Ο Φώτης Γιαγκούλας αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ελληνικής υπαίθρου στις αρχές του 20ού αιώνα. Η δράση του, που εκτυλίχθηκε κυρίως στα βουνά του Ολύμπου και των Πιερίων, τον κατέταξε στη λίστα των πιο καταζητούμενων ληστράρχων της εποχής, δημιουργώντας έναν θρύλο που επιβιώνει μέχρι σήμερα. Για άλλους ήταν ένας αδίστακτος εγκληματίας και για άλλους ένας «κοινωνικός ληστής» που προσπαθούσε να αποδώσει δικαιοσύνη με τον δικό του, αιματηρό τρόπο, ισορροπώντας ανάμεσα στην ωμή βία και τις πράξεις φιλανθρωπίας προς τους αδύναμους.
Η είσοδός του στην παρανομία δεν ήταν τυχαία, καθώς η εκδίκηση για οικογενειακές αδικίες και η σύγκρουση με το τότε κατεστημένο τον ώθησαν στα βουνά. Ο Γιαγκούλας έγινε γρήγορα ο φόβος και ο τρόμος των πλουσίων και των εκπροσώπων της εξουσίας, ενώ το όνομά του συνδέθηκε με πολυάριθμους φόνους που εκτελούσε με χαρακτηριστική ψυχραιμία. Παράλληλα όμως, η λαϊκή παράδοση τον θέλει να μοιράζει μέρος των λαφύρων του σε φτωχές οικογένειες, να προστατεύει τους αδύνατους και να χρηματοδοτεί γάμους κοριτσιών που δεν είχαν προίκα, γεγονός που του εξασφάλισε τη σιωπή και την υποστήριξη πολλών χωρικών.
Το τέλος του Γιαγκούλα γράφτηκε το 1925, μετά από μια επική καταδίωξη και συμπλοκή με το απόσπασμα της Χωροφυλακής. Ο θάνατός του και η δημόσια έκθεση του κεφαλιού του μαζί με εκείνα των συντρόφων του, σηματοδότησαν το τέλος μιας εποχής όπου η ληστοκρατία στην Ελλάδα βρισκόταν σε έξαρση. Η προσωπικότητά του παρέμεινε ανεξίτηλη στη μνήμη του κόσμου, εμπνέοντας λαϊκά αναγνώσματα, δημοτικά τραγούδια και ιστορικές έρευνες που προσπαθούν να ερμηνεύσουν τη διττή φύση ενός ανθρώπου που μπορούσε την ίδια στιγμή να αφαιρεί ζωές και να προσφέρει ελπίδα στους κατατρεγμένους.
Σήμερα, ο Φώτης Γιαγκούλας αντιμετωπίζεται ως ένα ιστορικό φαινόμενο που αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές ανισότητες και την έλλειψη κράτους δικαίου της τότε Ελλάδας. Η ιστορία του μας υπενθυμίζει πώς η απόγνωση και η αδικία μπορούν να γεννήσουν ήρωες και αντιήρωες, των οποίων η δράση παραμένει αντικείμενο μελέτης και θαυμασμού ή αποτροπιασμού. Ο λήσταρχος με τη «Παρδάλα», το θρυλικό του μαχαίρι, παραμένει κομμάτι της ελληνικής λαογραφίας, συμβολίζοντας την αιώνια πάλη ανάμεσα στον νόμο και το άγραφο δίκαιο του βουνού.