.jpg)
Η ιστορία του Μενούση αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά και δραματικά κεφάλαια της ελληνικής παράδοσης, καθώς η αληθινή τραγική ιστορία που κρύβεται πίσω από το δημοφιλές δημοτικό τραγούδι της Ηπείρου (Θεσπρωτία/Πρέβεζα) έχει συγκλονίσει γενιές. Πρόκειται για ένα πραγματικό, δραματικό συμβάν με τραγικό τέλος, που μετουσιώθηκε σε τραγούδι με πανελλήνια απήχηση.
Η σκηνή του εγκλήματος: Ζήλια, κρασί και προδοσία
Η τραγική ιστορία του Μενούση εκτυλίσσεται στην Ήπειρο κατά την εποχή της απελευθέρωσης από τους Τούρκους. Ο Μενούσης ήταν ένα υπαρκτό πρόσωπο.
Το δράμα ξεκινά σε ένα κρασοπουλειό (ταβέρνα), όπου ο Μενούσης, ο φίλος του Μπερμπίλης, και ένας Τούρκος, ο Ρεσούλ-Αγάς (ή Αχμέτ σε κάποιες παραλλαγές), συναντιούνται για φαγητό και γλέντι. Καθώς το κρασί ρέει άφθονο και η παρέα μεθάει, η κουβέντα φτάνει στο αγαπημένο θέμα των ανδρών: τις όμορφες γυναίκες.
Ο Ρεσούλ-Αγάς απευθύνεται στον Μενούση και του λέει: «Όμορφη γυναίκα που 'χεις βρε Μενούσ' Αγά». Όταν ο Μενούσης ρωτά πού τη γνώρισε, ο Αγάς απαντά πως την είδε την προηγούμενη μέρα στο πηγάδι να παίρνει νερό, και μάλιστα «της 'δωσα το μαντήλι και μου το 'πλυνε». Περιγράφει ακόμα και τα ρούχα της, αναφέροντας ένα ασημένιο μεσοφόρι με χρυσό φλουρί.
Η ζήλια και ο θυμός του Μενούση, υποκινούμενα από τη μέθη, τον οδήγησαν στο αποτρόπαιο. Ο μεθυσμένος Μενούσης, επιστρέφοντας στο σπίτι, διαπράττει ένα έγκλημα πάθους και σφάζει τη γυναίκα του.
Το τραγικό μοιρολόι και η μετάνοια
Το τραγούδι κορυφώνεται με τη συγκλονιστική στιγμή της μετάνοιας. Το πρωί, όταν πια έχει ξεμεθύσει, ο Μενούσης συνειδητοποιεί το λάθος του και αρχίζει να θρηνεί και να μοιρολογάει την άτυχη γυναίκα του.
Τα λόγια του στο μοιρολόι είναι βαθιά θρηνητικά και ειρωνικά:
«Σήκου πάπια μ', σήκου χήνα μ', σήκου πέρδικα μ', Σήκω λούσου και χτενίσου κι έμπα στο χορό. Να σε δουν τα παλληκάρια να μαραίνονται, Να σε δω κι εγώ ο καημένος και να χαίρομαι»
Μέσα από το μοιρολόι, ο καημένος σύζυγος ζητά από τη νεκρή να σηκωθεί για να την καμαρώσει, δείχνοντας την τραγική συνειδητοποίηση της απώλειας που ο ίδιος προκάλεσε.
Πολιτισμική κληρονομιά
Η ιστορία του Μενούση διασώζεται σε πάνω από 100 παραλλαγές σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο (Ήπειρο, Θράκη, Θεσσαλία, Πελοπόννησο, Αιγαίο). Ο ρυθμός του τραγουδιού είναι συνήθως 6/4 και χορεύεται ως «ιδιότυπος Τσάμικος χορός», αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού πολιτισμού.