Η ευλογιά αποτελεί μία από τις πιο καταστροφικές ασθένειες που αντιμετώπισε ποτέ το ανθρώπινο γένος, έχοντας αφανίσει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο πριν την τελική της εξάλειψη. Πρόκειται για μια ιογενή νόσο που μεταδίδεται κυρίως μέσω του αέρα και της στενής επαφής. Η περίοδος επώασης διαρκεί περίπου 12 ημέρες, κατά τις οποίες ο ασθενής δεν είναι μεταδοτικός, αλλά ο ιός εξαπλώνεται σιωπηλά στο σώμα. Τα πρώτα συμπτώματα θυμίζουν έντονα γρίπη, με υψηλό πυρετό, πονοκεφάλους και εμετούς, ενώ σύντομα εμφανίζονται οι χαρακτηριστικές πληγές στο στόμα και το εξάνθημα που καλύπτει ολόκληρο το σώμα. Οι πληγές αυτές γεμίζουν με πύον και μετατρέπονται σε σκληρές φουσκάλες, οι οποίες τελικά γίνονται κρούστες και πέφτουν, αφήνοντας συχνά βαθιά σημάδια στο δέρμα ή προκαλώντας ακόμα και τύφλωση.
Ιστορικά, η ευλογιά υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην πτώση μεγάλων πολιτισμών και την έκβαση πολέμων. Η εξάπλωσή της ακολουθούσε τις εμπορικές οδούς και τις μετακινήσεις των στρατευμάτων, προκαλώντας βιβλικές καταστροφές. Ιδιαίτερα τραγική ήταν η επίδρασή της στους ιθαγενείς πληθυσμούς της Αμερικής κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας. Στην κατάκτηση της αυτοκρατορίας των Αζτέκων από τον Ερνάν Κορτές, η ευλογιά αφάνισε το 75% έως 90% του πληθυσμού, καθιστώντας την κατάκτηση πολύ πιο εύκολη. Υπάρχουν μάλιστα καταγεγραμμένες περιπτώσεις, όπως το 1763 στο Φορτ Πιτ, όπου χρησιμοποιήθηκαν μολυσμένες κουβέρτες ως ένα από τα πρώτα δείγματα βιολογικού πολέμου εναντίον των ιθαγενών.
Η πρώτη προσπάθεια αντιμετώπισης της νόσου ήταν ο «ενοφθαλμισμός» (variolation), μια μέθοδος όπου χρησιμοποιούνταν υλικό από ασθενείς για να προκληθεί μια ήπια μορφή της νόσου στον υγιή πληθυσμό. Αν και παρείχε ανοσία, η μέθοδος ενείχε κινδύνους και δεν μπορούσε να εξαλείψει τον ιό. Η πραγματική επανάσταση ήρθε τον 18ο αιώνα από τον δρα Έντουαρντ Τζένερ. Παρατηρώντας ότι οι γαλακτοκόμοι που είχαν κολλήσει την ήπια ευλογιά των αγελάδων παρέμεναν απρόσβλητοι από την ανθρώπινη ευλογιά, ο Τζένερ ανέπτυξε το πρώτο εμβόλιο. Παρά τις αρχικές αντιδράσεις και τον σκεπτικισμό της εποχής, η μέθοδός του αποδείχθηκε σωτήρια και έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα παγκόσμια εκστρατεία εμβολιασμού.
Η οριστική εξάλειψη της ευλογιάς επιτεύχθηκε μέσω μιας γιγαντιαίας συντονισμένης προσπάθειας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που ξεκίνησε το 1967. Ομάδες γιατρών και νοσηλευτών ταξίδεψαν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, από την Αφρική μέχρι την Ινδία, εμβολιάζοντας κάθε άνθρωπο στις πληγείσες περιοχές. Ο τελευταίος θάνατος από ευλογιά καταγράφηκε το 1978 λόγω εργαστηριακού ατυχήματος, και το 1980 η νόσος κηρύχθηκε επίσημα εξαλειφθείσα. Σήμερα, ο ιός φυλάσσεται μόνο σε δύο εργαστήρια υψίστης ασφαλείας στη Σιβηρία και την Ατλάντα. Η νίκη κατά της ευλογιάς παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, αποδεικνύοντας τι μπορούμε να καταφέρουμε όταν συνεργαζόμαστε για το κοινό καλό.