Σε μια κίνηση που αλλάζει τον προγραμματισμό για την αναμόρφωση των σχολικών εγχειριδίων προχώρησε το Υπουργείο Παιδείας, δίνοντας μια γενναία παράταση στη διαδικασία αξιολόγησης και ένταξης των βιβλίων στο νέο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων. Η νέα προθεσμία ορίστηκε για τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 όσον αφορά τα βιβλία της Γ' Λυκείου και για τις 29 Μαΐου 2026 για τη Β' Λυκείου. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί έντονο προβληματισμό, καθώς η αρχική πρόσκληση ενδιαφέροντος είχε εκδοθεί ήδη από την άνοιξη του 2023, αποδεικνύοντας τις δυσκολίες υλοποίησης ενός τόσο μεγάλου εγχειρήματος.
Ο βασικός λόγος για αυτή την καθυστέρηση φαίνεται να είναι η περιορισμένη ανταπόκριση από την πλευρά των συγγραφέων και των επιστημονικών ομάδων. Ενώ για τις μικρότερες βαθμίδες έχουν ήδη εγκριθεί 152 εγχειρίδια, για τις δύο τελευταίες τάξεις του Γενικού Λυκείου οι προτάσεις που εξετάζονται είναι ελάχιστες. Το γεγονός αυτό ανάγκασε την ηγεσία του Υπουργείου να αποσύρει ακόμα και τις προβλεπόμενες χρηματικές ποινές προς τους εκδότες σε περίπτωση καθυστερήσεων, προσπαθώντας να μετριάσει το ρίσκο συμμετοχής σε μια διαδικασία που χαρακτηρίζεται από τον κλάδο του βιβλίου ως μη ρεαλιστική.
Η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου έχει περιγράψει το έργο ως «φαραωνικό», υποστηρίζοντας ότι τα χρονοδιαγράμματα που είχαν τεθεί αρχικά δεν ανταποκρίνονταν στην πολυπλοκότητα που απαιτεί η συγγραφή βιβλίων, ειδικά όταν αυτά συνδέονται με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Με τα νέα δεδομένα, ο ορίζοντας διανομής των έντυπων βιβλίων μετατίθεται για το σχολικό έτος 2028-2029 για τη Β' Λυκείου και για το 2029-2030 για τη Γ' Λυκείου. Αυτή η χρονική απόσταση δείχνει ότι η μετάβαση στο νέο μοντέλο θα είναι σταδιακή και θα απαιτήσει χρόνο για να ωριμάσει.
Τι σημαίνει το πολλαπλό βιβλίο για μαθητές και εκπαιδευτικούς
Η φιλοσοφία του πολλαπλού βιβλίου βασίζεται στην ιδέα ότι ο εκπαιδευτικός θα μπορεί να επιλέγει το καταλληλότερο εγχειρίδιο για την τάξη του μέσα από έναν εγκεκριμένο κατάλογο. Στόχος είναι η ενίσχυση της κριτικής σκέψης και η απομάκρυνση από την παραδοσιακή αποστήθιση, επιτρέποντας στους μαθητές να εξερευνούν το γνωστικό αντικείμενο μέσα από διαφορετικές πηγές και ψηφιακά εργαλεία. Παρά τις καλές προθέσεις, η αλλαγή αυτή έχει προκαλέσει και αντιδράσεις, με ορισμένους φορείς να εκφράζουν φόβους για τη δημιουργία σχολείων «πολλαπλών ταχυτήτων», ανάλογα με το επίπεδο δυσκολίας του βιβλίου που θα επιλέγεται σε κάθε περιοχή.
Το στοίχημα για το Υπουργείο Παιδείας είναι να καταφέρει να εξισορροπήσει την ανάγκη για σύγχρονα, ποιοτικά βιβλία με τις πρακτικές δυσκολίες παραγωγής τους. Καθώς ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο συνεχίζεται, η διαθεσιμότητα αξιόπιστων εκπαιδευτικών πόρων παραμένει το κλειδί για την επιτυχία οποιασδήποτε μεταρρύθμισης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.