Η σύλληψη και η επακόλουθη εκτέλεση του Σαντάμ Χουσεΐν σηματοδότησαν το τέλος μιας από τις πιο βίαιες δικτατορίες στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Ο Σαντάμ κυβέρνησε το Ιράκ από το 1979 έως το 2003, εφαρμόζοντας ένα καθεστώς που χαρακτηρίστηκε από ωμή βία, τη χρήση χημικών όπλων κατά του ίδιου του του λαού —ειδικά εναντίον των Κούρδων— και καταστροφικούς πολέμους με γειτονικές χώρες, όπως ο Ιράν-Ιράκ πόλεμος και η εισβολή στο Κουβέιτ. Μετά την αμερικανοβρετανική εισβολή το 2003, ο άλλοτε πανίσχυρος ηγέτης έγινε ο νούμερο ένα στόχος στην περίφημη «τράπουλα» με τους πιο καταζητούμενους Ιρακινούς αξιωματούχους, όπου κατείχε τη θέση του Άσου Μπαστούνι.
Η καταδίωξη του Σαντάμ διήρκεσε εννέα μήνες και έλαβε τέλος τον Δεκέμβριο του 2003 με την Επιχείρηση «Κόκκινη Αυγή». Οι αμερικανικές δυνάμεις, αξιοποιώντας πληροφορίες από το στενό του περιβάλλον, τον εντόπισαν σε μια αυτοσχέδια κρύπτη, μια «τρύπα αράχνης», κοντά στη γενέτειρά του, το Τικρίτ. Η εικόνα του εξαθλιωμένου δικτάτορα με την απεριποίητη γενειάδα κατά τη διάρκεια των ιατρικών εξετάσεων που μεταδόθηκαν παγκοσμίως, αποτέλεσε μια στιγμή βαθιάς ταπείνωσης, αν και προκάλεσε αντιδράσεις σχετικά με τον σεβασμό των διεθνών συμβάσεων για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου.
Η δίκη που ακολούθησε ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του Ιράκ ήταν γεμάτη εντάσεις, ξεσπάσματα του ίδιου του Σαντάμ και δολοφονίες δικηγόρων, γεγονότα που οδήγησαν πολλούς να αμφισβητήσουν τη δικαιότητα της διαδικασίας. Τελικά, ο Σαντάμ καταδικάστηκε σε θάνατο για τη σφαγή 148 Σιιτών στο Ντουτζέιλ, μια πράξη αντιποίνων μετά από μια απόπειρα δολοφονίας εναντίον του το 1982. Παρά τις προσπάθειες έφεσης, η ποινή παρέμεινε αμετάκλητη, με το δικαστήριο να επιδιώκει την ταχεία ολοκλήρωση της υπόθεσης.
Τα ξημερώματα της 30ης Δεκεμβρίου 2006, ο Σαντάμ Χουσεΐν οδηγήθηκε στην αγχόνη στο στρατόπεδο Camp Justice στη Βαγδάτη. Οι τελευταίες του στιγμές, που καταγράφηκαν κρυφά σε βίντεο από κινητό τηλέφωνο, έδειξαν έναν άνδρα που αντιμετώπιζε τους δημίους του εν μέσω ύβρεων και θρησκευτικών προσευχών. Η εκτέλεσή του θεωρήθηκε από πολλούς ως μια προσπάθεια νομιμοποίησης της νέας ιρακινής κυβέρνησης, ωστόσο η κληρονομιά του καθεστώτος του, το οποίο ευθύνεται για τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, συνεχίζει να ρίχνει βαριά τη σκιά του πάνω από την ιστορία του Ιράκ.