Η ιστορία της ελληνικής ναυτιλίας έχει σημαδευτεί από στιγμές πόνου, όμως ελάχιστες τραγωδίες μπορούν να συγκριθούν με τον υγρό τάφο που στήθηκε 23 ναυτικά μίλια ανοιχτά της Μήλου. Τα ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου 1966, η βραχονησίδα Φαλκονέρα έγινε το σκηνικό ενός δράματος που στοίχισε τη ζωή σε 241 ανθρώπους. Το επιβατηγό-οχηματαγωγό πλοίο «Ηράκλειο», που εκτελούσε το δρομολόγιο Χανιά-Πειραιάς, βυθίστηκε μέσα σε ελάχιστα λεπτά, αποδεικνύοντας με τον πιο σκληρό τρόπο πως η εγκληματική αμέλεια και ο αθέμιτος ανταγωνισμός μπορούν να αποβούν μοιραία.
Εκείνη την εποχή, η μάχη για την κυριαρχία στις ακτοπλοϊκές γραμμές ήταν αμείλικτη. Η εταιρεία Τυπάλδου, στην προσπάθειά της να κερδίσει το επιβατικό κοινό, προέβαλε ως κύριο πλεονέκτημα την ταχύτητα των πλοίων της. Τα πλοία «Χανιά» και «Ηράκλειο» διαφημίζονταν ως τα ταχύτερα της γραμμής, όμως πίσω από τη λάμψη της ταχύτητας κρύβονταν σοβαρές παραλείψεις και μια επικίνδυνη σιγουριά ότι το κακό δεν θα συνέβαινε ποτέ.
Το Μοιραίο Φορτηγό και η Καθυστέρηση του Απόπλου
Η μοίρα του «Ηράκλειο» φαίνεται πως σφραγίστηκε πριν καν λύσει κάβους από το λιμάνι των Χανίων. Αν και η αναχώρηση ήταν προγραμματισμένη για τις 7 το απόγευμα, σημειώθηκε μια εικοσάλεπτη καθυστέρηση για να επιβιβαστεί ένα τελευταίο φορτηγό-ψυγείο 25 τόνων, φορτωμένο με εσπεριδοειδή. Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις του λιμενάρχη, το πράσινο φως δόθηκε και το βαρύ όχημα δέθηκε βιαστικά στο γκαράζ. Την ίδια ώρα, στο πέλαγος λυσσομανούσαν άνεμοι εντάσεως 8 έως 9 Μποφώρ, μια δύναμη της φύσης που κανείς δεν φαινόταν να υπολογίζει σωστά.
Καθώς το πλοίο έπλεε προς το Μυρτώο πέλαγος, η έντονη θαλασσοταραχή προκάλεσε μετατόπιση των φορτίων. Τα 16 φορτηγά και τα υπόλοιπα οχήματα στο γκαράζ μετατράπηκαν σε φονικές μάζες που χτυπούσαν ανεξέλεγκτα τα τοιχώματα. Λίγο μετά τις 2 τα ξημερώματα, το φορτηγό με τα πορτοκάλια άρχισε να χτυπά με μανία τον καταπέλτη. Μετά από τρία σφοδρά χτυπήματα, ο καταπέλτης υποχώρησε, το γκαράζ πλημμύρισε ακαριαία και το πλοίο εξέπεμψε το τελευταίο, ανατριχιαστικό σήμα στον ασύρματο: «Βυθίζομαι».
Μια Άνιση Μάχη με τα Κύματα και η Καθυστερημένη Διάσωση
Οι επιβάτες, οι περισσότεροι από τους οποίους κοιμούνταν στις καμπίνες τους, βρέθηκαν ξαφνικά να παλεύουν για τη ζωή τους στα παγωμένα νερά. Η έλλειψη οργανωμένου σχεδίου διάσωσης και η ολιγωρία των αρχών αποδείχθηκαν καταστροφικές. Χρειάστηκαν τέσσερις ολόκληρες ώρες μέχρι το Υπουργείο Ναυτιλίας να δώσει εντολή για βοήθεια, με τους πρώτους διασώστες να φτάνουν στο σημείο της τραγωδίας το μεσημέρι της επόμενης ημέρας. Από τους εκατοντάδες επιβαίνοντες, μόνο 47 κατάφεραν να σωθούν, ενώ μόλις 65 σοροί αναγνωρίστηκαν.
Οι έρευνες που ακολούθησαν αποκάλυψαν μια σειρά από σοκαριστικές αλήθειες. Το «Ηράκλειο» δεν διέθετε καν κανονικό πιστοποιητικό χρήσης και δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει πάρει άδεια απόπλου. Η δικαστική απόφαση του 1968 καταδίκασε τους υπεύθυνους της εταιρείας σε ποινές φυλάκισης 5 έως 7 ετών, προκαλώντας την οργή των συγγενών για την επιείκεια των ποινών. Η εταιρεία «Typaldos Lines» έκλεισε οριστικά, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό και μια ανοιχτή πληγή στην ελληνική κοινωνία.
Άλκηστις Αγοραστάκη: Η Ηρωίδα που Αυτοθυσιάστηκε
Μέσα στο σκοτάδι της Φαλκονέρας, έλαμψε η μορφή της Άλκηστης Αγοραστάκη. Η 22χρονη τελειόφοιτος της Φιλοσοφικής ταξίδευε για τις εξετάσεις της, όμως όταν το πλοίο άρχισε να βυθίζεται, επέδειξε απίστευτο σθένος. Σύμφωνα με μαρτυρίες διασωθέντων, η Άλκηστις έτρεχε στους διαδρόμους ξυπνώντας τον κόσμο και βοηθώντας τους συνεπιβάτες της να βρουν σωσίβια και σχεδίες. Παρά την ηρωική της προσπάθεια, η ίδια δεν κατάφερε να επιζήσει, αφήνοντας την τελευταία της πνοή στο νερό λίγο μετά τις 6 το πρωί.
Η Ακαδημία Αθηνών τίμησε αργότερα τη μνήμη της για τον αλτρουισμό και την αυταπάρνησή της. Η θυσία της Άλκηστης παραμένει μέχρι σήμερα το σύμβολο της ανθρωπιάς που στάθηκε όρθιο απέναντι στην εγκληματική αδιαφορία. Το ναυάγιο της Φαλκονέρας δεν ήταν απλώς ένα ατύχημα· ήταν ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα που άλλαξε για πάντα τους κανόνες ασφαλείας στην ελληνική ναυσιπλοΐα, υπενθυμίζοντας πως η ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει ποτέ να θυσιάζεται στο βωμό του κέρδους.