Η μεγάλη ανασκαφή των Δελφών αποτελεί ένα από τα πιο τολμηρά και εντυπωσιακά εγχειρήματα στην ιστορία της παγκόσμιας αρχαιολογίας. Σε αντίθεση με άλλες ανασκαφές, η συγκεκριμένη δεν ξεκίνησε με το πρώτο χτύπημα της σκαπάνης, αλλά με μια ριζοσπαστική πολιτική απόφαση που άλλαξε για πάντα τη μοίρα μιας ολόκληρης περιοχής. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο αρχαίος ιερός χώρος καλυπτόταν από το χωριό Καστρί, οι κάτοικοι του οποίου ζούσαν κυριολεκτικά πάνω από τους κρυμμένους θησαυρούς του Απόλλωνα, ενσωματώνοντας συχνά αρχαία μάρμαρα στους τοίχους και τις αυλές των σπιτιών τους.
Για να έρθει στο φως το μαντείο που καθόρισε την πνευματική πορεία της αρχαιότητας, το ελληνικό κράτος έπρεπε να πάρει μια δύσκολη απόφαση: τη μεταφορά ολόκληρου του οικισμού. Μετά από συστηματικές διαπραγματεύσεις, υπογράφηκε το 1891 η ιστορική σύμβαση με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών. Οι κάτοικοι του Καστριού αποζημιώθηκαν και εγκατέλειψαν τις εστίες τους για να εγκατασταθούν λίγα μέτρα πιο πέρα, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα ο σύγχρονος οικισμός των Δελφών. Παρά τις πρακτικές και συναισθηματικές δυσκολίες, αυτή η μετακίνηση άνοιξε τον δρόμο για την αποκάλυψη ενός παγκόσμιου πολιτιστικού μνημείου.
Η επίσημη έναρξη των εργασιών το 1892 σηματοδότησε την εφαρμογή πρωτοποριακών για την εποχή μεθόδων. Οι Γάλλοι αρχαιολόγοι οργάνωσαν το εργοτάξιο με στρατιωτική πειθαρχία, εγκαθιστώντας μάλιστα μια μικρή σιδηροδρομική γραμμή τύπου Decauville για την απομάκρυνση χιλιάδων τόνων μπάζων και χωμάτων. Μέσα σε λίγα χρόνια, το τοπίο άρχισε να μεταμορφώνεται θεαματικά, καθώς η γη παρέδιδε σταδιακά τον Ναό του Απόλλωνα, την Ιερά Οδό, το αρχαίο θέατρο και το στάδιο, μαζί με χιλιάδες επιγραφές που φώτισαν άγνωστες πτυχές της αρχαίας ελληνικής ζωής.
Η κορυφαία στιγμή της ανασκαφικής περιόδου σημειώθηκε το 1896, όταν οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τον εμβληματικό Ηνίοχο των Δελφών. Το χάλκινο άγαλμα του 5ου αιώνα π.Χ., που διασώθηκε σχεδόν ακέραιο, προκάλεσε παγκόσμιο θαυμασμό και παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας γλυπτικής. Η ανακάλυψη αυτή, μαζί με τον αμύθητο πλούτο των αναθημάτων που βρέθηκαν στον χώρο, δικαίωσε την απόφαση για τη μετακίνηση του χωριού και την τεράστια οικονομική επένδυση του έργου.
Σήμερα, οι Δελφοί αποτελούν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Η Μεγάλη Ανασκαφή δεν αποκάλυψε μόνο αρχαία ερείπια, αλλά επαναπροσδιόρισε τη θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο αρχαιολογικό χάρτη. Εκεί που κάποτε υπήρχαν τα γραφικά καφενεία και τα σπίτια του Καστριού, τώρα δεσπόζει ένας ιερός τόπος που συνεχίζει να εμπνέει με το δέος και την ιστορία του, αποδεικνύοντας ότι μερικές φορές η πρόοδος απαιτεί τολμηρές αλλαγές στο παρόν για να σωθεί το παρελθόν.