Μία από τις πιο σκοτεινές και πικρές σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 είναι ο αδελφοκτόνος Εμφύλιος Πόλεμος. Μέσα σε αυτό το κλίμα πολιτικής έχθρας και διχόνοιας, συντελέστηκε ένα από τα πιο τραγικά γεγονότα: η δολοφονία του Πάνου Κολοκοτρώνη, του πρωτότοκου γιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ο Πάνος, ένας μορφωμένος και ικανός αγωνιστής, έπεσε νεκρός από ελληνικά χέρια, πληρώνοντας το τίμημα της πολιτικής αντιπαράθεσης του πατέρα του.
Ποιος ήταν ο Πάνος Κολοκοτρώνης;
Ο Πάνος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε το 1800 στη Ζάκυνθο και ξεχώριζε για την αξιόλογη μόρφωσή του, καθώς γνώριζε καλά την ελληνική γραμματεία, την ιταλική και τη γαλλική γλώσσα. Ήταν μαθηματικός και είχε σπουδάσει στην Ακαδημία της Κέρκυρας.
Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και με την έναρξη της Επανάστασης, έσπευσε στην Πελοπόννησο. Εκεί συμμετείχε σε κρίσιμες μάχες, όπως στο Βαλτέτσι και στα Δερβενάκια κατά του Δράμαλη, όπου και διακρίθηκε. Υπήρξε ο πρώτος Πολιτάρχης της ελεύθερης Τρίπολης και αργότερα Φρούραρχος του Ναυπλίου. Η πολεμική του δράση τον καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικές μορφές του Αγώνα. Ήταν παντρεμένος με την Ελένη, κόρη της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας.
Το πολιτικό υπόβαθρο και ο Εμφύλιος
Η μοίρα του Πάνου συνδέθηκε άμεσα με τον δεύτερο εμφύλιο πόλεμο (1824) μεταξύ των Πελοποννησίων στρατιωτικών (με ηγέτη τον πατέρα του) και των κυβερνητικών δυνάμεων (Στερεοελλαδίτες και Νησιώτες).
Ως γιος και υποστηρικτής του Γέρου του Μοριά, βρέθηκε στην αντίπαλη πλευρά της κυβέρνησης, η οποία προσπαθούσε να επιβάλει την εξουσία της με τη βία στην Πελοπόννησο, φυλακίζοντας μάλιστα τον ίδιο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Κατά την προέλαση των κυβερνητικών στρατευμάτων, ο Πάνος προσπάθησε να αντισταθεί, αλλά οι άντρες του, επηρεασμένοι από τους αντιπάλους, λιποτάκτησαν, αφήνοντάς τον με ελάχιστους πιστούς συνοδούς.
Η άνανδρη δολοφονία και το οικτρό τέλος
Στις 13 Νοεμβρίου 1824 (ή 3 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο), κοντά στο χωριό Θάνα (πρώην Μπεσίρι) της Αρκαδίας, ο Πάνος Κολοκοτρώνης έπεσε σε ενέδρα και πυροβολήθηκε από κοντινή απόσταση, πιθανότατα από άντρες των κυβερνητικών δυνάμεων (μισθοφόροι Βούλγαροι ή Ρουμελιώτες). Η σφαίρα διαπέρασε το κρανίο του, προκαλώντας του ακαριαίο θάνατο σε ηλικία μόλις 24 ετών.
Το πιο οικτρό στοιχείο της δολοφονίας είναι η συμπεριφορά των δραστών. Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι φονιάδες όρμησαν στη σορό και την λαφυραγώγησαν. Αφαίρεσαν όλα τα βαρύτιμα όπλα και τα ρούχα του, ακόμα και τα εσώρουχά του, αφήνοντάς τον εντελώς γυμνό.
Η δολοφονία του Πάνου, η οποία χαρακτηρίστηκε ως πολιτική δολοφονία, αποτέλεσε το μεγαλύτερο πλήγμα για τον πατέρα του και σημάδεψε ανεξίτηλα την εμφύλια διαμάχη, λειτουργώντας ως τραγική υπενθύμιση των εσωτερικών διαιρέσεων κατά τη διάρκεια του Αγώνα.