Η ακτινοβολία είναι μια έννοια που προκαλεί φόβο, ωστόσο εκτίθεται συνεχώς σε χαμηλά επίπεδα ιονίζουσας ακτινοβολίας—αυτής δηλαδή που έχει αρκετή ενέργεια για να αποσπάσει ηλεκτρόνια από τα άτομα. Το ερώτημα είναι: Ποιος δέχεται τη μέγιστη δόση ιονίζουσας ακτινοβολίας στον πλανήτη;
Αυτό το άρθρο εξερευνά τις πιο ραδιενεργές τοποθεσίες της Γης, χρησιμοποιώντας την ακτινοβολία μιας μπανάνας (περίπου 0,1 micro Sievert) ως μέτρο σύγκρισης για τις δόσεις.
1. Η φυσική ακτινοβολία του περιβάλλοντος
Η φυσική ακτινοβολία υποβάθρου προέρχεται από το έδαφος, τα πετρώματα, τον αέρα, ακόμη και το διάστημα.
- Φυσικό υπόβαθρο: Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα επίπεδα κυμαίνονται μεταξύ 0,1 και 0,2 micro Sievert ανά ώρα.
Αεροπορικά ταξίδια: Καθώς αυξάνεται το υψόμετρο, μειώνεται η ατμοσφαιρική ασπίδα από τις κοσμικές ακτίνες. Μέσα σε ένα αεροπλάνο, η ακτινοβολία μπορεί να φτάσει:
- 0,5 micro Sievert/ώρα στα 18.000 πόδια.
- Άνω των 3 micro Sievert/ώρα σε μεγάλα ύψη και κοντά στους πόλους.
2. Ιστορικές τοποθεσίες και πυρηνικά τεστ
Ορισμένες περιοχές που έχουν συνδεθεί με την πυρηνική ιστορία παρουσιάζουν σήμερα εκπληκτικά χαμηλά επίπεδα ραδιενέργειας.
- Χιροσίμα: Σχεδόν 70 χρόνια μετά την έκρηξη της πρώτης πυρηνικής βόμβας πάνω από την πόλη, τα επίπεδα ακτινοβολίας είναι μόλις 0,3 micro Sievert/ώρα, ελαφρώς υψηλότερα από το φυσικό υπόβαθρο.
- Τοποθεσία δοκιμής Trinity (Νέο Μεξικό): Εκεί όπου πυροδοτήθηκε η πρώτη πυρηνική βόμβα, τα επίπεδα είναι περίπου 0,8 micro Sievert/ώρα. Η έντονη θερμότητα δημιούργησε ένα πράσινο γυαλί, το Trinitite, το οποίο είναι ελαφρώς πιο ραδιενεργό.
- Το εργαστήριο της Marie Curie (Γαλλία): Στο χώρο όπου η Marie Curie κέρδισε δύο βραβεία Νόμπελ, ορισμένα αντικείμενα παραμένουν ραδιενεργά, όπως το πόμολο της πόρτας και το πίσω μέρος της καρέκλας της, όπου η ακτινοβολία φτάνει περίπου 1,7 micro Sievert/ώρα (10 φορές το φυσικό υπόβαθρο).
3. Οι πυρηνικές ζώνες αποκλεισμού (Chernobyl & Fukushima)
Τα ατυχήματα σε Τσέρνομπιλ και Φουκουσίμα δημιούργησαν ζώνες υψηλής μόλυνσης, ωστόσο, τα σημερινά επίπεδα στις επισκέψιμες περιοχές έχουν μειωθεί σημαντικά.
- Εξωτερική ζώνη Τσέρνομπιλ: Στο εξωτερικό του αντιδραστήρα 4, τα επίπεδα είναι περίπου 5 micro Sievert/ώρα. Μια ώρα παραμονής αντιστοιχεί σε μία οδοντιατρική ακτινογραφία. Η μείωση αυτή οφείλεται στην απομάκρυνση πολλών μέτρων επιφανειακού εδάφους.
- Ζώνη αποκλεισμού Φουκουσίμα: Παρόλο που η απελευθέρωση ραδιενεργού υλικού ήταν μικρότερη από την Τσέρνομπιλ (μόνο 10%), το υλικό είναι πιο πρόσφατο και δεν έχει αποσυντεθεί τόσο πολύ. Τα επίπεδα κυμαίνονται γύρω στα 5 έως 10 micro Sievert/ώρα, με την Ιαπωνία να ακολουθεί την ίδια τακτική καθαρισμού του εδάφους.
Το πιο ραδιενεργό σημείο (Υπόγειο νοσοκομείου Pripyat): Το πιο ραδιενεργό μέρος που επισκέφθηκε το ντοκιμαντέρ ήταν το υπόγειο του νοσοκομείου στο Pripyat, όπου πετάχτηκαν τα μολυσμένα ρούχα των πυροσβεστών του Τσέρνομπιλ. Εκεί, οι μετρήσεις έφτασαν τα 1.500 micro Sievert/ώρα.
- Συγκριτικά: Μία ώρα παραμονής εκεί θα έδινε δόση 2.000 micro Sievert, όσο η ετήσια δόση φυσικής ακτινοβολίας υποβάθρου.
4. Ο άγνωστος «νικητής»: Πνεύμονες καπνιστή
Παρά τις υψηλές δόσεις που δέχονται οι ακτινολόγοι (περιορισμός στα 50.000 micro Sievert/έτος) ή οι αστροναύτες (περίπου 80.000 micro Sievert σε 6 μήνες), ο άνθρωπος που δέχεται τη μεγαλύτερη δόση ιονίζουσας ακτινοβολίας ετησίως είναι ο μέσος καπνιστής.
- Η δόση του καπνιστή: Οι πνεύμονες ενός καπνιστή δέχονται κατά μέσο όρο 160.000 micro Sievert ακτινοβολίας κάθε χρόνο.
- Η αιτία: Αυτό οφείλεται στο ραδιενεργό πολώνιο και τον ραδιενεργό μόλυβδο που περιέχονται στον καπνό.
Συμπέρασμα: Δεν είναι οι κάτοικοι του Τσέρνομπιλ ή της Φουκουσίμα, ούτε οι εργαζόμενοι σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αυτοί που δέχονται τις υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας. Αυτή η «τιμή» ανήκει στον απλό μέσο καπνιστή, ο οποίος εκτός από καρκινογόνες ουσίες, εκτίθεται και σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ιονίζουσας ακτινοβολίας καθημερινά.