Φανταστείτε να ανακαλύπτετε μια μοιραία «τρύπα» στο σύστημα μιας κρατικής λοταρίας, η οποία σας επιτρέπει να γνωρίζετε ποιο δελτίο κερδίζει πριν καν το ξύσετε. Οι περισσότεροι θα έβλεπαν σε αυτή την ανακάλυψη το εισιτήριο για μια ζωή γεμάτη πλούτη. Ο Μοράχ Σριβάσταβα, όμως, επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο, κερδίζοντας επάξια τον τίτλο ενός εκ των πιο έντιμων ανθρώπων στον πλανήτη. Πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια στον Καναδά, ο ιδιοφυής αυτός επιστήμονας απέδειξε ότι η ηθική και η μαθηματική ακρίβεια μπορούν να συμβαδίσουν, προστατεύοντας το κοινό από ένα ελαττωματικό τυχερό παιχνίδι.
Ο Σριβάσταβα δεν ήταν ένας τυχαίος παίκτης, αλλά ένας κορυφαίος στατιστικολόγος με πτυχία από το MIT και το Στάνφορντ. Η καθημερινότητά του περιελάμβανε την ανάλυση δεδομένων για ορυχεία χρυσού, όπου υπολόγιζε τις πιθανότητες εντοπισμού κοιτασμάτων. Με εκπαιδευμένο μάτι στην εύρεση μοτίβων και αριθμητικών ανωμαλιών, ο Σριβάσταβα ήρθε σε επαφή με μια έκδοση του «Ξυστό» μέσω ενός φίλου του. Παρατηρώντας ένα νικητήριο δελτίο, συνειδητοποίησε γρήγορα ότι οι αριθμοί που εμφανίζονταν στο χαρτί δεν ήταν καθόλου τυχαίοι, αλλά ακολουθούσαν μια συγκεκριμένη λογική που «πρόδιδε» το αποτέλεσμα.
Το Μαθηματικό Μυστικό Πίσω από το Γκρίζο Κάλυμμα
Η ανακάλυψη του Σριβάσταβα βασίστηκε στη συχνότητα εμφάνισης των αριθμών. Παρατήρησε ότι κάθε λαχνός είχε ορισμένους φανερούς αριθμούς και άλλους κρυμμένους κάτω από την ειδική επίστρωση. Αναλύοντας τη δομή του παιχνιδιού, κατάλαβε ότι αν ένας αριθμός εμφανιζόταν μόνο μία φορά στους εμφανείς πίνακες, υπήρχε τεράστια πιθανότητα να επαναλαμβάνεται και στο κρυφό τμήμα. Αν κατάφερνε να εντοπίσει τρεις τέτοιους «μοναδικούς» αριθμούς στη σειρά, ήξερε με ακρίβεια 90% ότι κρατούσε στα χέρια του έναν κερδοφόρο λαχνό, χωρίς καν να χρειαστεί να τον ξύσει.
Το παιχνίδι, όπως εξήγησε αργότερα, δεν μπορούσε να είναι απόλυτα τυχαίο, καθώς η εκδότρια εταιρεία έπρεπε να ελέγχει με ακρίβεια τις πληρωμές και τα κέρδη της. Αυτή η ανάγκη για έλεγχο δημιούργησε ένα στατιστικό αποτύπωμα που ο Σριβάσταβα κατάφερε να αποκρυπτογραφήσει. Αντί όμως να γυρίσει τα πρακτορεία και να μαζέψει όλα τα κερδισμένα δελτίο, ο Καναδός στατιστικολόγος αποφάσισε να ενημερώσει τις αρμόδιες αρχές. Η αντίδραση ήταν ακαριαία, καθώς το παιχνίδι αποσύρθηκε από την αγορά μόλις μία ημέρα μετά την καταγγελία του.
Ηθική, Λογική και μια Σπάνια Προσωπικότητα
Η απόφαση του Σριβάσταβα να αποκαλύψει το σφάλμα αντί να το εκμεταλλευτεί, είχε και μια δόση ψυχρής λογικής. Ως επιτυχημένος επιστήμονας, υπολόγισε ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν για να εντοπίζει νικητήριους λαχνούς θα του απέφερε λιγότερα χρήματα από την επικερδή εργασία του στα ορυχεία χρυσού. Ωστόσο, η κίνησή του παραμένει μια σπάνια πράξη ακεραιότητας. Στη δική του οπτική, το να «κλέψει» το σύστημα δεν ήταν πρόκληση, αφού το μυστικό είχε ήδη λυθεί στο μυαλό του.
Η ιστορία του Μοράχ Σριβάσταβα παραμένει ένα φωτεινό παράδειγμα στον κόσμο των πιθανοτήτων. Απέδειξε ότι η ευφυΐα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το κοινό καλό, ενώ παράλληλα εξέθεσε την ψευδαίσθηση της απόλυτης τύχης που συχνά προωθούν τα τυχερά παιχνίδια. Ιδιοφυής, ηθικός και απόλυτα ειλικρινής, ο άνθρωπος αυτός θύμισε σε όλους ότι μερικές φορές η μεγαλύτερη ικανοποίηση δεν έρχεται από τα κέρδη, αλλά από την επίλυση ενός γρίφου και την τήρηση των αρχών σου.