.jpg)
Η ιστορία των Γενίτσαρων είναι ένα τραγικό παράδειγμα της αποτελεσματικότητας και της σκληρότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν η επίλεκτη μονάδα του σουλτάνου, μια στρατιωτική μηχανή που άλλαξε τη μοίρα πεδίων μάχης όπως το Κοσσυφοπέδιο το 1389, αλλά η δημιουργία τους κόστισε τον ξεριζωμό χιλιάδων παιδιών από τις χριστιανικές οικογένειες των Βαλκανίων.
1. Το παιδομάζωμα: Η πηγή της δύναμης
Η διαδικασία που γέννησε τους Γενίτσαρους ήταν το Ντεβσιρμέ (Devşirme), γνωστό ως παιδομάζωμα στα Βαλκάνια. Ήταν ένας εξαναγκασμένος αποχωρισμός που λάμβανε χώρα στις πλατείες των χωριών:
- Η επιλογή: Η οθωμανική διοίκηση συγκέντρωνε περιοδικά χριστιανόπαιδα και τα εξέταζε με βάση την ηλικία, την υγεία και την εμφάνιση.
- Οι αντιδράσεις: Οι θρήνοι των οικογενειών ήταν μάταιοι. Κάποιοι έκρυβαν τα παιδιά τους στα δάση ή αλλοίωναν την όψη τους, αλλά τις περισσότερες φορές, τα παιδιά χάνονταν στη σκόνη του καραβανιού.
- Η διαδρομή: Το ταξίδι προς τα στρατόπεδα ήταν σκληρό. Όσα παιδιά αρρώσταιναν ή κρίνονταν ακατάλληλα, δεν επέστρεφαν. Διανέμονταν σε τουρκικά σπίτια της Ανατολίας, όπου εξισλαμίζονταν σταδιακά μέσω της γλώσσας, της λατρείας και της εργασίας.
2. Η μεταμόρφωση: Από παιδί σε μηχανή πολέμου
Τα αγόρια που επιβίωναν έφταναν στην Κωνσταντινούπολη ή την Αδριανούπολη για να ενταχθούν στα στρατόπεδα νεοσύλλεκτων, μια αυστηρή βαθμίδα εκπαίδευσης.
- Διαγραφή ταυτότητας: Τα παλιά ονόματα σβήνονταν. Οι επαφές με το σπίτι καθίσταντο αδύνατες. Τα νανουρίσματα των βαλκανικών γλωσσών έδιναν τη θέση τους σε εμβατήρια του στρατώνα.
Εκπαίδευση: Μάθαιναν τουρκικά, φαρσί, ανάγνωση του Κορανίου, βασική αριθμητική και αδιάκοπη άσκηση.
- Όσοι ξεχώριζαν, επιλέγονταν για το παλατιανό σχολείο Εντερούν, που προόριζε στελέχη για τη διοίκηση και την αυλή.
- Οι πιο γεροδεμένοι κατέληγαν στο επίλεκτο σώμα των Γενιτσάρων.
- Ο στόχος: Στα πρώτα χρόνια απαγορευόταν ο γάμος, η ιδιοκτησία και κάθε εμπορική ενασχόληση. Ο σκοπός ήταν η δημιουργία ενός στενού πυρήνα απόλυτης πειθαρχίας, έτοιμου να δεχτεί τον θάνατο με μία μόνο διαταγή του Σουλτάνου.
Οι Γενίτσαροι έγιναν ο κινητήρας των στρατιωτικών επιτυχιών, διακρινόμενοι στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Ευρωπαίοι ταξιδιώτες τους περιέγραφαν ως μια απρόσωπη, ρυθμική μηχανή, μα η ενέργειά τους τροφοδοτούνταν από τα δάκρυα των μανάδων και μια καρδιά σκληραγωγημένη από τον αποχωρισμό.
3. Η διάλυση: Από φρουρός σε καθεστώς πίεσης
Από τον 16ο αιώνα και μετά, η τάξη άρχισε να χάνεται:
- Διαφθορά και χαλάρωση: Με δωροδοκίες, εισάγονταν στο σώμα παιδιά τουρκικής, αραβικής ή περσικής καταγωγής, ενώ οι απαγορεύσεις γάμου και περιουσίας χαλάρωσαν. Η γραμμή ανάμεσα στον στρατώνα και την αγορά θόλωσε.
Πολιτική επιρροή: Οι Γενίτσαροι μετατράπηκαν σε μια πολυπληθή ομάδα που διαπραγματευόταν και κυνηγούσε το ίδιον όφελος, λειτουργώντας ως συντεχνία μέσα στο κράτος.
- Η ισχύς τους ήταν τέτοια που θανατώθηκε ο Σουλτάνος Οσμάν Β' το 1622 και δολοφονήθηκε ο Σελίμ Γ' το 1808, επειδή επιχείρησαν μεταρρύθμιση και δημιουργία νέων μονάδων.
Τελικά, ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β', στηριζόμενος στο πυροβολικό, διέλυσε το σώμα το 1826 σε ένα γεγονός γνωστό στα οθωμανικά ως Βακάι Χαϊρίε (Ευτυχές Γεγονός). Η τάξη που μεγάλωσε με το παιδομάζωμα συντρίφτηκε από το ίδιο της το βάρος και την απώλεια της αρχικής πειθαρχίας.
Η ιστορία των Γενίτσαρων παραμένει ένας καθρέφτης δύο όψεων για τη βαλκανική μνήμη: στη μία, βλέπουμε ικανούς νέους που ανέβηκαν στην αυλή της αυτοκρατορίας, και στην άλλη, τον σιωπηλό θρήνο των μανάδων και τις γλώσσες που ξεριζώθηκαν από την πατρίδα.