Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, ο νεαρός Μέγας Αλέξανδρος, όταν ήταν ακόμα πολύ νέος, δέχτηκε από τη μητέρα του Ολυμπιάδα μια προσπάθεια μύησης στον έρωτα. Η Ολυμπιάδα του έφερε μια διάσημη εταίρα από τη Θεσσαλία, την Καλλιξένα, αλλά ο Αλέξανδρος την απέρριψε και την έδιωξε. Αντίθετα, το ενδιαφέρον του κέρδισε μια άλλη εταίρα από τη Λάρισα, γνωστή ως Καμπάσπη (ή Παγκάστη, Πανκάστη, Πακάτη), που θεωρούνταν η ωραιότερη Ελληνίδα της εποχής της.
Αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, ο Λουκιανός και ο Αιλιανός αναφέρουν την Καμπάσπη ως την πρώτη ερωμένη του Αλεξάνδρου, που του δίδαξε τα μυστικά του έρωτα. Ο Αιλιανός στην «Ποικίλη Ιστορία» τονίζει ότι αυτή υπήρξε η πρώτη γυναίκα με την οποία ο νεαρός βασιλιάς ήρθε σε ερωτική επαφή, ενώ άλλες πηγές την παρουσιάζουν ως παλλακίδα ή ερωμένη του.
Η ιστορία γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρουσα όταν εμπλέκεται ο Απελλής, ο διασημότερος ζωγράφος της αρχαιότητας, που είχε υπηρετήσει στην αυλή του Φιλίππου Β΄ και αργότερα του Αλεξάνδρου. Ο Πλίνιος στη «Φυσική Ιστορία» διηγείται ότι ο Αλέξανδρος ζήτησε από τον Απελλή να ζωγραφίσει γυμνή την Καμπάσπη. Κατά τη διάρκεια της ποζαρίσματος, ο Απελλής ερωτεύτηκε παράφορα το μοντέλο του. Όταν ο Αλέξανδρος είδε τον ολοκληρωμένο πίνακα και κατάλαβε τα συναισθήματα του ζωγράφου, αποφάσισε να κρατήσει το έργο και να χαρίσει την Καμπάσπη στον Απελλή ως σύζυγο. Αυτή η χειρονομία θεωρείται απόδειξη της γενναιοδωρίας του Αλεξάνδρου και της εκτίμησής του προς την τέχνη, καθώς εκείνη την εποχή ο ίδιος είχε ήδη άλλες σχέσεις και δεν σκεφτόταν γάμο ή οικογένεια, αλλά την κατάκτηση του κόσμου.
Η Καμπάσπη αποτέλεσε επίσης μοντέλο για τον πιο διάσημο πίνακα του Απελλή, την «Αναδυόμενη Αφροδίτη». Ο πίνακας αυτός μεταφέρθηκε αργότερα στη Ρώμη από τον Οκταβιανό Αύγουστο και ο Πλίνιος, που τον είδε, τον περιέγραψε ως εξαιρετικό: η Αφροδίτη στρίβει τα μαλλιά της, ενώ οι σταγόνες νερού σχηματίζουν ένα διαφανές ασημένιο πέπλο γύρω από το σώμα της. Μια τοιχογραφία από την Πομπηία θεωρείται πιθανή αντίγραφο αυτού του έργου, με την κεντρική μορφή να αντικατοπτρίζει τα χαρακτηριστικά της Καμπάσπης.
Η ύπαρξη της Καμπάσπης ως ιστορικού προσώπου παραμένει αμφιλεγόμενη. Δεν εμφανίζεται στις κύριες σύγχρονες πηγές για τη ζωή του Αλεξάνδρου, όπως ο Αρριανός, ο Πλούταρχος ή ο Διόδωρος Σικελιώτης, αλλά μόνο σε μεταγενέστερους συγγραφείς της ρωμαϊκής εποχής, τρεις-τέσσερις αιώνες αργότερα. Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν την ιστορία μυθική ή λογοτεχνική επινόηση. Ωστόσο, οι αρχαίοι συγγραφείς πιθανότατα βασίστηκαν σε χαμένα κείμενα της εποχής ή λίγο μεταγενέστερα, οπότε δεν αποκλείεται η Καμπάσπη να υπήρξε πραγματικά.
Η ιστορία αυτή ενέπνευσε πλήθος καλλιτεχνών στη νεότερη εποχή. Ο Φλαμανδός Γουίλεμ βαν Χάεκτ ζωγράφισε το 1630 τον «Απελλή να ζωγραφίζει την Καμπάσπη», ενώ ο Ιταλός Τζιοβάνι Τιέπολο το 1740 πρόσθεσε τον Αλέξανδρο στο εργαστήριο του Απελλή. Το 1819, ο Ζερόμ-Μαρτίν Λανγκλουά απεικόνισε τη «Γενναιοδωρία του Αλέξανδρου», και το 1883 ο Γάλλος Auguste Ottin δημιούργησε το γλυπτό «Η Καμπάσπη ξεντύνεται μπροστά στον Απελλή κατόπιν διαταγής του Αλέξανδρου», που κοσμεί τη βόρεια πρόσοψη της Cour Carrée του Λούβρου στο Παρίσι.
Η Καμπάσπη εμφανίστηκε και σε θεατρικά έργα, όπως του Άγγλου Τζον Λάιλ το 1584 και του Ισπανού Πέδρο Καλντερόν ντε λα Μπάρκα το 1651. Το όνομά της δόθηκε ακόμα και σε γεωγραφικά στοιχεία: δύο ποτάμια στην Αυστραλία (στη Βικτώρια και την Κουινσλάνδη) και μια μεγάλη περιοχή 4.519 τετραγωνικών χιλιομέτρων με πάνω από 38.000 κατοίκους φέρουν το όνομα Campaspe.
Η Καμπάσπη παραμένει ένα από τα πιο ρομαντικά και αινιγματικά πρόσωπα γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο, συμβολίζοντας την ομορφιά, τον έρωτα και τη δύναμη της τέχνης να εμπνέει γενναιοδωρία ακόμα και στους μεγαλύτερους κατακτητές της ιστορίας.