Η Οργάνωση ΑΧΕΠΑ (American Hellenic Educational Progressive Association) από την ίδρυσή της το 1922 διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη σφυρηλάτηση και ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών. Μέσα από ποικίλες πρωτοβουλίες, φιλανθρωπικές δράσεις και συμβολικές χειρονομίες, η ΑΧΕΠΑ συνέβαλε σημαντικά στην προώθηση του ελληνισμού στην Αμερική και στην υποστήριξη της πατρίδας σε κρίσιμες περιόδους.
Μια από τις πιο συγκινητικές και ιστορικές στιγμές αυτής της προσφοράς εκτυλίχθηκε το 1951. Τότε, η ΑΧΕΠΑ αποφάσισε να προσφέρει στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν χώμα από το κενοτάφιο του ηρωικού βασιλιά της Σπάρτης Λεωνίδα, ως σύμβολο ευγνωμοσύνης και προσπάθειας επούλωσης των πληγών που άφησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Το χώμα αυτό, γεμάτο συμβολισμούς από την αρχαία ελληνική ιστορία και την ηρωική θυσία στις Θερμοπύλες, τοποθετήθηκε σε έναν αρχαίο αμφορέα του 6ου αιώνα π.Χ., που παραχωρήθηκε από το ελληνικό Υπουργείο Τύπου.
Σύμφωνα με τις επικρατέστερες ιστορικές απόψεις, ο Λεωνίδας έπεσε μαζί με τους 300 Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες και αρχικά τάφηκε εκεί. Αργότερα, τα οστά του μεταφέρθηκαν στη Σπάρτη, όπου δημιουργήθηκε το κενοτάφιο που σώζεται μέχρι σήμερα και από το οποίο αντλήθηκε το πολύτιμο χώμα.
Η ιδέα ανήκε στη διοίκηση του τμήματος ΑΧΕΠΑ Νέας Υόρκης, η οποία ανέθεσε στον αντιπρόσωπό της Ζαννή Μαρμαρινό να βρει την κατάλληλη νεαρή κοπέλα για να μεταφέρει το δώρο αυτό. Αρχικά, η επιλογή στόχευε σε μια νέα γυναίκα που να εκπροσωπεί τη γενιά των Ελλήνων που υπέφερε από τον πόλεμο, την κατοχή, την πείνα και τις στερήσεις. Ωστόσο, η εύρεση της ιδανικής υποψήφιας αποδείχθηκε δύσκολη υπόθεση.
Εκείνη την εποχή, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε ξεκινήσει ένα ειδικό μεταναστευτικό πρόγραμμα βοήθειας προς την Ελλάδα, επιτρέποντας κατ’ εξαίρεση την είσοδο 7.500 νέων και 2.500 ορφανών. Τα κριτήρια ήταν αυστηρά: οι υποψήφιοι έπρεπε να προέρχονται από επαρχιακές περιοχές που είχαν υποστεί τις φρικαλεότητες της κατοχής, να στερούνται βιοποριστικών μέσων και, σημαντικότερο, να έχουν κάποιο συγγενή ήδη εγκατεστημένο στις ΗΠΑ. Οι αιτήσεις ξεπέρασαν κατά πολύ τις διαθέσιμες θέσεις, καθώς χιλιάδες νέοι, ιδιαίτερα από την ύπαιθρο, ζούσαν ακόμα τις τραγικές συνέπειες του εμφυλίου πολέμου μέχρι το 1949.
Μέχρι το 1951, το πρόγραμμα πλησίαζε στο τέλος του. Από την τελευταία χιλιάδα νέων που έμενε να αποσταλεί, είχαν ήδη καλυφθεί οι 999 θέσεις. Έτσι, αποφασίστηκε η χιλιοστή θέση να δοθεί στην κοπέλα που θα ανελάμβανε τη μεταφορά του χώματος από το κενοτάφιο του Λεωνίδα – μια συμβολική και συγκινητική χειρονομία.
Η τυχερή αυτή κοπέλα ήταν η Μαρία Γερούλη, 19 ετών τότε, από το Στενό Τριπόλεως της Αρκαδίας. Μεγάλωσε σε οικογένεια με πέντε μικρότερα αδέλφια και γονείς που ζούσαν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες μετά τον πόλεμο και την κατοχή. Ευτυχώς, είχε θείο (αδελφό του πατέρα της) ήδη μετανάστη στις ΗΠΑ, γεγονός που της έδωσε τη δυνατότητα να ενταχθεί στο πρόγραμμα. Η Μαρία πήρε την απόφαση να αφήσει πίσω γονείς, αδέρφια και το κατεστραμμένο χωριό της, κάνοντας ένα μεγάλο άλμα πίστης προς ένα καλύτερο μέλλον, χωρίς να περιμένει επιδόματα ή εγγυήσεις.
Όταν έμαθε ότι είχε επιλεγεί όχι μόνο για τη μετανάστευση αλλά και για να μεταφέρει το ιστορικό δώρο, η συγκίνηση ήταν τεράστια. Στη Σπάρτη, ντυμένη με αρχαία ελληνική ενδυμασία, γέμισε με τα χέρια της τον αμφορέα με χώμα από το κενοτάφιο. Το ταξίδι της στην Αμερική ήταν πρωτόγνωρο: πέταξε για πρώτη φορά με αεροπλάνο και συμμετείχε σε μεγαλοπρεπείς τελετές που οργάνωσε η ΑΧΕΠΑ.
Στην Ουάσιγκτον, συνάντησε τον Πρόεδρο Τρούμαν, ο οποίος την περίμενε μαζί με ειδική επιτροπή. Μαζί κατευθύνθηκαν στο Εθνικό Κοιμητήριο του Άρλινγκτον στη Βιρτζίνια, όπου ο ίδιος ο Πρόεδρος τοποθέτησε τον αμφορέα με το χώμα πάνω στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη των ΗΠΑ – μια πράξη βαθιάς συμβολικής σημασίας που συνδέει την αρχαία ελληνική αρετή με την αμερικανική θυσία.
Μετά την τελετή, η Μαρία παρουσιάστηκε στον Δήμαρχο της Νέας Υόρκης και άλλους αξιωματούχους. Στις 23 Αυγούστου 1951, η ΑΧΕΠΑ της πρόσφερε προίκα, με την ευχή να βρει σύντομα τον κατάλληλο σύντροφο.
Η Μαρία εγκαταστάθηκε στην Ινδιανάπολη, όπου φιλοξενήθηκε από τον θείο της. Έμαθε γρήγορα αγγλικά, έγινε παραγωγική πολίτης και παντρεύτηκε τον Αναστάσιο Κωσταρίδη στις 28 Ιουνίου 1953. Απέκτησε αμερικανική υπηκοότητα, διατηρώντας πάντα ζωντανές τις ελληνικές ρίζες, τα ήθη και τις παραδόσεις της. Μαζί με τον σύζυγό της εργάστηκαν στο οικογενειακό εστιατόριο, ενώ μεγάλωσαν την οικογένειά τους.
Στην τοπική ελληνική κοινότητα της Ινδιανάπολης, η Μαρία έμεινε γνωστή για τις υπέροχες δίπλες της. Κατά τα πρώτα χρόνια του Ελληνικού Φεστιβάλ, την έβρισκαν να εργάζεται ακούραστα στην κουζίνα της εκκλησίας μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, φτιάχνοντας εκατοντάδες δίπλες για τους επισκέπτες.
Η ιστορία της Μαρίας Γερούλη παραμένει ένα συγκινητικό παράδειγμα της γέφυρας που έχτισε η ΑΧΕΠΑ ανάμεσα σε δύο έθνη, συνδέοντας την αρχαία δόξα της Ελλάδας με τη σύγχρονη αμερικανική πραγματικότητα και δίνοντας ελπίδα σε μια γενιά που δοκιμάστηκε σκληρά.