.jpg)
Στις τελευταίες ημέρες του Οκτωβρίου του 1940, μια βαριά ομίχλη σκέπασε τα αλβανικά σύνορα, κρύβοντας έναν ιταλικό στρατό έτοιμο να εισβάλει στην Ελλάδα. Για τον Μπενίτο Μουσολίνι, η κατάκτηση της Ελλάδας θα ήταν η στιγμή που θα αποδείκνυε ότι η φασιστική Ιταλία ήταν η νέα, ασταμάτητη Ρώμη. Όμως, τα βουνά της Ηπείρου ήταν αδιάφορα για τη φιλοδοξία του. Ήταν έτοιμα να θάψουν άλλη μια αυτοκρατορία.
Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου, ο Ιταλός πρέσβης επέδωσε τελεσίγραφο στην Αθήνα. Η απάντηση του Πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά έγινε μια πανεθνική κραυγή: «ΟΧΙ»! Ένα έθνος ξύπνησε, ενωμένο όχι από ιδεολογία, αλλά από το ένστικτο της επιβίωσης, έτοιμο να παλέψει για το δικαίωμα να σταθεί όρθιο.
Η ιταλική πλάνη και η οργή της φύσης
Η απόφαση του Μουσολίνι για πόλεμο δεν ήταν προϊόν στρατηγικής, αλλά αλαζονείας. Φθονώντας τις αστραπιαίες νίκες του Χίτλερ, αναζητούσε τη δική του γρήγορη κατάκτηση. Οι στρατηγοί του προειδοποίησαν για την απροετοιμασία του στρατού για έναν πόλεμο στα βουνά, αλλά ο Φασίστας ηγέτης αγνόησε κάθε προειδοποίηση, πεπεισμένος ότι η Αθήνα θα έπεφτε μέσα σε δύο εβδομάδες.
Καθώς οι Ιταλοί ξεκίνησαν την προέλασή τους από την Αλβανία, η ατελείωτη βροχή μετέτρεψε τους ορεινούς δρόμους σε ποτάμια λάσπης.
- Η περιφρόνηση της γεωγραφίας: Οι περήφανες μηχανοκίνητες φάλαγγες της Ρώμης διαλύθηκαν στα βουνά της Πίνδου, ένα λαβύρινθο από φαράγγια και γκρεμούς όπου τα τανκς ήταν άχρηστα.
- Η ελληνική γνώση: Οι Έλληνες, αντίθετα, γνώριζαν το έδαφος. Χωρικοί και βοσκοί οδηγούσαν τα στρατεύματα μέσα από αόρατα μονοπάτια. Κάθε χαράδρα έγινε οχυρό, κάθε κορυφογραμμή ένα τείχος αντίστασης.
Μέσα σε 11 ημέρες, η μεγάλη επίθεση του Μουσολίνι είχε βαλτώσει. Οι μονάδες απομονώθηκαν, λιμοκτονούσαν και οι διοικητές φώναζαν εντολές σε «φαντάσματα».
Η αντεπίθεση των λεόντων: Όταν οι Έλληνες πέρασαν τα σύνορα
Αντί να λυγίσουν, οι Έλληνες αντεπιτέθηκαν. Ξεχύθηκαν από τα βουνά και έδιωξαν τους εισβολείς πίσω στην Αλβανία. Για πρώτη φορά στον πόλεμο, ένας στρατός του Άξονα βρισκόταν σε υποχώρηση. Ο στρατηγός Αλέξανδρος Παπάγος ενορχήστρωσε μια αντεπίθεση που βασίστηκε στην ανθρώπινη αντοχή και τις μουλαροστοιχίες για την τροφοδοσία των στρατευμάτων.
- Διεθνής θαυμασμός: Από το Λονδίνο μέχρι το Κάιρο, οι τίτλοι των εφημερίδων πανηγύριζαν. Ένα μικρό έθνος είχε πει «όχι» σε μια αυτοκρατορία και το είχε κάνει πράξη. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ δήλωσε: «Στο εξής, θα λέμε ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες».
- Προέλαση: Οι Έλληνες ανακατέλαβαν τη μία πόλη μετά την άλλη (Κορυτσά, Αργυρόκαστρο). Μέχρι τον Δεκέμβριο, η ελληνική σημαία κυμάτιζε εντός της Αλβανίας. Ο στρατός του Μουσολίνι ήταν παγιδευμένος σε έναν πόλεμο φθοράς.
Ο χειμώνας ως σύμμαχος: Πίστη, αντοχή και ηθικό
Ο βαρύς χειμώνας ήταν ο πραγματικός, αδυσώπητος εχθρός, με θερμοκρασίες που πάγωναν τους νεκρούς στη θέση τους. Οι Ιταλοί στρατιώτες, θύματα της αλαζονείας των ηγετών τους, υπέστησαν τρομακτικές απώλειες από κρυοπαγήματα και έλλειψη εφοδίων.
Οι Έλληνες, όμως, αντιμετώπισαν την ίδια καταιγίδα με διαφορετική ψυχή. Πολεμούσαν για τα σπίτια τους, κινούνταν σαν φαντάσματα μέσα στην ομίχλη, με το ηθικό τους να διατηρείται ακμαίο από την πίστη και την εθνική ενότητα. Ο ίδιος ο Μουσολίνι, που επισκέφθηκε το μέτωπο, έγραψε στο ημερολόγιό του: «Οι Έλληνες πολεμούν σαν δαίμονες... τα βουνά είναι σκληρά».
Η κληρονομιά: Από το «ΟΧΙ» στην Εθνική Αντίσταση
Η ταπείνωση της Ιταλίας ανάγκασε τον Χίτλερ να παρέμβει για να σταθεροποιήσει τα Βαλκάνια πριν την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση. Τον Απρίλιο του 1941, η Γερμανική εισβολή (Επιχείρηση Μαρίτα) ξεκίνησε. Εξαντλημένες μετά από πέντε μήνες πολέμου, οι ελληνικές δυνάμεις δεν μπόρεσαν να αντέξουν τον κεραυνοβόλο πόλεμο (Blitzkrieg) της Βέρμαχτ. Στις 27 Απριλίου, τα γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στην Αθήνα.
Ακόμη και μετά την πτώση της, το πνεύμα του «ΟΧΙ» δεν έσβησε.
- Η Μάχη της Κρήτης: Τον Μάιο του 1941, η Μάχη της Κρήτης έγινε η μεγαλύτερη αεροπορική εισβολή στην ιστορία. Οι Κρητικοί, μαζί με τους Συμμάχους, πολέμησαν με πρωτοφανή μανία, αναγκάζοντας τον Χίτλερ να ορκιστεί ότι δεν θα χρησιμοποιούσε ξανά αλεξιπτωτιστές σε τέτοια κλίμακα.
- Η Αντίσταση: Η Κατοχή έφερε φρικτή πείνα και τρόμο, αλλά από αυτά γεννήθηκε η Εθνική Αντίσταση. Στα βουνά (ΕΛΑΣ) και στις πόλεις (ΕΑΜ), Έλληνες στρατιώτες, φοιτητές και αγρότες οργάνωσαν ένα δίκτυο δολιοφθοράς. Η θυσία και η δράση τους εξασφάλισαν ότι η Ελλάδα θα ξαναπολεμούσε μέχρι την τελική απελευθέρωση.
Η 28η Οκτωβρίου γιορτάζεται ως μια διαθήκη θάρρους, υπενθυμίζοντας στον κόσμο ότι η δύναμη της θέλησης ενός λαού μπορεί να καθορίσει την μοίρα.