Η ιστορία της ελληνικής μοναρχίας κατά τον 20ό αιώνα σφραγίστηκε από τις προσωπικότητες των δύο τελευταίων βασιλέων, του Παύλου Α' και του Κωνσταντίνου Β', οι οποίοι βρέθηκαν στο επίκεντρο κρίσιμων πολιτικών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Μετά την ταραγμένη περίοδο του Μεσοπολέμου και τις συνέπειες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η βασιλεία του Παύλου ξεκίνησε σε μια εποχή όπου η Ελλάδα προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές του Εμφυλίου και να ανασυγκροτηθεί. Ο Παύλος, σε συνεργασία με τη βασίλισσα Φρειδερίκη, επιχείρησε να διαδραματίσει σταθεροποιητικό ρόλο, αν και η έντονη ανάμειξη του παλατιού στην πολιτική ζωή προκάλεσε συχνά τριβές με τις εκλεγμένες κυβερνήσεις.
Η περίοδος της βασιλείας του Παύλου χαρακτηρίστηκε από την προσπάθεια οικονομικής ανόρθωσης της χώρας και την ένταξη της Ελλάδας στις δυτικές δομές ασφαλείας. Ωστόσο, το εσωτερικό πολιτικό κλίμα παρέμενε πολωμένο, με το παλάτι να θεωρείται από πολλούς ως ένας παράγοντας που υπερέβαινε τις συνταγματικές του αρμοδιότητες. Ο θάνατος του Παύλου το 1964 έφερε στον θρόνο τον νεαρό και δημοφιλή τότε Κωνσταντίνο Β', σε μια στιγμή που οι προσδοκίες για δημοκρατική ανανέωση και πολιτική ομαλότητα ήταν ιδιαίτερα υψηλές, ειδικά μετά τη νίκη της Ένωσης Κέντρου στις εκλογές.
Η βασιλεία του Κωνσταντίνου Β' υπήρξε σύντομη και δραματική, σημαδευόμενη από τη βαθιά πολιτική κρίση των Ιουλιανών το 1965. Η σύγκρουση του νεαρού βασιλιά με τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου οδήγησε σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, η οποία τελικά διευκόλυνε το δρόμο για το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Παρά την αρχική του στάση απέναντι στη Χούντα και το αποτυχημένο αντικίνημα του Δεκεμβρίου του 1967, ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, σηματοδοτώντας το ουσιαστικό τέλος της παρουσίας της δυναστείας στην Ελλάδα.
Η οριστική κατάργηση της μοναρχίας επικυρώθηκε με το δημοψήφισμα του 1974, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Η απόφαση του ελληνικού λαού να επιλέξει την Αβασίλευτη Δημοκρατία έκλεισε οριστικά ένα μεγάλο κεφάλαιο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η μελέτη της πορείας των Παύλου και Κωνσταντίνου προσφέρει πολύτιμα συμπεράσματα για τη σχέση του στέμματος με τη δημοκρατία, τις εξωτερικές επιρροές στην ελληνική πολιτική και τον τρόπο με τον οποίο οι θεσμικές κρίσεις μπορούν να επηρεάσουν την πορεία ενός ολόκληρου έθνους.