Κάτω από την ήρεμη επιφάνεια του Σαρωνικού κόλπου κρύβεται ένας εντυπωσιακός και δυναμικός γεωλογικός κόσμος. Η επιστημονική ομάδα της καθηγήτριας Γεωλογικής Ωκεανογραφίας του ΕΚΠΑ, Εύης Νομικού, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες χαρτογράφησης υψηλής ανάλυσης, φέρνει στο φως μυστικά χιλιάδων ετών, αποκαλύπτοντας ηφαίστεια και ρήγματα που διαμορφώνουν αθόρυβα τον βυθό της περιοχής.
Το ηφαιστειακό πεδίο «Παυσανίας»
Μία από τις πιο συναρπαστικές ανακαλύψεις είναι το ηφαιστειακό πεδίο «Παυσανίας», ένα σύμπλεγμα υποθαλάσσιων ηφαιστειακών σωμάτων στην περιοχή της Ανατολικής Επιδαύρου. Η έρευνα αποκάλυψε έξι ηφαιστειακά οικοδομήματα, με ύψος που αγγίζει τα 185 μέτρα. Η ύπαρξή τους οφείλεται σε ενεργά τεκτονικά ρήγματα, τα οποία λειτουργούν ως «αγωγοί», επιτρέποντας στο μάγμα να ανέβει από τα βάθη της Γης προς τον πυθμένα.
Η μορφολογία αυτών των ηφαιστείων διηγείται την ιστορία τους:
- Νεότερα σώματα: Διατηρούν καλοσχηματισμένη μορφή.
- Παλαιότερα σώματα: Παρουσιάζουν έντονη διάβρωση.
- Ηφαίστεια με επίπεδη κορυφή: Μαρτυρούν περιόδους όπου η στάθμη της θάλασσας ήταν πολύ χαμηλότερη (παγετώδεις περίοδοι), προκαλώντας διάβρωση της κορυφής τους από τα κύματα.
Ίχνη υποθαλάσσιων κατολισθήσεων
Ανάμεσα στα Μέθανα και το Αγκίστρι, το ανάγλυφο του πυθμένα είναι ιδιαίτερα ανώμαλο. Οι επιστήμονες εντόπισαν ίχνη από παλαιές υποθαλάσσιες κατολισθήσεις που συνέβησαν σε πολλαπλές φάσεις. Αν και η κινητικότητά τους είναι μικρότερη σε σύγκριση με τα ηφαίστεια της Σαντορίνης ή της Νισύρου, η παρουσία τους είναι εξαιρετικά σημαντική.
Γιατί μας αφορά η γνώση του βυθού;
Η κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ηφαιστείων, ρηγμάτων και κατολισθήσεων δεν είναι μόνο θέμα ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος. Όπως επισημαίνει η κα Νομικού, ο Σαρωνικός γειτνιάζει με:
- Πυκνοκατοικημένες περιοχές (Αττική, Αργολίδα).
- Λιμάνια και υποδομές ζωτικής σημασίας.
- Τουριστικές περιοχές με μεγάλη κίνηση.
Η γνώση του πώς «λειτουργεί» ο βυθός είναι απαραίτητη για τον σωστό σχεδιασμό των παράκτιων περιοχών και την ενίσχυση της ασφάλειας των πολιτών. Ο βυθός του Σαρωνικού συνεχίζει να εξελίσσεται και η επιστήμη μάς επιτρέπει πλέον να «διαβάζουμε» αυτή την κρυφή ιστορία της Γης.