Ο Ουίλιαμ Χάμιλτον υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες των θαλασσών κατά τη διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων. Ιρλανδικής καταγωγής, ο Χάμιλτον ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στο βρετανικό ναυτικό το 1801, επιδεικνύοντας γρήγορα τις ηγετικές του ικανότητες. Το 1820 ανέλαβε τη διοίκηση της φρεγάτας «Κάμπριαν», ενός πλοίου που έμελλε να συνδεθεί άρρηκτα με τις εξελίξεις στο Αιγαίο Πέλαγος κατά τα πρώτα κρίσιμα χρόνια της Επανάστασης του 1821.
Ως διοικητής της αγγλικής ναυτικής μοίρας στο Αρχιπέλαγος, ο Χάμιλτον είχε την αποστολή να προστατεύει το εμπορικό ναυτικό και να καταστέλλει την πειρατεία. Ωστόσο, ο ρόλος του ξεπέρασε τα στενά στρατιωτικά όρια. Λειτούργησε ως ένας άτυπος διπλωματικός μεσολαβητής ανάμεσα στην Αγγλία, την επαναστατημένη Ελλάδα και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι συναντήσεις του με τους Έλληνες αξιωματούχους δεν ήταν απλές τυπικές επαφές, αλλά ουσιαστικές συζητήσεις που συχνά επηρέαζαν τη ροή των γεγονότων.
Η Εμπιστοσύνη των Ελλήνων και ο Ρόλος του «Φίλου»
Παρά το γεγονός ότι εκπροσωπούσε μια μεγάλη δύναμη που τηρούσε αρχικά στάση ουδετερότητας, ο Χάμιλτον κατάφερε να κερδίσει την απόλυτη εμπιστοσύνη των Ελλήνων. Πολιτικοί, οπλαρχηγοί και πρόκριτοι τον θεωρούσαν ειλικρινή φίλο της Ελλάδας και ζητούσαν συχνά τη συμβουλή του για κρίσιμα ζητήματα. Ο σεβασμός προς το πρόσωπό του ήταν τόσο μεγάλος, που οι αποφάσεις του γίνονταν δεκτές ακόμη και όταν δεν ήταν ευνοϊκές για την ελληνική πλευρά, καθώς όλοι αναγνώριζαν την ακεραιότητα του χαρακτήρα του.
Ο Άγγλος αξιωματικός περνούσε αμέτρητες ώρες συζητώντας με τους πρωτεργάτες του αγώνα κάθε φορά που το πλοίο του αγκυροβολούσε σε ελληνικές ακτές. Για τους Φιλέλληνες και τους Έλληνες αγωνιστές, ο Χάμιλτον δεν ήταν απλώς ένας ξένος αξιωματικός, αλλά ένας άνθρωπος που κατανοούσε βαθιά το δίκαιο του αγώνα τους, προσπαθώντας ταυτόχρονα να ισορροπήσει ανάμεσα στα καθήκοντά του και τη συμπάθεια που έτρεφε για το έθνος που αναγεννιόταν.
Ο Ιστορικός Διάλογος με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη
Μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στη δράση του Χάμιλτον ήταν η συνάντησή του με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη μετά την κατάληψη του Ναυπλίου. Ο Χάμιλτον, ενεργώντας ως μεσολαβητής, πρότεινε στον αρχιστράτηγο έναν συμβιβασμό με τους Τούρκους υπό την εγγύηση της Αγγλίας. Η πρόταση αυτή έδωσε την ευκαιρία στον Γέρο του Μοριά να διατυπώσει μία από τις πιο εμβληματικές απαντήσεις της Επανάστασης, ξεκαθαρίζοντας πως η μόνη επιλογή ήταν η ελευθερία ή ο θάνατος.
Όπως περιγράφει ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του, εξήγησε στον Άγγλο πλοίαρχο πως οι Έλληνες δεν έκαναν ποτέ πραγματικό συμβιβασμό με τον κατακτητή. Όταν ο Χάμιλτον ρώτησε για τη «βασιλική φρουρά» του τελευταίου αυτοκράτορα, ο Κολοκοτρώνης απάντησε με υπερηφάνεια πως η φρουρά είναι οι Κλέφτες και τα απάτητα φρούρια είναι η Μάνη, το Σούλι και τα ελληνικά βουνά. Ο διάλογος αυτός ήταν τόσο καταλυτικός που, σύμφωνα με τον Κολοκοτρώνη, ο Χάμιλτον δεν επιχείρησε ξανά να μιλήσει για συμβιβασμό, αναγνωρίζοντας το αδούλωτο φρόνημα των Ελλήνων.
Η Παρακαταθήκη του Χάμιλτον στον Αγώνα
Η παρουσία του Ουίλιαμ Χάμιλτον στο Αιγαίο υπήρξε καθοριστική για τη διεθνοποίηση του ελληνικού ζητήματος. Η στάση του βοήθησε στη σταδιακή αλλαγή της αγγλικής εξωτερικής πολιτικής, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη μετέπειτα στήριξη των Μεγάλων Δυνάμεων. Η ιστορία τον κατέγραψε ως έναν δίκαιο άνθρωπο που, μέσα στη δίνη του πολέμου, κατάφερε να διατηρήσει την ανθρωπιά του και να κερδίσει μια θέση στην καρδιά των αγωνιστών της ανεξαρτησίας.