.jpg)
Ο Ιωάννης Μεταξάς υπήρξε μία από τις πιο πολυσυζητημένες προσωπικότητες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, καθώς το όνομά του συνδέθηκε με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και, φυσικά, με το ιστορικό «ΟΧΙ» του 1940. Ωστόσο, ο θάνατός του, στον κολοφώνα της δόξας του και εν μέσω του νικηφόρου Ελληνοϊταλικού Πολέμου, υπήρξε αιφνίδιος και μυστηριώδης, γεννώντας ερωτήματα και έντονες εικασίες για πιθανή δολοφονία. Ήταν δυνατόν ένας αρχηγός κράτους να πεθάνει από μια απλή επιπλοκή των αμυγδαλών;
Το επίσημο χρονικό και οι ιατρικές αμφιβολίες
Σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν, ο Ιωάννης Μεταξάς πέθανε στις 29 Ιανουαρίου 1941, από επιπλοκές που προέκυψαν από φλεγμονή στον φάρυγγα, η οποία εξελίχθηκε σε παραμυγδαλικό απόστημα.
- Αρχική αδιαθεσία: Στις 17 Ιανουαρίου 1941, ο Μεταξάς αισθάνθηκε μια ξαφνική αδιαθεσία, η οποία τον καθήλωσε στο σπίτι. Μία ημέρα αργότερα, στις 18 Ιανουαρίου, έκανε την τελευταία καταγραφή στο ημερολόγιό του, στέλνοντας μια επιστολή στους Άγγλους με την οποία ζητούσε επίμονα μεγαλύτερες στρατιωτικές ενισχύσεις από αυτές που του προσέφεραν.
- Επιδείνωση: Η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε γρήγορα, καταλήγοντας σε απόστημα. Αν και έγινε επιτυχής σχάση των αμυγδαλών, τις επόμενες ημέρες εμφανίστηκε υψηλός πυρετός και πύον.
- Τελευταίες ώρες: Κατά τις τελευταίες ημέρες, το επίσημο ανακοινωθέν έκανε λόγο για αιμορραγία στο έντερο και περιφερική ουρία στο αίμα. Παρά τις πολλαπλές μεταγγίσεις, ο Μεταξάς απεβίωσε στις 6:30 π.μ. της 29ης Ιανουαρίου.
- Η αμφισβήτηση: Η Λουκία Μεταξά (κόρη του) ζήτησε δεύτερη γνώμη από ξένο γιατρό, αλλά οι Έλληνες ιατροί το απέκλεισαν. Ο πανίσχυρος Υπουργός Ασφαλείας, Κωνσταντίνος Μανιαδάκης, είχε δηλώσει αργότερα χαρακτηριστικά: «εάν είχαμε βάλει τον Μεταξά σε ένα νοσοκομείο τρίτης θέσης, θα είχε ζήσει».
Το βρετανικό κίνητρο: Το «δεύτερο ΟΧΙ»
Οι φήμες για βρετανική ανάμειξη στον θάνατο του Μεταξά βασίζονται στο ισχυρό κίνητρο που είχαν οι Άγγλοι για να απομακρύνουν τον Έλληνα ηγέτη.
- Η προσέγγιση με τη Γερμανία: Ο Μεταξάς βρισκόταν σε θεωρητική προσέγγιση με τη Γερμανία για τη λήξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Ο στόχος του ήταν να αναγνωριστούν τα κεκτημένα εδάφη του ελληνικού στρατού, να αποφευχθεί περαιτέρω αιματοκύλισμα, και κυρίως, να αποτραπεί η γερμανική εισβολή.
- Η βρετανική πίεση: Οι Βρετανοί, ως κλασικοί σπιούνοι, ήθελαν πάση θυσία να ανοίξει μέτωπο ο Άξονας στα Βαλκάνια, ώστε να καθυστερήσει η εκστρατεία τους στη Σοβιετική Ένωση. Γι’ αυτό τον λόγο επέμεναν να στείλουν στρατιωτική δύναμη στην Ελλάδα.
- Η άρνηση του Μεταξά: Ο Μεταξάς αρνιόταν, λέγοντας: «Αν είναι να στείλετε δυνάμεις, στείλτε επαρκές στράτευμα... και όχι να μας στείλετε πέντε ονόματα, να προκαλέσουν τη γερμανική επίθεση». Ουσιαστικά, ο Μεταξάς είπε ένα δεύτερο ιστορικό «ΟΧΙ» στους Άγγλους, αρνούμενος να γίνει ο παράγοντας που θα προκαλούσε την εισβολή των πανίσχυρων τότε Γερμανών.
Η απομάκρυνση του Μεταξά «λύσε» τα χέρια των Άγγλων και της ελληνικής βασιλικής κυβέρνησης, οδηγώντας στην τελική αποδοχή βρετανικής στρατιωτικής βοήθειας, η οποία όντως προκάλεσε την γερμανική επίθεση.
Θεωρίες συνωμοσίας και παράλληλες δολοφονίες
Την υπόθεση της δολοφονίας ενισχύουν δύο άκρως ενδιαφέροντα περιστατικά:
1. Η κοινή μοίρα με τον βασιλιά Βόρις Γ'
Η θεωρία ότι οι Άγγλοι δηλητηρίασαν τον Μεταξά ενισχύεται από τον μυστηριώδη θάνατο του βασιλιά Βόρις Γ' της Βουλγαρίας (συμμάχου του Άξονα) το 1943.
- Συμπτώματα: Ο Βόρις παρουσίασε συμπτώματα που ο Γερμανός γιατρός (ο ίδιος που κλήθηκε να δει τον Μεταξά) παρατήρησε: τα κάτω άκρα του είχαν μαυρίσει.
- Αιτία θανάτου: Παρότι δεν έγινε αυτοψία, οι Γερμανοί γιατροί απεφάνθησαν ότι η αιτία θανάτου ήταν δηλητήριο από φίδι. Οι Βούλγαροι κατηγόρησαν τους Άγγλους.
- Υπόθεση: Η ομοιότητα στα συμπτώματα (μαύρα άκρα) και η ίδια αιτία θανάτου (δηλητήριο), οδηγεί στο σενάριο ότι ο Μεταξάς και ο βασιλιάς Βόρις είχαν κοινή μοίρα, καθώς και οι δύο ήταν πιθανό εμπόδιο στα σχέδια των Συμμάχων ή του Άξονα.
2. Η δολοφονία του Σπύρου Παξινού
Ο Σπύρος Παξινός, Διευθυντής της Αστυνομίας Αθηνών το 1941, φέρεται να εκμυστηρεύτηκε σε Βρετανό αξιωματούχο στο Κάιρο ότι θα αποκάλυπτε την αλήθεια γύρω από τον θάνατο του Μεταξά σε βιβλίο που θα εξέδιδε μετά τον πόλεμο.
- Η εξορία: Την επόμενη μέρα, ο Παξινός χαρακτηρίστηκε Γερμανός πράκτορας και εξορίστηκε στην Ινδία.
- Η δολοφονία: Μετά την αποφυλάκισή του, ο Παξινός δεν επέστρεψε στην Ελλάδα, αλλά εργάστηκε στο Πακιστάν, όπου δολοφονήθηκε μυστηριωδώς το 1958 για άγνωστο λόγο.
Συμπεράσματα
Δεδομένου ότι δεν διενεργήθηκε ποτέ νεκροψία και δεν βρέθηκαν άλλα στοιχεία, είναι αδύνατο να διατυπωθούν με σιγουριά τα αίτια θανάτου του Ιωάννη Μεταξά. Ωστόσο, η χρονική στιγμή, οι ιατρικές αντιφάσεις, ο Βρετανικός παράγοντας και οι παράλληλες μυστηριώδεις δολοφονίες (όπως του διαδόχου του, Αλέξανδρου Κορυζή, τρεις μήνες αργότερα) καθιστούν τον θάνατο του Μεταξά ένα από τα μεγαλύτερα ανεξιχνίαστα μυστήρια της νεότερης ελληνικής ιστορίας.