.jpg)
Στη σύγχρονη ιστοριογραφία, προβάλλεται συχνά η θέση ότι η Αλβανία κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο (1940-1941) ήταν απλώς μια χώρα υπό κατοχή και ότι οποιαδήποτε βοήθεια προσέφεραν οι Αλβανοί στην Ιταλία ήταν αποτέλεσμα εξαναγκασμού. Ωστόσο, τα ιστορικά έγγραφα και τα επίσημα τηλεγραφήματα της εποχής αποκαλύπτουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα: αυτήν της πλήρους, εθελοντικής συνεργασίας και του ζωηρού ενθουσιασμού του αλβανικού λαού για τον πόλεμο κατά της Ελλάδας.
1. Η υποδοχή της ιταλικής εισβολής (1939)
Η υποταγή της Αλβανίας στην Ιταλία δεν συνάντησε σοβαρή αντίσταση.
- Άνευ αντίστασης: Η ιταλική εισβολή στο Δυρράχιο (Απρίλιος 1939) κράτησε μόλις πέντε ημέρες, χωρίς καμία ουσιαστική αντίσταση από την κυβέρνηση του βασιλιά Ζόγου.
- Πανηγυρική υποδοχή: Όπως σημειώνουν οι πηγές, ο αλβανικός λαός, στην πλειοψηφία του, υποδέχτηκε τα ιταλικά στρατεύματα με πανηγύρια και χαμόγελα, σηματοδοτώντας την πρόθεση για πολιτική και στρατιωτική ένωση με τη Ρώμη.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, ιδρύθηκε το Αλβανικό Φασιστικό Κόμμα, ένα κόμμα που ήταν «κατ’ εικόνα και ομοίωση» του ιταλικού, με μοναδικό σκοπό την πολιτική ενοποίηση με την Ιταλία.
2. Ο ενθουσιασμός για την επίθεση κατά της Ελλάδας
Καθώς τα σύννεφα του πολέμου πύκνωναν το καλοκαίρι του 1940, η αλβανική κοινωνία ήταν όχι μόνο συμμορφωμένη, αλλά και πρόθυμη για δράση.
- Πολεμική ρητορική: Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, Τσιάνο, έδωσε ρητή εντολή στον τοποτηρητή του στα Τίρανα, Francesco Jacomoni, να φροντίσει ώστε ο αλβανικός τύπος να «συνεχίζει τη ζωηρή του πολεμική εναντίον της Ελλάδας».
- Ανυπομονησία για δράση: Σε τηλεγράφημα του Αυγούστου του 1940, ο Jacomoni ανέφερε στον Τσιάνο: «Άπειρες είναι οι αιτήσεις για κατάταξη στα εθελοντικά σώματα… Παρατηρείται ζωηρό ενδιαφέρον και προσήλωση στις προσταγές… [και] ανυπομονησία για δράση».
- Διαβεβαίωση στον Μουσολίνι: Στις 15 Οκτωβρίου 1940, ο Jacomoni διαβεβαίωσε τον Μουσολίνι ότι «στην Αλβανία αναμένουν την ενέργεια με ανυπομονησία… ο ενθουσιασμός τους είναι τόσο ζωηρός ώστε τον τελευταίο καιρό έχουν κάπως δυσαρεστηθεί επειδή η ενέργεια δεν έχει ακόμα εκδηλωθεί».
3. Η συγκρότηση εθελοντικών και άτακτων σωμάτων
Η αλβανική κυβέρνηση συμμετείχε ενεργά στην προετοιμασία, συγκροτώντας μονάδες που θα ενσωματώνονταν στη μηχανή του ιταλικού στρατού.
- Ελαφρά τάγματα: Συγκροτήθηκαν 10 έως 12 ελαφρά τάγματα (συνολικής δύναμης 6.000 έως 7.000 ανδρών), κυρίως στη Νότια Αλβανία (τη Βόρεια Ήπειρο), την περιοχή που οι Ιταλοί θεωρούσαν ότι υπήρχαν τα «φιλελληνικά στοιχεία».
- Μυστικές επιχειρήσεις και Τσάμηδες: Το πιο σκοτεινό μέρος του σχεδίου αποκαλύφθηκε σε μυστικό υπόμνημα του Jacomoni (Οκτώβριος 1940), όπου δήλωνε ότι προετοίμαζε «Αλβανούς εξακριβωμένα πιστούς, ειδικά Τσαμουριώτες» για να εισέλθουν κρυφά στο ελληνικό έδαφος. Στόχος τους ήταν η δολιοφθορά (τηλεγραφικά/τηλεφωνικά σύρματα) και η συνεργασία με ομάδες πέρα από τα σύνορα.
- Συμμετοχή στην Κατοχή: Ένοπλα σώματα που πολέμησαν στο πλευρό των Ιταλών και συμμετείχαν στην κατοχή της Ελλάδας, τέθηκαν υπό τις διαταγές του Αλβανοτσάμη Ταγματάρχη Nourin Dino. Η δράση αυτών των ομάδων Τσάμηδων προκάλεσε την καταστροφή πολλών χωριών, όπως το Φανάρι και η Αγία Κυριακή.
Η εικόνα είναι σαφής: η ιταλική επίθεση ενισχύθηκε από ένα ισχυρό τοπικό στοιχείο—χιλιάδες Αλβανούς στρατιώτες και εθελοντές που πολέμησαν με αφοσίωση στο πλευρό του κατακτητή. Ακόμη και μετά την κατάληψη της Αθήνας, αλβανικό απόσπασμα παρέλασε μπροστά από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, φέροντας ιταλικές στολές.
Η μεταπολεμική αναθεώρηση της Ιστορίας
Παρά τις αδιάσειστες αποδείξεις για την πλήρη και εθελοντική συνεργασία της αλβανικής κοινωνίας, η μεταπολεμική Αλβανία επιχείρησε να διαστρεβλώσει την ιστορία.
Η Αλβανία έθεσε τον εαυτό της με τις «νικήτριες δυνάμεις» μετά τον πόλεμο, αξιώνοντας μάλιστα αποζημίωση ύψους 218 εκατομμυρίων δραχμών από την Ελλάδα.
Ωστόσο, η αλήθεια, όπως αποκαλύπτεται από τα έγγραφα, είναι μία: η συνεργασία με τους Ιταλούς ήταν πλήρης και εθελοντική, και οι προσπάθειες μεταπολεμικής αναθεώρησης δεν μπορούν να κρύψουν τη συμβολή της Αλβανίας στην πολεμική μηχανή του Άξονα κατά της Ελλάδας.