξη ενός «μικρού κυκλώματος» μέσα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης που προσπαθούσε να σαμποτάρει την έρευνα, αλλοιώνοντας στοιχεία και παρεμποδίζοντας την απονομή δικαιοσύνης.
Παρά τις τεράστιες πιέσεις, ο Λογοθέτης και η ομάδα του δεν υποχώρησαν, έχοντας την ηθική συμπαράσταση του μεγαλύτερου μέρους του δικαστικού σώματος και της κοινής γνώμης. Η επιμονή τους προκάλεσε «σεισμό» και οδήγησε στο κλείσιμο της φυλακής, δίνοντας τέλος σε μια σκοτεινή εποχή.
Απόδραση και εκτελέσεις: Το χρονικό του τρόμου
Το Γεντί Κουλέ δεν ήταν μόνο τόπος βασανιστηρίων, αλλά και χώρος εκτελέσεων. Στην πίσω πλευρά του, εκτελέστηκαν εγκληματίες αλλά και αριστεροί αγωνιστές του Εμφυλίου, με το μακάβριο θέαμα να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια ανήλικων παιδιών.
Ελάχιστοι ήταν οι κρατούμενοι που κατάφεραν να αποδράσουν από το κολαστήριο, όπως ο λήσταρχος Τζατζάς και ο γραμματέας του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης. Όμως, οι πιο τραγικές φιγούρες ήταν πάντα οι μελλοθάνατοι που περπατούσαν προς το τέλος τους, πληρώνοντας με τη ζωή τους είτε τα εγκλήματά τους είτε τις ιδέες τους.
Η ιστορία του Γεντί Κουλέ αποτελεί μια σκοτεινή σελίδα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, αλλά και ένα μνημείο του αγώνα για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.